Мұнай бағасы Ирандағы соғыс салдарынан көтерілді

Таяу Шығыстағы кезекті эскалация нарыққа қатысушыларды тәуекелдерді қайта қарауға мәжбүр етті АҚШ қарулы күштерінің Орталық қолбасшылығының (CENTCOM) бетінде бұрын хабарланғандай, АҚШ әскері 2026 жылдың 11 маусымына қараған түні Иранның байланыс, бақылау және әуе қорғанысы нысандарына шабуыл жасады. Бұған жауап ретінде Тегеран аймақтағы америкалық нысандарға шабуыл жасалғанын хабарлады және Ормуз бұғазының тағы бір жабылғанын жариялады Дүние жүзіндегі мұнай жеткізілімдерінің едәуір бөлігі осы теңіз жолы арқылы өтеді. Бұғаз аймағындағы кеме қатынасына кез келген қауіп бірден мұнай бағасынан көрінеді Экспорттық шектеулерге қатысты алаңдаушылық бірден бағаларда көрініс тапты Таңертең Brent маркалы мұнай барреліне 95 долларға, ал WTI (West Texas Intermediate, американдық эталондық мұнай) 92 долларға көтерілді Ислам революциясы Сақшылар корпусының (IRGC) олардың қарсыласуға дайын екендігі туралы мәлімдемелері нарықта қосымша қобалжу тудырды, тіпті Вашингтонның коммерциялық тасымалдауды жалғастыру туралы уәделеріне қарамастан, трейдерлер ең қауіпті сценарийді ескеруді жөн көрді Бірнеше сағаттан кейін дүрбелең аздап басылды, ал мақала жазу кезінде Лондондағы ICE Futures Europe (Intercontinental Exchange) биржасында Brent маркалы мұнайдың тамыз фьючерстері 93 долларға сатылуда. Айта кетейік, бір жыл ішінде мұнай бағасы шамамен 35%-ға өсті Баға ұсыныстарының өсуі дәстүрлі түрде шикізатты экспорттаушы елдердің жағында болады. Отандық экономика үшін бұл экспорттық түсімдердің ұлғаюын, шетел валютасының қосымша ағынын және төлем балансының нығаюын білдіреді Бюджеттің де оң әсері бар, оның кірістерінің едәуір бөлігі мұнай секторымен байланысты Сондықтан Халықаралық валюта қоры (ХВҚ) біздің республикамызды Таяу Шығыс дағдарысы жағдайында энергия бағасының өсуінен пайда көретін елдердің қатарына жатқызады Дегенмен, оң әсердің шектеулері бар. Қазақстанның Ұлттық банкі энергия бағасының өсуі тауарлар мен қызметтердің құнына біртіндеп ене бастағанына назар аударады Алғашқы сигналдардың бірі көлік секторынан келді. Реттеушінің мәліметінше, әуе көлігі қызметтеріне бағаның өсуі жылдық мәнде 19,8%-дан 29,3%-ға дейін өсті Себебі қарапайым: қымбатырақ мұнай өнімдері тасымалдаушылардың, логистикалық компаниялар мен бизнестің шығындарын арттырады. Уақыт өте келе бұл шығындар тауарлар мен қызметтердің соңғы құнына ауысады Тағы бір арна жаһандық инфляциямен байланысты. Еуропалық Одақта (ЕО) тұтыну бағасының өсуі қазірдің өзінде 2,1%-дан 3,2%-ға дейін жеделдеді, ал Қытайда инфляция 1,2%-ға жетті, деп хабарлайды ҚР Ұлттық банкі. Бұл динамика импорттық өнімдер бағасының көтерілу қаупін арттырады және ішкі бағаларға сыртқы қысымды күшейтеді Дүниежүзілік экономикалық форум өзінің соңғы бас экономистерінің болжамында COVID-19 пандемиясынан кейін жаһандық экономика үшін тәуекелдердің ең күшті өсуін тіркегенін бұрын хабарлаған болатынбыз