«Өнерде қалың топтың соңынан еру жақсы болмайды»

«525-ci газеттің» жас таланттарды қолдауға бағытталған сұхбаттар топтамасы жалғасуда. Бұл жолғы сұхбаттасымыз жас ғашық Раван Мұсали. Раван заманауи махаббат өнеріндегі талантты өнерімен ерекшеленеді. Әзірбайжан ұлттық консерваториясын бітірген. Қазіргі уақытта Түркияның Стамбул қаласында музыка және орындаушылық өнер бойынша магистратурада оқуын жалғастыруда. Әңгімемізді оның осы өнерді таңдауы, ғашық болуға деген махаббаты туралы бастадық Мен Гадабай ауданындамын. Өздеріңіз білесіздер, бұл аймақ, оның ішінде біздің облыс ғашықтар елі. Мен де махаббат өнеріне деген сүйіспеншілікке көзімді ашып, оны өз үйімізден, отбасымыздан көрдім. Атам әсіресе махаббат музыкасын жақсы көретін. Сондықтан да махаббат өнеріне деген қызығушылығым бала кезімнен басталды. Мені әрқашан саздың үні, ғашықтық шығармашылық рухы мен эпикалық дәстүр қызықтырды. Уақыт өте бұл қызығушылық менің өмірлік жолыма айналды және мен осы салада кәсіби дамуды шештім. Деда Аласғар атындағы махаббат мектебі болды. Алғашқы музыкалық білімімді облыстағы сол мектепте алдым. Оны ойдағыдай бітіріп, Ұлттық консерваторияға түстім Сонымен қатар, қазір магистратурада оқуыма байланысты ғашықтық өнерінің ғылыми жағымен айналысып жатырмын. Менің зерттеу бағытым негізінен осы өнердің тарихи даму кезеңдері мен оның қазіргі заманда атқаратын қызметімен байланысты Ашық өнер. Тек өнер көрсету жеткіліксіз, оны ғылыми тұрғыдан зерттеп, ұрпаққа аманат ету маңызды деп есептеймін Раван мырза, қазіргі заманда жастарымыз көне өнерімізге, оның ішінде ақындық өнерге бейжай қарайтын сияқты. Олар заманауи музыка мен жаңа трендтерге көбірек тартылады. Махаббат өнерінде өзін орнықтыруға талпынған жас жігіт ретінде сіз қалай ойлайсыз? Мен бұл тақырыпта телерадио бағдарламаларында баяндамалар жасап жүрмін, осы тақырыптағы ғылыми мақалам Стамбулда өзім оқыған университетте жарық көрді. Сөзіңізде шындық бар. Қазіргі таңда жастарымыздың көпшілігі заман талабына, жаңашылдыққа құштар болып, махаббат өнеріне салқын, немқұрайлы көзқарас танытуда. Бірақ, ақындық өнер мен муғам өнері – біздің түп тамырымыз, ұлттық болмысымыз, қанша елеусіз қалса да, оны тарихтан сызып тастау, мүлде ұмыту ешқашан мүмкін емес. Өздеріңіз білесіздер, тіпті махаббат өнері де ЮНЕСКО деңгейінде қорғалған. Бұл өнерге мемлекетіміз тарапынан шексіз көңіл мен қамқорлық. Осы орайда біз жастарға да үлкен міндеттер жүктеледі. Біз көне өнерімізді халықаралық аренада лайықты танытып, классикалық жолды сақтай отырып ғашықтық әуенді дамытып, халыққа дұрыс жеткізуіміз керек Сахнаға алғаш шыққанда қандай сезімде болдыңыз? Облыстағы Деде Аласғар ақындық мектебінде оқып жүрген кезімізде концерттерге, шараларға жиі шақырылатынбыз. Олар менің көрермендер алдындағы алғашқы қойылымдарым болды. Тіпті бала үшін бұл өте қызықты және қызықты тәжірибе болды. Әсіресе, сахнада қателесуден қорқатынбыз. Әрине, көрермендер ондағы қойылым кезінде жіберген азғантай қателікті байқамауы мүмкін, бірақ біз үшін бұл үлкен жауапкершілік еді. Әрине, балалық шағында адамның өзіне деген сенімі жеткіліксіз, есейген сайын, білім алып, аудитория алдында сөз сөйлеген сайын өзіне деген сенімі арта түседі Оқу барысында мен ақындық өнердің теориялық негіздерін де, орындаушылық сипаттарын да терең зерттедім. Осы жылдар ішінде сазда ойнаудағы техникалық шеберлігімді шыңдаумен қатар, бұл өнердің философиялық, эстетикалық қырларын да меңгердім. Бұл білім маған академиялық тұрғыдан да, сахналық тұрғыдан да кеңірек көзқарас береді Спектакль аясында түрлі сахналарда, мәдени шаралар мен бағдарламаларда өнер көрсеттім. Осы баяндамалар барысында менің басты мақсатым – Әзірбайжан Ашық өнерін кең аудиторияға жеткізіп, тыңдармандарға осы өнердің рухын сезіндіру болды. Түрлі концерттік бағдарламаларға, мәдени шараларға, ғылыми-көркем жобаларға қатыстым, әсіресе студенттік және аспирантурада оқып жүрген кезімде. Бұл оқиғалар менің сахналық тәжірибемнің қалыптасуында маңызды рөл атқарды Сонымен бірге телерадио бағдарламаларына да қатыстым. Осындай қойылымдар менің өнерімді қалың көрерменге ұсынуға мүмкіндік берді. Менің әлемімде сахнаның мәні ерекше. Мен үшін сахна жай ғана өнер көрсететін жер емес, көрерменмен рухани байланыс