Химия өнеркәсібін жедел дамыту бойынша міндеттер қойылды

Ел экономикасының қарқынды дамып келе жатқаны, соңғы жылдары өнеркәсіп салаларында 3 мың жаңа өнім түрін шығару жолға қойылғаны атап өтілді Осыдан небары 9-10 жыл бұрын еліміздің химия өнеркәсібі негізінен минералды тыңайтқыштар өндірісімен ұсынылған. Соңғы жылдары салаға 8,3 миллиард доллар инвестиция тартылып, 87 негізгі өндіріс орны іске қосылды ПВХ, жасыл сутегі, кеңейтілген полипропилен және BOPP пленкаларын қоса алғанда, қосылған құны жоғары 60-тан астам жаңа өнімдердің өндірісі басталды. Бұл экономиканың әртүрлі салаларында мыңдаған жаңа өнім түрлерін шығару үшін қажетті шикізат базасын жасады Нәтижесінде саланың экспорты үш есеге өсіп, жұмысшылар саны 50 мыңнан асты Бұл ретте саланың әлі де игерілмеген айтарлықтай әлеуеті бар екені айтылды. Соңғы тоғыз жылда ел өнеркәсібі орта есеппен 6,3 пайызға өссе, химия өнеркәсібі 3 пайыздан аз өсті. Химия өнімдерінің импорты жылына төрт есе өсіп, 4,5 миллиард долларға жетті «Узкимёсаноат» акционерлік қоғамы өз құрылымындағы ірі кәсіпорындарға көңіл бөлетіні, бұл ретте саладағы 5 мыңнан астам кәсіпорынмен жүйелі жұмыс іс жүзінде жоқ, олардың проблемалары мен ұсыныстары зерделенбей жатқаны айтылды Жиында өндіріс құрылымын өзгертуге, қосымша құнды арттыруға, энергия шығындарын азайтуға баса назар аударылды Елімізде жыл сайын 1,5 миллион тонна аммиак селитрасы өндіріліп, 1,07 миллиард текше метр газ тұтынады. Сонымен қатар дамыған елдер ауыл шаруашылығында несепнәр мен суда еритін тыңайтқыштарға, ал тау-кен өнеркәсібінде кеуекті нитраттарға көшу арқылы нитрат тұтынуды азайтады Өзіндік құны аммиак селитрасымен бірдей кеуекті селитра өндірісінде қосымша құн екі есеге өсетіні айтылды. Жауапты шенеуніктерге, химия кәсіпорындарының басшыларына мұндай жобаларды кеңейту мәселесін байыппен қарастыру керектігі баса айтылды Сондай-ақ, «Навоиазот» зауытында тоннасына 3700 доллардан өндірілетін цианид тұздарынан желім өндірген кезде өнімнің құны 8000 долларға дейін өсуі мүмкін екені атап өтілді. Жауапты шенеуніктерге кластердің Навоиазотқа іргелес аумағында жалпы құны 1 миллиард долларды құрайтын төмен тонналы 10 химиялық жобаны жүзеге асыруды бастау тапсырылды Қолданыстағы геологиялық қорларды толық пайдалану арқылы да қосымша құнды бірнеше есе арттыруға болатыны баса айтылды Қарақалпақстан, Сурхандария, Қашқадария және Навои облыстарында 550 миллион тонна натрий мен калий қоры, сондай-ақ 20 миллион тонна бентонит бар. Бұл шикізатты терең өңдеу және каустикалық сода өндіру кезінде қосымша құн үш есеге артуы мүмкін Жиззақ облысы мен Қарақалпақстандағы серпентиниттің анықталған қоры сәйкесінше 1,5 млн және 500 мың тоннаны құрайды. Оны күкірт қышқылымен өңдеу тоннасына 5000 долларға жететін магний оксидін алуға болады. Серпентинитті одан әрі терең өңдеу электротехника өнеркәсібі үшін маңызды шикізат болып табылатын никель, хром және кобальт алуға мүмкіндік береді Жауапты шенеуніктерге химия өнеркәсібіне қажетті фосфорит, галит, мирабилит, серпентинит сияқты шикізат қорын екі есе ұлғайту жөніндегі үш жылдық