Қырғыз Республикасында қайтадан сотталғандар үшін шартты түрде мерзімінен бұрын босату және пробациялық бақылаудың жолы жабылады

Қырғызстанда қылмыстың қайталануы институты қылмыстық заңнамаға қайтарылды және бұрын сотталғандар үшін жазаның неғұрлым қатаң нормалары енгізілді. № 87 Заңға президент Садыр Жапаров 2026 жылғы 11 маусымда қол қойды, Жогорку Кенеш құжатты 2026 жылғы 30 сәуірде қабылдады Заңның мақсаты ұйымдасқан қылмысқа қарсы күрес шеңберінде қылмыстардың қайталануы институтын қайтару болып табылады Заң қылмыстардың қайталануын үш деңгейге бөледі: қарапайым, қауіпті және ерекше қауіпті Қылмыстың қайталануын тану кезінде қасақана онша ауыр емес қылмыстар, 18 жасқа толғанға дейін жасалған қылмыстар үшін соттылықты, сондай-ақ пробациялық қадағалау немесе жазаны өтеу мерзімін кейінге қалдыру қолданылған жағдайларды, егер олар жойылмаса және адам бас бостандығынан айыруға жіберілмесе, есепке алмайды. Алынған немесе өтелген соттылық, сондай-ақ бас бостандығынан айырусыз жаза тағайындалған қылмыстар үшін соттылық есепке алынбайды Заң қайталанатын қылмыстар үшін жазаның ең төменгі шектерін белгілейді. Қылмыстың қайталануы кезінде бұл мерзім жасалған қылмыс үшін жазаның ең жоғары мерзімінің кемінде жартысын, қауіпті қайталану кезінде – кемінде үштен екісін, аса қауіпті қылмыс кезінде – ең жоғары мерзімнің кемінде төрттен үш бөлігін құрауы тиіс Қылмыстың қайталануы да ауырлататын мән-жайлар қатарына қосылды. Демек, сот үкім шығарарда соны ескеруі керек Қайталанатын қылмысы үшін сотталғандарды шартты түрде мерзімінен бұрын босатуға заң тыйым салады. Сонымен қатар, сот үкім шығарған кезде айыпталушының әрекетін қылмыстың қайталануы деп тануға негіз бар-жоғын бөлек тексеруі керек Қылмыстық-атқару кодексінде аса қауіпті қайталану үшін сотталғандар басқа тұтқындардан оқшаулану керектігі де қарастырылған. Қауіпті және аса қауіпті қайталанатын қылмыстар үшін сотталғандарға күзетілетін аумақтан тысқары жерде алып жүрусіз немесе еріп жүрусіз жүруге тыйым салынады Заң сондай-ақ қылмыс қауіпті немесе аса қауіпті қайталану кезінде жасалған болса, Қылмыстық кодекстің бірқатар элементтері бойынша жауапкершілікті күшейтеді Өзгерістер әсер етеді: Қылмыстық кодекстің 241-бабының 3-бөлігінде көзделген кедендік баждарды, арнайы, демпингке қарсы, өтемақы және өзге де баждарды төлеуден жалтарғаны үшін 1000-нан 2000-ға дейінгі есептік көрсеткіш мөлшерінде (100-200 мың сом) айыппұл салу немесе мүлкін тәркілеумен немесе онсыз екі жылдан бес жылға дейін бас бостандығынан айыру көзделген Сондай-ақ заңмен Қылмыстық кодекстің заңдылықты, тәртіпті, тәртіпті және қызметтік міндеттерді орындауға қатысты 50-бабына өзгерістер енгізілді. Оған ескерту қосылды: лауазымдағы міндеттерді орындау деп лауазымды тұлғаның еңбек функциясы, лауазымдық нұсқаулық, жергілікті актілер немесе өзге де нормативтік құқықтық актілер шеңберіндегі әрекеттері түсініледі Бұл ретте лауазымды адам лауазымдық міндеттерін, міндеттерін және функцияларын орындағаны үшін қылмыстық жауаптылыққа тартылмайды. Ерекшелік – Қылмыстық кодекстің 336 – 347-баптарында көзделген, өзіне немесе басқа адамдарға пайда немесе артықшылықтар алу үшін пайдакүнемдік мақсаттағы әрекеттер Қылмыстық іс жүргізу кодексіне жеке норма енгізілді: үкімді шығару кезінде сот айыпталушының әрекетін қылмыстың қайталануы деп тануға негіз бар ма деген мәселені шешуі керек