Түрік әлемінің ортақ әліпби саяхатындағы маңызды қадам! - QHA - Қырым ақпарат агенттігі

2026 жылы 15 маусымда Астанада өткен Біріккен Түрік әліпбиі комиссиясының төртінші отырысында Түрік академиясы және Түрік тілі қауымдастығы (TDK) бірлесіп, ортақ түрік әліпбиі негізінде дайындалған кеңесші қазақ және қырғыз әліпбилері бекітілді. Кездесуде ортақ түрік әліпбиін жүзеге асыруға қатысты ұсыныс нұсқаулығы мен оны жүзеге асыру принциптері де талқыланды Отырысқа Әзірбайжан, Қазақстан, Қырғызстан және Түркиядан комиссия мүшелері, сондай-ақ Түркі академиясының бақылаушы елдерінің өкілдері мен өз елдеріндегі тіл саясатына жауапты ресми мекемелердің өкілдері қатысты Түркі мемлекеттері ұйымының (TDT) үйлестіруімен 2022 жылы Түрік академиясының құрамында құрылған Ортақ түрік әліпбиі комиссиясы 2024 жылы 11 қыркүйекте Бакуде өткен үшінші отырысында 34 әріптен тұратын Ортақ түрік әліпбиін қабылдады ОРТАҚ ТҮРІК ӘЛІПБИІН ЖҮЗЕГЕ АСЫРУ МӘСЕЛЕСІ ТАЛҚЫЛАНДЫ Жиынның ашылуында сөз сөйлеген Түрік академиясының президенті, профессор, доктор Шахин Мұстафаев академиялық ортада, оқу орындарында және қоғамда Ортақ түрік әліпбиіне қызығушылықтың артып келе жатқанын айтты Мұстафаев қазіргі кезеңде әліпбиді іс жүзінде жүзеге асырудың ортақ тәсілдерін үйлестіру және негізгі қағидаларды нақтылау үлкен маңызға ие екенін мәлімдеді Түрік академиясының ортақ түрік әліпбиін танымал ету үшін түрлі басылым жобаларын дайындағанын айтқан Мұстафаев 2025 жылы Абай Құнанбайдың «Қара сөздер» атты шығармасы қазақ тілінде, ал Женгиз Айтматовтың «Ақ геми» атты шығармасы қырғыз тілінде тұңғыш рет ортақ түрік әліпбиімен жарық көргенін еске салды ҰСЫНЫСТЫҚ НҰСҚАУЛЫҚ ЖӘНЕ ҚАЗАҚ-ҚЫРҒЫЗ ӘЛІПБЕРІ БЕКІТІЛДІ Отырыстың негізгі күн тәртібі түркі тілдері үшін дайындалған Ортақ түрік әліпбиін енгізу жөніндегі ұсынымдық нұсқаулық және әліпбиді іс жүзінде қолданудың қағидалары мен тетіктерін бағалау болды Талқылаулардың соңында Комиссия ортақ түрік әліпбиін қолдану бойынша ұсынымдық нұсқаулықты бекітті. Сонымен қатар, 34 әріптен тұратын Ортақ түрік әліпбиі негізінде дайындалған қазақ және қырғыз әліпбиі ұсынылды Комиссия қабылдаған құжаттар Түрік академиясы арқылы тиісті ұлттық мекемелерге, тіл ұйымдарына және серіктес ұйымдарға жіберілетін болып шешілді ҚОРЫТЫНДЫ ШЕШІМ ҚАЙТА МЕМЛЕКЕТТЕРДІҢ БІЛІМІНДЕ БОЛАДЫ Кездесуде дайындалған нұсқаулық және кеңес алфавиттері ортақ анықтамалық дереккөз және қолданбалы негіз болатыны баса айтылды. Дегенмен, бұл құжаттарды ресми қабылдау және жүзеге асыруға қатысты шешімдерді ұлттық заңнамаға сәйкес әрбір мемлекеттің құзырлы мекемелері қабылдайтыны айтылды Жиын соңында қол қойылған ортақ декларацияда Ортақ түрік әліпбиін жүзеге асыруға қолдаудың жалғасатыны атап өтіліп, қатысушылар бұл жұмыстың түрік мемлекеттері мен түрік халқы арасындағы мәдени байланыстарды нығайтуға және ортақ ынтымақтастықты дамытуға елеулі үлес қосатынына сенім білдірді