Түркия-Германия стратегиялық диалогы 12 жылдан кейін қайта басталды

Түркия мен Германия арасындағы жақында дамып келе жатқан қарым-қатынастар бүгін Берлинде өтетін Стратегиялық диалог кездесуімен жаңа кезеңге өтуде. 12 жылдан кейін қайта жұмыс істей бастайтын Стратегиялық диалог екі елдің қауіпсіздік, қорғаныс және қорғаныс өнеркәсібі салаларына, әсіресе стратегиялық мәселелерге назар аударуына мүмкіндік береді Сыртқы істер министрлігінен алынған ақпаратқа қарағанда Түркия-Германия стратегиялық диалог механизмінің үшінші отырысы бүгін Берлинде Сыртқы істер министрі Хакан Фидан мен Германия Сыртқы істер министрі Иоган Вадефулдың төрағалығымен өтеді Механизм аясында құрылған төрт жұмыс тобы да сол күні бас қосып, екі елдің сыртқы істер министрлеріне есептерін ұсынады Бұл жұмыс топтарының «екі жақты қарым-қатынастар, Түркия-Еуроодақ қарым-қатынастары, қауіпсіздік және қорғаныс және аймақтық мәселелерді» қамтитыны атап өтілді Түркия мен Германия қарым-қатынастарға институционалдық перспектива мен стратегиялық өлшем беру және Түркияның ЕО-ға кіру процесін қолдау үшін 2013 жылы Стратегиялық диалог механизмін құрды 2014 жылы Ыстамбұлда екінші және соңғы отырысын өткізген механизм Анкара-Берлин қарым-қатынастарының ұзақ уақыт бойы құлдырауына байланысты тоқтатылды 2016 жылғы төңкеріс әрекетінен кейінгі оқиғалар және Түркияның 2019 жылы Сирияның солтүстігіндегі әскери операциясы кезінде Шығыс Жерорта теңізіндегі шиеленіс Анкара мен Берлин арасындағы диалогқа үлкен зиян келтірді Тараптар Германия канцлері Фридрих Мерцтің өткен жылы Анкарада президент Режеп Тайып Ердоғанмен кездесуінде бұл механизмді қайта жандандыру туралы шешім қабылдады Германия Түркиямен, әсіресе Ресейдің Украинаға басып кіру әрекеті басталған 2022 жылдан бері жақынырақ диалог жүргізуде Президент Дональд Трамптың АҚШ-тың Еуропалық қауіпсіздіктен шығуы туралы қоқан-лоққылары Германияның Түркиямен қауіпсіздік және қорғаныс салаларындағы серіктестігін одан әрі дамыту туралы шешім қабылдауына себеп болды Германия Ұлыбританиямен консорциум серіктесі болған Түркияға Eurofighter Typhoon соғыс ұшақтарын сатуға қарсылығын қайтарып, бұл бағытта маңызды қадам жасады және бұл Анкара-Берлин желісіндегі жаңа бастаманың нақты қадамы ретінде сипатталды Түрік және неміс дипломатиялық ақпарат көздері Стратегиялық диалог механизмінің қайта жандануының екі ел арасындағы қарым-қатынастардың болашақ бағытын белгілеп, нақты қадамдармен қолдау көрсетуде үлкен мәнге ие екеніне назар аударды Дереккөздер екі елдің екіжақты қарым-қатынастарының барлық дерлік аспектілері бойынша жұмыс істейтін консультация тетіктері болғанымен, олар үшін неғұрлым стратегиялық негіз жасау қажет екенін айтады Әсіресе өзгеріп жатқан қауіпсіздік ортасының мұны қажет ететінін атап өткен дереккөздер бүгін Берлинде басталатын процестің осы мақсатқа қызмет ететінін айтады Дереккөздер қауіпсіздік және қорғаныс мәселелерінің кеңінен талқыланатынын, қорғаныс өнеркәсібінде өндірістік әлеуеттерді көбірек пайдалану ізденістерінің алға шығатынын және осы жылы өткізілуі күтілетін Бесінші Қорғаныс өнеркәсібі Ынтымақтастық жиналысының осы бағытта маңызды нәтижелер беруі мүмкін екенін атап өтті Германия соңғы кездері түрік қорғаныс өнеркәсібімен ынтымақтастыққа қызығушылық танытты Мамыр айында Ыстамбұлда