Шуша декларациясы – ортақ болашаққа арналған стратегиялық жол картасы

Режеп Тайып Ердоған мен Ильхам Әлиев (Шушадағы қол қою рәсімі) Тарихта маңыздылығы қол қойылған күнімен шектелмейтін құжаттар бар. Уақыт өткен сайын сол құжаттардың саяси салмағы айқындалып, мемлекеттердің болашақ даму бағыттарына қалай әсер ететіні айқындала түседі 2021 жылы 15 маусымда Шушада қол қойылған Шуша декларациясы – осындай құжаттың бірі Шуша декларациясын тек Әзірбайжан мен Түркия арасында қол қойылған келесі саяси құжат деп бағалау дұрыс болмас еді. Бұл құжат екі бауырлас халықтың ғасырлар бойы қалыптасқан бірлігінің, ортақ тарихының, бір болашаққа деген көзқарасының саяси көрінісі. Декларацияға Шушада қол қоюдың ерекше символдық мәні бар Ұзақ жылдар бойы оккупацияда болып, Әзірбайжан әскерінің ерлігі нәтижесінде азат етілген Шуша қаласы бұл күні тек мәдени астана ретінде ғана емес, жаңа геосаяси шындықтарды жариялаған орталық ретінде де тарихта қалды Бүгінгі таңда аймақта болып жатқан үдерістерге қарап, Шуша декларациясының қаншалықты көрегендікпен дайындалғанын байқауға болады Құжат Әзірбайжан мен Түркия арасындағы қарым-қатынасты сапалы жаңа кезеңге көтеріп, одақтастық деңгейіне көтерді. Шындығында, бұл қарым-қатынастар бейресми болса да әрқашан болған. Алайда, Шуша декларациясы ол қатынастарға неғұрлым берік құқықтық және саяси негіз берді. Декларацияның назар аударарлық тұстарының бірі – онда тек әскери және саяси мәселелер қамтылмаған. Мұнда экономикалық ынтымақтастықтан энергетикалық қауіпсіздікке дейін, көліктік жобалардан білім беру және мәдени байланыстарға дейінгі кең бағыттар көрсетілген. Бұл Әзірбайжан мен Түркияның болашақты бірге құруға бел байлағанын көрсетеді. Ынтымақтастық перспективалары, әсіресе көлік және логистика саласындағы үлкен маңызға ие. Зәңгезүр дәлізін ашу бойынша жұмыс тек аймақтық жоба емес, Еуропа мен Азияны байланыстыратын маңызды геосаяси және геоэкономикалық жоба болып саналады. Бұл жобалар жүзеге асқан сайын Әзірбайжанның транзиттік мүмкіндіктері кеңейіп, сонымен бірге түркі әлеміндегі қарым-қатынастар одан әрі нығая түседі Шуша декларациясының тағы бір маңызды аспектісі аймақтық қауіпсіздік архитектурасына қатысты. Жаңа әлемдік тәртіп қалыптасып жатқан қазіргі заманда қауіпсіздік пен қорғаныс саласындағы сенімді серіктестіктің маңызы зор Осыған байланысты Әзірбайжан мен Түркия арасындағы әскери ынтымақтастықты одан әрі тереңдету аймақтағы тұрақтылықты сақтауға қызмет ететін маңызды факторлардың бірі болып табылады. Декларация да халықаралық қауымдастыққа ашық жолдау болып табылады. Бұл жолдаудың мәні Әзірбайжан мен Түркияның ұлттық мүдделерін бірлесіп қорғап, аймақта бейбітшілік пен қауіпсіздікті қамтамасыз етуге үлес қосуға бел байлауында. Бүгінде екі елдің халықаралық платформаларда көрсеткен ынтымағы – сол саяси бағыттың жалғасы 2021 жылы 15 маусымда Шушада қол қойылған қолтаңба өз нәтижесін беруде. Әзірбайжан-Түркия қарым-қатынасы жыл өткен сайын нығайып, жаңа жобалар жүзеге асуда, ынтымақтастық аясы кеңейіп келеді. Түркі-Әзербайжанның жан-жақты ынтымақтастығы түркі әлемінің басқа елдері үшін тартымдылық орталығына айналуда Осының барлығы Шуша декларациясының бір күндік оқиға емес, аймақтың ұзақ жылдар бойы саяси-экономикалық дамуына әсер ететін стратегиялық жол картасы екенін көрсетеді. Бұл жол картасының күн өткен сайын жүзеге асуы Әзірбайжан мен Түркия арасында қол қойылған Шуша декларациясының тек тарихи байланыстарды растау ғана емес, сонымен бірге ортақ болашақ құру жолындағы күшті саяси ерік-жігердің көрінісі екенін тағы бір мәрте растайды Парламент депутаты