Өзбекстан бес жылда алтын қорын 879 тоннаға ұлғайтады

Алдағы бес жылда Өзбекстанның алтын қорын қосымша 879 тоннаға, күміс қорын 510 тоннаға және мыс қорын 676 мың тоннаға арттыру жұмыстары басталды. Бұл туралы президент Шавкат Мирзиёев 9 маусымда тау-кен және геология салаларына цифрлық және жасанды интеллект технологияларын енгізу туралы презентация барысында талқыланды Тау-кен және геология саласы Өзбекстан экономикасында маңызды рөл атқаратыны атап өтілді. 2025 жылы осы сектордағы кәсіпорындар жалпы өнеркәсіп өнімінің 20 пайызын құрады. Олардың мемлекет бюджетіне аударған салымдары 118,5 триллион сумды құрады Сондықтан саланы технологиялық түрлендіру, өндіріс пен еңбек ресурстарын тиімді пайдалану, заманауи цифрлық шешімдерді кеңінен енгізу экономикалық қауіпсіздікті қамтамасыз ету, инвестицияны ұлғайту және табиғи ресурстарды ұтымды пайдалану үшін стратегиялық маңызды болып табылады «Тұрақты даму» және «цифрлық геология» ұғымдары бүкіл әлемде қарқынды дамып келеді. Өзбекстанда да бұл салада белгілі жұмыстар атқарылды. Атап айтқанда, 2025 жылы ірі тау-кен өндіруші кәсіпорындар операциялық шығындарды 7,3 триллион сум үнемдеді, ал өндіріс шығындары 9,1%-ға төмендеді Сонымен қатар, «Геомониторинг» ақпараттық жүйесі енгізіліп, 2000-нан астам пайдалы қазбалар учаскелерінің деректері цифрланды Алдағы бес жылда алтын қорын қосымша 879 тоннаға, күміс қорын 510 тоннаға және мыс қорын 676 мың тоннаға ұлғайту жұмыстары басталғаны атап өтілді Жасанды интеллект технологиялары геологиялық деректерді жылдам талдауға, пайдалы қазбаларды болжауға, қорларды дәл есептеуге және бұрғылау жұмыстарының тиімділігін арттыруға мүмкіндік береді. Осы мақсатта геологиялық барлаудың барлық кезеңдерінде АИ шешімдерін енгізу жоспарлануда Мемлекет басшысы саладағы технологиялық трансформацияны жаңа кезеңге алып, жасанды интеллект арқылы өндірістік процестерді басқару және талдау жүйесін құру қажеттігін атап өтті Тау-кен және геология салаларында карталарды, барлау нәтижелерін, бұрғылау деректерін, зертханалық талдауларды және өндірістік көрсеткіштерді қоса алғанда, деректердің үлкен көлемі жасалады. Оларды бірыңғай электронды дерекқорға жинау, жылдам іздеуге мүмкіндік беру және 3D модельдер арқылы талдау жаңа депозиттерді анықтау мүмкіндігін арттырады Нәтижесінде өндіріс шығындарын 10%-ға қысқартуға, жаңа кен орындарын ашуға кететін уақытты екі есеге қысқартуға және инвесторларға ұсынылатын ұсыныстар санын төрт есеге арттыруға болады деп күтілуде Тұсаукесерде 2030 жылға қарай геология және тау-кен өнеркәсібі салаларына 30 миллиард доллардан астам инвестиция тарту мақсаты қойылғаны атап өтілді. Бұған қол жеткізу үшін ең алдымен инвесторлар талап ететін сапалы және сенімді цифрлық мәліметтер базасын құру қажет Осыған байланысты Ұлттық геологиялық деректер базасын құру ұсынылды. Осы процестің аясында Технологиялық трансформация орталығы құрылып, 36 мыңнан астам қолданыстағы есептер мен бастапқы деректер жинақтары цифрланады. Нәтижесінде геологиялық мәліметтерді қалыптастыру, кен орындарын модельдеу және қорларды есептеу процесі екі есе жылдамдатылады Сондай-ақ тұсаукесерде геология саласына жасанды интеллект пен цифрлық технологияларды енгізу бойынша 44 жобаны жүзеге асыру жоспарлары және алты ірі кәсіпорында: Навои тау-кен металлургиялық компаниясы, Алмалық тау-кен металлургиялық комбинаты, Навоюран, Өзметкомбинат, Өзбеккөмір және Өзбекстан технологиялық металдар зауыты туралы ақпарат берілді Бұл жобалар бес негізгі бағытты қамтиды: өндірістік процестерді автоматтандыру, корпоративтік басқаруды цифрландыру, жасанды интеллект технологияларын енгізу, еңбек және өнеркәсіптік қауіпсіздікті қамтамасыз ету, тау-кен-геологиялық жұмыстарды цифрлық трансформациялау Жобаларды іске асыру нәтижесінде пайдалану тиімділігі 7 пайызға, машиналар мен жабдықтардың сенімділігі 20 пайызға, энергия тиімділігі 8 пайызға артады деп күтілуде. Адам факторына байланысты тәуекелдер мен қателер де 15%-ға төмендеуі мүмкін Сондай-ақ, бұл шешімдерді кейінірек патенттеу керектігі айтылды Шенеуніктерге тау-кен өндіруші кәсіпорындардың бизнес-жоспарларын жасау кезінде өндіріс пен еңбек ресурстарының тиімділігін арттыру шараларын енгізу, технологиялық және жасанды интеллект жобаларының жекелеген бағдарламаларын бекіту тапсырылды