Ұлы көшбасшы Гейдар Әлиевтің туғанына 103 жыл толып отыр

Бүгін Әзірбайжан халқының ұлттық көшбасшысы Гейдар Әлиевтің туған күні 525.az сайтының хабарлауынша, Гейдар Әлиевтің туғанына 103 жыл толды Гейдар Алирза оглы Әлиев 1923 жылы 10 мамырда Әзірбайжанның Нахчыван қаласында дүниеге келген 1939 жылы Нахчыван педагогикалық техникумын бітіріп, Әзірбайжан индустриалды институтының (қазіргі Әзірбайжан мемлекеттік мұнай және өнеркәсіп университеті) сәулет факультетіне оқуға түседі, бірақ екінші дүниежүзілік соғыстың басталуы оның оқуын аяқтауына мүмкіндік бермеді Гейдар Әлиев алдымен Нахчыван Автономиялық Республикасы Ішкі істер халық комиссариатында мұрағат басқармасының құпия бөлімінің меңгерушісі, кейін Нахчыван МССР Халық Комиссарлар Кеңесінде жалпы бөлімнің меңгерушісі болып жұмыс істеді 1944 жылы мамырда мемлекеттік қауіпсіздік органдарына жұмысқа жіберілді 1950 жылы Ленинградта (қазіргі Санкт-Петербург) КСРО Мемлекеттік қауіпсіздік комитетінің басқару кадрларын даярлау мектебінде оқып, 1950 жылы Әзірбайжан КСР Мемлекеттік қауіпсіздік комитетінің бөлім меңгерушісі болып тағайындалды 1957 жылы Әзірбайжан мемлекеттік университетінің (қазіргі Баку мемлекеттік университеті) тарих факультетінің сырттай бөлімін бітірген 1958 жылы Әзірбайжан КСР Мемлекеттік қауіпсіздік комитетінің қарсы барлау бөлімінің бастығы, 1964 жылы Мемлекеттік қауіпсіздік комитеті төрағасының орынбасары болып тағайындалды 1966 жылы Мәскеудегі Мемлекеттік техникалық университетінің Ф.Е.Дзержинский атындағы жоғары мектебінің басқарушы кадрларды даярлау курстарын сәтті аяқтады 1967 жылы Әзірбайжан КСР Министрлер Кеңесі жанындағы Мемлекеттік қауіпсіздік комитетінің төрағасы болып тағайындалып, сол жылы генерал-майор атағы берілді Әзірбайжан Компартиясы Орталық Комитетінің 1969 жылы 14 шілдеде өткен пленумында Гейдар Әлиев Әзірбайжан Компартиясы Орталық Комитетінің бірінші хатшысы болып сайланды Гейдар Әлиев 22 жыл Әзірбайжан КСР Жоғарғы Кеңесінің және КСРО Жоғарғы Кеңесінің депутаты болды. және КСРО Жоғарғы Кеңесі Одақ Кеңесі төрағасының орынбасары қызметін атқарды 1976 жылы Кеңес Одағы Коммунистік партиясы Орталық Комитеті Саяси Бюросының мүшелігіне кандидат, 1982 жылы желтоқсанда Саяси Бюро мүшесі болған Гейдар Әлиев КСРО Министрлер Кеңесі төрағасының бірінші орынбасары болып тағайындалды. Гейдар Әлиев осы қызметте жұмыс істей жүріп, КСРО-ның экономикалық, әлеуметтік және мәдени өмірінің маңызды салаларын басқарды 1987 жылы қазанда Гейдар Әлиев Кеңес Одағы Коммунистік партиясы Орталық Комитетінің саяси бағыты мен Бас хатшы Михаил Горбачев енгізген саяси бағытқа наразылық ретінде қызметінен кетті Гейдар Әлиев 21 қаңтарда Мәскеудегі Әзірбайжан өкілдігінде 1990 жылы қаңтардың 19-нан 20-сына қараған түні Бакуде Кеңес әскерлерінің жасаған қанды трагедияға байланысты мәлімдеме жасап, Әзірбайжан халқына қарсы жасалған қылмысты ұйымдастырушылар мен орындаушылардың жазалануын талап етті. Ол 1991 жылы шілдеде КСРО басшылығының Таулы Қарабақтағы өткір қақтығыс жағдайына қатысты екіжүзді саясатына наразылық белгісі ретінде Кеңес Одағы Коммунистік партиясының қатарынан кетті 1990 жылы 20 шілдеде Бакуге оралған Гейдар Әлиев екі күннен кейін Нахчыванға аттанып, сол жылы Әзірбайжан КСР халық депутаты және Нахчыван МСР халық депутаты болып сайланды 1991 жылы 3 қыркүйекте Гейдар Әлиев Нахчыван Автономиялық Республикасы Жоғарғы Кеңесінің төрағасы болып сайланды, тиісті заңнамаға сәйкес ол Әзірбайжан Республикасы Жоғарғы Кеңесі төрағасының орынбасары да болды. Бұл қызметте 1993 жылға дейін жұмыс істеді 1992 жылы 21 қарашада Нахчыванда өткен құрылтай конференциясында Гейдар Әлиев Жаңа Әзірбайжан партиясының төрағасы болып сайланды 1993 жылы мамыр-маусым айларында азаматтық соғыс қаупі төніп, тәуелсіздігінен айырылу қаупіне байланысты Әзірбайжан халқы Гейдар Әлиевті билікке келтіруді талап етіп, сол кездегі ел басшылығы оны Бакуге шақыруға мәжбүр болды Гейдар Әлиев 1993 жылы 15 маусымда Әзірбайжан Республикасы Жоғарғы Кеңесінің төрағасы болып сайланып, 24 маусымнан бастап Әзірбайжан Республикасы Президентінің өкілеттігін жүзеге асыруға кірісті 1993 жылы 3 қазанда жалпыхалықтық дауыс беру нәтижесінде Гейдар Әлиев Әзірбайжан Республикасының Президенті болып сайланды 1998 жылы 11 қазанда халықтың жоғары қатысуы жағдайында өткен сайлауда 76,1 пайыз дауыс жинап, Әзірбайжан Республикасының Президенті болып қайта сайланды 2003 жылғы 15 қазанда өткен Президенттік сайлауда оның кандидатурасын ұсынуға келісім Денсаулығына байланысты Гейдар Әлиев Ильхам Әлиевтің пайдасына кандидатурасын алып тастады 2003 жылы 12 желтоқсанда Әзірбайжан халқының ұлттық көшбасшысы Гейдар Әлиев Америка Құрама Штаттарының Кливленд клиникасында қайтыс болып, 15 желтоқсанда Бакуде, Құрмет аллеясында жерленді Гейдар Әлиев бес рет бұрынғы КСРО Ленин орденімен, Қызыл Жұлдыз орденімен және көптеген медальдармен марапатталған, екі рет Социалистік Еңбек Ері атағымен, сондай-ақ әртүрлі елдердің жоғары наградаларымен және беделді университеттердің құрметті атақтарымен марапатталды