өткен SAHA EXPO 2026 халықаралық қорғаныс, аэроғарыш өнеркәсібі жәрмеңкесіне ресми түрде қатысқан мекемелердің бірі Германияның Федералдық Қорғаныс министрлігі болды Жәрмеңкеге тоғыз неміс компаниясы да қатысып, екі елдің мемлекеттік және жеке ұйымдары арасында қорғаныс өнеркәсібі серіктестігі мен тікелей жеткізу мүмкіндіктері талқыланды Сондай-ақ Фидан мен Вадефулдың әсіресе қорғаныс өнеркәсібі саласындағы бірлескен жобалар туралы пікір алмасады деп күтілуде Қайта жандандырылатын Стратегиялық диалог механизмінің де Түркияның Германиядан күткенін, әсіресе Еуроодақпен қарым-қатынастар тұрғысынан тағы бір рет жеткізуі үшін маңызды негіз болатыны атап өтілді Анкараның күтулерінің арасында «кедендік одақты жаңарту, визаны жеңілдету диалогын жандандыру және Түркияның Еуроодақ бастаған қорғаныс және қауіпсіздік бастамаларына қатысуы» бірінші орында тұр Дипломатиялық ақпарат көздері Фиданның келіссөздер барысында «Түрік-Еуроодақ қарым-қатынастарын жан-жақты, институттандырылған және көп деңгейлі ынтымақтастық түсінігі негізінде ілгерілету; Кеден одағын жаңарту үшін келіссөздерді бастау және визаны жеңілдету диалогын жандандырудың» маңыздылығына назар аударатынын атап көрсетті Германияның Кедендік одақтың жаңаруына көрсетілетін қолдауға назар аударған дереккөздер бұл дамудың 50 миллиард доллардан асатын екіжақты сауданы жеделдету тұрғысынан да маңызды екенін атап көрсетеді Германияның Еуроодақтағы елшісі Томас Оссовски өткен аптада Стамбулда қатысқан конференцияда Түркиямен кеден одағының жаңартылуына оң көзқараста болғандарын, бірақ кейбір мәселелердің, әсіресе Кипр мәселесінің еңсерілуі керектігін атап көрсетті Түркия мен Германия 19 маусымда Анкарада JETCO деп аталатын Экономикалық және сауда Ортақ комиссия отырысын және Энергетика форумын өткізіп, 60 миллиард доллар мақсатына жетуге тырысады Еуропа құрлығының қауіпсіздігіне қатысты соңғы оқиғалар да түрік-герман стратегиялық диалогының бір бөлігі болмақ Дереккөздерге қарағанда, Фидан Вадефулға «Түркияның стратегиялық салмағын, мүмкіндіктерін және геосаяси жағдайын елемейтін еуропалық қауіпсіздік стратегиясы толық болмайды, Түркия Еуропа Одағының қауіпсіздік және қорғаныс бастамалары, жобалары мен стратегияларына қосылуы керек» деген хабарды жеткізеді Жақында Германияның Еуропаның қауіпсіздігіне байланысты құрылатын архитектураға Түркияның белсенді қатысуына қатысты саясат әзірлегені байқалады Елші Осовски Еуроодақтың жаңа қауіпсіздік архитектурасы бойынша жұмысын арттырғанын атап өтіп, Таяу Шығыстан Кавказ мен Африкаға геосаяси ықпалын кеңейткен Түркиямен бірге жұмыс істеудің маңыздылығына назар аударды Оссовски НАТО-дағы екінші үлкен армияға ие Түркиямен ынтымақтастықтың сөзсіз екенін атап: «Американдық серіктестеріміз Таяу Шығысқа тым көп көңіл бөліп, өзімізді және серіктестерімізді қайта қаруландыру үшін жаңа материалдар мен жаңа құрал-жабдықтар сатып алуымыз қажет болған кезде Түркия әрине таңдаулы серіктес болуы керек» деді ЕО мүше елдердің қорғаныс өнеркәсібі өндірісін жеделдету және әртараптандыру үшін SAFE (Еуропалық қауіпсіздік әрекеті) деп аталатын 250 миллиард еуро көлемінде жаңа қаржыландыруды жариялады Түркияның белгілі шарттармен үміткер елдерге ашық болатын SAFE-ке өтініші Грекия мен Кипр Республикасының қарсылығына байланысты қабылданбады