Трамп: Біз Иранмен келісімге өте жақынбыз, мен шабуылдарды тоқтаттым

АҚШ президенті Дональд Трамп Иранмен соғысты тоқтатуға бағытталған келісімнің жақын екенін алға тартып, елге жасалған шабуылдарды тоқтатқанын мәлімдеді Бейсенбі күні Ақ үйдің сопақ кеңсесінде журналистерге берген сұхбатында Трамп «Иранмен соғыста үлкен келісімге келдік» деп, Иран басшылығының да келісімді мақұлдағанын алға тартты Иран Сыртқы істер министрлігінің баспасөз хатшысы Исмаил Бекаи мемлекеттік телеарнаға мұндай келісім туралы хабарлардың «алыпсатарлық» екенін және «ештеңе де аяқталмағанын» айтты Трамп бұған дейін екі ел қақтығысты тоқтататын келісімге жақын деп мәлімдеген. Хабарламадан бірнеше сағат бұрын Трамп Иранға «өте қатты соққы беретінін» айтты АҚШ пен Израиль ақпанның 28-і күні Иранға қарсы ауқымды шабуылдар жасады. Иран Израильге және Парсы шығанағындағы АҚШ-тың одақтас елдеріне қарсы шабуылдармен жауап берді және әлемді мұнай мен табиғи газбен қамтамасыз ету үшін маңызды кеме жолы Ормуз бұғазын іс жүзінде жапты Сәуір айында атысты тоқтату туралы келісім жасалғанымен, АҚШ пен Иран мезгіл-мезгіл өзара шабуылдар жасады. Маусым айының бірінші аптасында Ормуз бұғазында америкалық Apache тікұшағы атып түсірілгеннен кейін екі рет жауап шабуыл жасалды Сонымен бірге Трамп Иранмен келісімге келу мүмкіндігін қайта-қайта көтеруді жалғастырды Соңғы мәлімдемелерден және Трамптың шабуылдан бас тартуынан кейін Brent мұнайының баррелінің бағасы шамамен 89 долларға дейін төмендеді; Бұл күн ішінде 4,4 пайызға төмендегенін білдіреді "Бізде Иран ешқашан ядролық қаруға ие болмайтын келісім бар; бұл бүкіл процесті басынан бастап өтудің мақсаты болды. Бұл үлкен нәрсе", - деді Трамп журналистерге Ол құжаттар аяқталғаннан кейін «Еуропада қол қою болады» және бұл «тез арада» болуы керек деді Трамп сонымен бірге құжаттардың «соңғыға өте жақын» екенін айтып, «көреміз» деді және Ормуз бұғазының келісімге қол қойылғаннан кейін «тез арада ашылатынын» мәлімдеді АҚШ басшысы Парсы шығанағындағы одақтастармен және аймақтық көшбасшылармен, соның ішінде Израиль премьер-министрі Биньямин Нетаньяхумен кездескенін және «бүкіл Таяу Шығыс өте бақытты» деді Израиль премьер-министрінің кеңсесі кездесудің өткенін растап, Израильдің «өзара түсіністік туралы меморандумға қатысушы емес» екенін мәлімдеді Мәлімдемеде Нетаньяху Трамптың «байытылған материалды алып тастау, байыту инфрақұрылымын жою, зымыран өндірісіне шектеулер және Иранның аймақтағы сенімді өкілдеріне қолдау көрсетуін тоқтатуды» қамтитын түпкілікті келісімге қол жеткізу үшін жұмыс істеу міндеттемесіне риза болғаны айтылған Иран Сыртқы істер ақпарат хатшысы Бекаи келісім мәтінінің басым бөлігі «аяқталған», бірақ АҚШ «шамадан тыс талаптар қойып» және «жаңа талаптар қосып жатыр» деді Ол сондай-ақ өз елінің «қызыл сызықтарынан таймайтынын» баса айтты Иран армиясы елге жаңа шабуылдар жасалған жағдайда «бұрынғыдан да ауыр» жауап беретінін ескертті Мәлімдемеде «АҚШ-тың Иранның мұнай инфрақұрылымына соңғы қауіп-қатерлерін ескере отырып, не мұнай мен газ экспорты барлығы үшін болады, не олар ешкім үшін болмайды» делінген Иранның бас келіссөзшісі Мұхаммед Бақыр Галибаф та «дұрыс емес стратегиялар мен асығыс шешімдер жылдар бойы шыға алмайтын шексіз батпақты тудырады» деді Бірнеше сағат бұрын Трамп «АҚШ бүгін түнде Иранға қатты соққы береді» деп, Ормуз шығанағының солтүстігіндегі негізгі мұнай экспорттау терминалы Харк аралын және жақын арада мұнай инфрақұрылымының басқа да нүктелерін басып аламыз деп қорқытқан болатын Харк аралы - Иранның мұнай экспортының шамамен 90 пайызы өтетін негізгі терминал Трамп сонымен бірге АҚШ-тың «Венесуэладағыдай» мұнай мен газ нарықтарын «толық бақылауды» сақтайтынын жазды Дүйсенбі күні Парсы шығанағында АҚШ-тың Apache тікұшағы апатқа ұшырағаннан кейін екі ел бір-бірін шабуылдады Сәрсенбі күні АҚШ Орталық қолбасшылығы (Centcom) Иранның оңтүстігіндегі әскери, бақылау және радар нысандарына бағытталған шабуылдар толқынының аяқталғанын хабарлады Бұған жауап ретінде Иранның революциялық гвардиясы Бахрейн, Кувейт және Иорданиядағы америкалық базаларға шабуыл жасағанын мәлімдеді. Бейсенбі күні Бахрейнде ирандық ұшқышсыз ұшақтың шабуылынан 11 жасар қыз жараланып, үйлер мен көліктерге зақым келді, деп хабарлады жергілікті билік Иордания Иранның 20-ға жуық зымырандарын атып түсіргенін жариялады, ал Кувейт армиясы «дұшпандық әуе нысандарына» тап болғанын айтты соңғы шабуылдар, деэскалацияға шақыруға әкелді. Біріккен Ұлттар Ұйымы (БҰҰ) Бас хатшысының өкілі Антониу Гутерриш бейсенбі күні «Таяу Шығыстағы шиеленістің жалғасуына қатты алаңдайтынын» айтты Түркия, Пәкістан, Ресей, Қытай, Үндістан және Сауд Арабиясы да шиеленісті азайтуға шақырды