«Түрік халықтарының фольклоры» сериясының кезекті басылымы жарық көрді

АМНА фольклор институтының «Түрік халықтарының фольклоры» сериясы аясында кезекті басылым – «Қобланды батыр» дастаны жарық көрді. Институт Ғылыми кеңесінің шешімімен жарық көрген кітап түркі халықтарының ортақ эпостық-мәдени мұрасын зерделеу және насихаттау бағытында атқарылып жатқан маңызды жобалардың бірі Бұл туралы ҚазАқпаратқа Фольклор институтынан хабарлады Басылымның аудармашысы, пікірлер мен алғы сөздің авторы – филология ғылымдарының докторы, доцент Сәкина Ғайбалиева. Кітаптың ғылыми редакторы филология ғылымдарының докторы, профессор Афзаладдин Әскер Басылымда қазақ халқының ең тамаша қаһармандық эпостарының бірі «Қобланды батырдың» мәтіні әзірбайжан тілінде берілген. Кітап үш бөлімнен тұрады. Бірінші бөлімде «Қазақ эпостық дәстүріндегі «Батқан Қобыланды» батырлық дастаны» атты көлемді зерттеу очеркі берілген. Мұнда эпостың жасалу тарихы, идеялық-мазмұндық сипаты, нұсқалары, орындаушылық дәстүрі және оның қазақ эпикалық ортасындағы орны қарастырылады. Екінші бөлімде дастанның толық мәтіні мен оның әзірбайжан тіліне аудармасы оқырман назарына ұсынылады. Үшінші бөлімде қазақ фольклортанушылары жазып алған 29 нұсқаның 26-сы сипатталған Басылымда «Батқан Қобыланды» дастаны қазақ халқының сан ғасырлық тарихи күресін, отаншылдық рухын, жауынгерлік мінезін, ұлттық-рухани құндылықтары мен дүниетанымын бейнелейтін маңызды эпикалық ескерткіштердің бірі екендігі баса айтылды. Эпопеяда халықтың жат ел басқыншыларына қарсы күресі, ерлік мұраты мен ұлттың өзін-өзі тану үрдісі көркем түрде берілген Кітапта эпостың жазылу және жарық көру тарихы да қамтылған. Мұнда Шоған Велиханов, Әбубекір Диваев, Ыбырай Алтынсар сынды көрнекті зерттеушілердің, сондай-ақ Мергенбай жырау, Марабай Құлбай ұлы, Шапай Қалмағамбетов сынды белгілі эпос орындаушылардың «Қобланды батырды» сақтап, кейінгі ұрпаққа жеткізудегі қызметтері ерекше атап өтілген Зерттеуде эпостың алуан нұсқалары, таралу аймағы, сюжеттік ерекшеліктері мен қазақ батырлық эпосының жүйесіндегі орны ғылыми тұрғыдан сараланды Қазақстан Ғылым академиясының қорында, сондай-ақ Мәскеу, Қазан, Нөкіс, Орынбор қалаларындағы кейбір мұражайлар мен кітапханалардың мұрағаттарында дастанның әр уақытта Қазақстан аумағынан және оның шекаралас губернияларынан жиналған 29 нұсқасы сақталғаны, оның халық арасында кең тарағанын айғақтайтыны айтылды «Қобланды батыр» басылымы ортағасырлық қазақ қоғамының әлеуметтік ортасы, отбасы жүйесі, руаралық қатынастар және басқа да маңызды мәселелер туралы мол мағлұмат беріп, әзірбайжан оқырманының түркі халықтарының бай эпикалық мұрасымен тереңірек танысуына мүмкіндік береді. Бұл ретте басылым түркі халықтарының ортақ рухани-мәдени байланыстарын зерттеуге және фольклортану саласындағы ғылыми зерттеулерді кеңейтуге өз үлесін қосады 2026 © AZERTAC. Авторлық құқық қорғалған. Ақпаратты пайдалану гиперсілтеме арқылы көрсетілуі керек