орнататын орын. Әсіресе, саз өнері туралы қойылымдарымда дәстүрлі стильді сақтауға, көрерменмен шынайы қарым-қатынас орнатуға тырыстым. Оның даусын, жан дүниесін, махаббат өнерінің тереңдігін тыңдарманға жеткізе аламын Бұл өнердегі шеберлеріңіз кім болды? Менің ұстазым – Әзірбайжан Ұлттық консерваториясының доценті, өнертану философиясының докторы Мубариз Әлиев. Оқу барысында ғашықтық өнердің тарихи тамыры мен тереңдігін бойымызға сіңірді. Сол кісінің арқасында бүгінде кәсіби сахналарда ақындық өнерді насихаттап жүрміз. Ғашықтық өнердегі шеберлік-поэзия дәстүрін сақтау басты шарттардың бірі. Бірақ қазіргі заманда техниканың дамығаны сонша, жастарымыз, соның ішінде мен де интернет арқылы осы өнердің тасымалдаушыларына ілесу арқылы біраз білім алып жатырмын. Алайда, шебер мен ақынның қарым-қатынасы басқа, оның орнын ештеңе баса алмайды деп ойлаймын Балалық шағымда ғашықтық өнерді алғаш Деда Аласғардың өлеңдерінен сүюді бастадым. Содан кейін шебер ғашықтардан Акбар Жафаров, Имран, Әділет Насибовтарды тыңдайтынмын. Олардан бөлек, әрине, өз аймағымыздағы Батыс өңірінің ғашықтарын тікелей эфирде тыңдадым Махаббат өнері – дәстүрлі өнер. Осы дәстүрлерді ұстанып жүрсіз бе, әлде қойылымдарыңызда осы өнерге жаңалық енгізу ойыңызда бар ма? Ашық музыкада дәстүрді сақтап, классикалық жолды ұстану басты шарттардың бірі. Сазда дәстүршілдік, классикалық жол басты нәрсе, бірақ жаңашылдықтан қорқудың да, одан қашудың да қажеті жоқ. Классикалық әдісті бұзбай кейбір ауаны синтездеп, композиция түрінде өңдеуге болады Осынау көне өнерді дәстүрлі қасиетін сақтай отырып, сонымен бірге заманауи көрерменге лайықты етіп көрсетуге тырысамын. Мен үшін маңыздысы – ақындық өнер өткеннің жәдігері ретінде ғана қабылданбайды, ол бүгінде өмір сүріп, дамып, қоғаммен сұхбаттаса алатын өнер ретінде қабылданады Сіздің ойыңызша, бүгінгі таңда ғашықтық өнерді насихаттау үшін заманауи технологияларды, атап айтқанда әлеуметтік желілерді қалай пайдалануға болады? Әлеуметтік желілер бүгінгі таңда ең маңызды үгіт-насихат машинасының рөлін атқарады. Біз оны жоққа шығара алмаймыз. Біз жастар да өнерімізді сонда насихаттауда нәтижелі жұмыс істей аламыз. Мен мұны өз атымнан жасауға тырысамын. Ол жақтан мені танитын, артынан еретін адамдар аз емес. Бірақ бүгінде әлеуметтік желідегі банальды әуендер көбірек қаралым жинап, аудиторияға көбірек тарағанын да мойындайық. Бұл дәмнің дұрыс қалыптаспауына әкеледі. Сондай-ақ, адамдардан бір ерекшелікті байқадым, олар танымал болған нәрсені көреді, оны насихаттауға тырысады. Менің ойымша, бұл мүлдем жақсы қасиет емес. Көпшіліктің соңынан еру жақсы нәтиже бермейді. Мен сандық адам емеспін. Меніңше, бір сапалы ғашықтық жырдың мәнін түсініп, естіп, сезініп, шынайы бағалайтын он адамның тыңдауы, түсінбейтін, естімейтін мың адамның көргенінен маңыздырақ Сахна мен оқудан басқа қандай жағдайда музыка ойнайсыз? Жаным шаршағанда, уайымдасам, қандай да бір себептермен көңілім қалғанда жан досым, жан серігім сабырлы. Ол арқылы мен демаламын, жаным жаңарады. Сол сәттерде «Рухани», «Дилғами», «Мисри» және «Османли диваниси» әуендерін ойнағанды ​​ұнатамын. Әсіресе, «Османлы кушеткасының» мен үшін орны бөлек, сүйікті әуендерімнің бірі. Мен оны бірінші рет ойнай бастағанда, бұл менің ішімнен сықырлағандай, оның әуені маған көбірек әсер етеді Орындау кезінде техниканы немесе партияны, сезімді ұнатасыз ба? Әрине, техника маңызды. Техниканы қажет ететін белгілі бір спектакльдер бар. Бірақ менің ойымша, классикалық махаббат музыкасында техникаға басымдық берудің қажеті жоқ. Өйткені технология кейде музыканың жанын өлтіруі мүмкін. Сол кезде эмоциялар бірінші орынға шығады Шығармашылық және өнер саласындағы жоспарларыңыз қандай? Менің жоспарларымның қатарында Әзірбайжандық ақындық өнерді кеңінен насихаттау, халықаралық деңгейде таныту, әсіресе, жас ұрпақ арасында бұл өнерге деген қызығушылықты арттыру бар. Мен де осы өнердің педагогикалық бағытымен айналысқым келеді. Әсіресе, Әзірбайжандағы жоғары білім деңгейінде жастарымызға осы өнерді үйрету, педагогикалық қызметпен айналысу – менің басты армандарымның бірі. Ашық өнер – халқымыздың ұлттық болмысын танытатын маңызды тасымалдаушылардың бірі және бұл өнерді өмірге әкелу – әр өнерпаздың міндеті деп білемін