Қауіпсіздік маманы: Миналар жерді ғана емес, адамдардың өмірін де кепілге алады

Миналар қаупі қазіргі заманның ең күрделі және ұзақ мерзімді проблемаларының бірі болып қала береді. Әсіресе, қақтығыстардан кейінгі аймақтарда бұл мәселе тек қауіпсіздік мәселесі ғана емес, сонымен бірге адамдардың күнделікті өміріне, олардың елге оралуына және аймақты қалпына келтіруге тікелей әсер ететін негізгі факторлардың бірі болып табылады. Әзірбайжанның азат етілген аумақтарындағы минадан тазарту жұмыстарының ауқымы жағдайдың қаншалықты күрделі екенін көрсетеді. Соңғы жылдары жүздеген мың миналар мен жарылмаған снарядтар анықталып, залалсыздандырылғанымен, тек 2025 жылдың өзінде мыңдаған миналар мен ондаған мың жарылғыш заттардың қалдықтарының табылуы бұл қауіптің әлі де сақталып отырғанын көрсетеді. Жалпы, 2020 жылдан бастап бүгінге дейін 256 мың гектардан астам жерді тазарту, 241 мыңнан астам жарылғыш затты залалсыздандыру қыруар істің атқарылғанын көрсетсе де, алда әлі ұзақ та күрделі үдеріс күтіп тұрғанын аңғартады. Осының барлығының астарында миналар мәселесі тек техникалық мәселе ретінде ғана емес, халықтың аман-есен оралуына, өңірдегі өмірдің қалпына келуіне және экономиканың дамуын жеделдетуге тікелей байланысты негізгі міндеттердің бірі ретінде күн тәртібінде қалып отыр Қауіпсіздік жөніндегі сарапшы Эльшад Гасанов ҚазАқпарат тілшісіне осы тақырып бойынша жасаған мәлімдемесінде басқыншылардан азат етілген аумақтардағы миналар қаупінің Әзірбайжан үшін бүгінгі таңда ең маңызды гуманитарлық және қауіпсіздік мәселелерінің бірі болып қала беретінін айтты. "Соңғы ақпаратқа сәйкес, Армения басып алған Әзірбайжан аумақтарында шамамен 1,5 миллион мина көмілген. Соғыс 2020 жылдың қарашасында аяқталса да, бүгінгі таңда табылған миналар арасында Арменияда 2021 жылы шығарылған үлгілер бар. Бұл соғыстан кейін де біздің территорияларымызда миналар көмілу жалғасып жатқанын көрсетеді47. Бұл жарылыстардың салдарынан адамдар өмірінен айырылып, ауыр жарақат алды, ал кейбіреулері қолдары мен аяқтарынан айырылды Оның айтуынша, Әзірбайжан бұл мәселені халықаралық деңгейде үнемі көтеріп келеді. Соғыстан кейін Әзірбайжан мина мәселесі бойынша халықаралық ұйымдарға, соның ішінде БҰҰ-ға жүгінді. Өкінішке орай, біздің еліміз бұл бағытта әлі елеулі қолдауға ие болған жоқ: "Миналарды тазарту жұмыстары негізінен Әзірбайжанның өз қаражаты есебінен жүргізілуде. Бұл саладағы негізгі ауыртпалық 1998 жылы Ұлы Көшбасшы Гейдар Әлиевтің бастамасымен құрылған Әзірбайжан Республикасының Миналардан тазарту агенттігіне (ANAMA) жүктеледі. Сонымен қатар, Қазақстан Республикасы Қорғаныс министрлігінің инженерлік-техникалық және арнайы құрама командалары жұмыс істейді. Бұл үдеріске Төтенше жағдайлар мен Мемлекеттік шекара қызметі де тартылып отыр Е.Гасанов Армения ұсынған мина карталарының дұрыс еместігін атап өтті. Біз басқа жақтан шахталық карталарды сұрадық. Олар карталарды екі рет ұсынғанымен, сол карталардың 25 пайызы ғана нақты жағдайға сәйкес келді. Бұл процесс үшін қосымша қиындықтар тудырады Сарапшының айтуынша, минадан тазарту саласында кейбір елдер тарапынан шектеулі қолдау көрсетілген. Мысалы, минадан тазарту техникасын Италия ұсынды. Дегенмен, жалпы бұл жұмыстар негізінен Әзірбайжанның өз күші есебінен атқарылуда "Мина қаупі бар аумақтар арнайы белгілермен белгіленіп, бұл аймақтарға кіруге қатаң тыйым салынады. Дегенмен, өкінішке орай, кейбір жағдайларда адамдар бұл ережелерді сақтамай, нәтижесінде ауыр жарақаттар алуда. Осы себепті түсіндіру жұмыстарын күшейту керек. Мина мәселесі соңғы жылдары халықаралық деңгейдегі күрделі мәселелердің бірі болып табылады және бұл мәселе халықаралық ұйымдардың әлсіреуіне қарамастан, соңғы жылдары әлемдік деңгейде сақталып келеді. Бұл жағдай халықаралық қатынастар жүйесінде бүгінде Таяу Шығыстағы қақтығыстар, Ресей-Украина соғысы және басқа да процестер халықаралық ұйымдардың өз функцияларын толық орындай алмайтынын көрсетеді», - деп атап өтті Е.Гасанов 2026 © AZERTAC. Авторлық құқық қорғалған. Ақпаратты пайдалану гиперсілтеме арқылы көрсетілуі керек