бағдарламаны әзірлеп, іске асыруды бастау тапсырылды. Серпентинитті өңдеу саласында кем дегенде 200 миллион долларлық жобаларды іске қосу міндеті тұрды Жыл сайын елге құны 300 миллион доллар тұратын тұрмыстық химия өнімдері импортталады. Аймақтағы бұл өнімдердің нарығы 2 миллиард долларға бағаланады Мәселен, «Ангрен» еркін экономикалық аймағындағы кәсіпкер әйгілі әлемдік Henkel компаниясымен әріптестік орнатқан. Қазіргі уақытта кәсіпорынды осы концерн сатып алды. Жергілікті өнімді Достастық елдеріне жеткізу жоспарлануда Мұндай жобаларды кеңейту үшін тұрмыстық химия секторындағы бастамаларды жүзеге асыру үшін астананың индустриялық аймақтарының бірінен жер телімдері бөлінеді. Бұл мақсатқа пайдалануға берілген кәсіпорындарды брендпен бірге жеке секторға дайын табысты бизнес ретінде сату шартымен 50 миллион доллар бөлінеді Басқа өңірлердегі осындай жобаларға Өнеркәсіптік кооперация қорынан 15 миллион доллар бөлінеді. Жалпы, жауапты қызметкерлерге кем дегенде 100 жаңа брендті шығару бағдарламасын әзірлеу тапсырылды тұрмыстық химия секторындағы өнімдер Кездесуде минералды тыңайтқыштар нарығындағы мүмкіндіктер де сараланды Минералды тыңайтқыштарға әлемдік сұраныс жыл сайын 5 пайызға артып келеді және 2030 жылға қарай 260 миллиард доллардан асады деп күтілуде. Жаңа агротехнологияларды енгізу жағдайында суда еритін тыңайтқыштарға сұраныс ерекше қарқынды өсуде Жауапты шенеуніктерге және әкімдерге алдағы үш жылда жалпы сомасы 2,8 миллиард доллар болатын 42 жобаны жүзеге асыру тапсырылды. Нәтижесінде 2030 жылға қарай азот тыңайтқыштарын өндіруді 2,8 миллион тоннадан 4 миллион тоннаға, фосфатты тыңайтқыштарды 400 мың тоннадан 900 мың тоннаға, суда еритін тыңайтқыштарды 100 мың тоннадан 400 мың тоннаға дейін арттыру Суда еритін тыңайтқыштар, полимерлер, тұрмыстық және бейорганикалық химия салаларындағы ірі жобаларды жүзеге асыру нанохимия, жасыл химия, супрамолекулалық химия, жасанды интеллект негізінде химиялық модельдеу сияқты заманауи салалардағы мамандарға сұраныстың артуына әкелетіні атап өтілді Осыған байланысты химия өнеркәсібінде білім беруді, ғылыми зерттеулерді, зертханаларды және стартаптарды қамтитын интеграцияланған жүйені құру туралы шешім қабылданды Осы мақсатта Мирзо Ұлықбек ауданында 60 гектар аумақта химия өнеркәсібіне арналған инновациялық ғылыми-өндірістік және білім беру кластері құрылады. Осы кластер аясында Оңтүстік Кореямен бірлесіп Химиялық технологиялар инновациялық орталығы салынады. Орталық эксперименттік жұмыстарға байланысты шығындардың жартысын өтейді Жалпы, химия өнеркәсібінде құны 17 миллиард доллар болатын 350-ден астам жобаны іске қосу бағдарламасын әзірлеу және іске асыруды бастау жөнінде тапсырма берілді Мемлекет басшысы бұл өршіл мақсаттарға қол жеткізу үшін саланы ғылыми негізделген, заманауи тәсілдерді пайдалана отырып басқару керектігін баса айтты. Осыған байланысты жауапты басшыларға «Узкимёсаноат» акционерлік қоғамын трансформациялау тапсырылды Жиын барысында жауапты қызметкерлер мен облыс басшыларының есептері тыңдалып, салалық кәсіпорындардың басшыларымен диалог жүргізілді