Жалған құжатпен жылжымайтын мүлікке ие болғандарды не күтіп тұр? – Жоғарғы Соттың маңызды шешімі

Жылжымайтын объектілерге меншік құқығын қорғау құқықтық мемлекеттің негізгі принциптерінің бірі болып табылады. Сонымен қатар, азаматтық айналымның тұрақтылығы бірдей маңызды құқықтық құндылық болып саналады. Дәл осы екі құндылық, яғни нақты меншік иесінің құқығы мен затты сатып алған үшінші тұлғаның мүдделері соқтығысқан кезде құқықтық даулар туындайды. Бұл кезде шешілетін басты мәселе – затты бастапқы иесіне қайтару немесе оны кейін сатып алған үшінші тұлғаның құқығын қорғау Жоғарғы Сотта үшінші тұлғалардың жылжымайтын мүлікке меншік құқығын алудағы адалдығына қатысты бірыңғай сот тәжірибесін айқындайтын маңызды шешім қабылданды Бұл туралы ҚазАқпаратқа Жоғарғы соттан хабарлады Мәселенің мәні келесідей екені айтылды: Соңғы жылдары сот тәжірибесінде жиі кездесетін жағдайлардың бірі жылжымайтын мүлікті жалған құжаттар, сенімхат немесе басқа да заңсыз тәсілдер негізінде нақты меншік иесінің қолынан алып тастап, бір немесе бірнеше тұлғаларға сатуына байланысты. Біраз уақыттан кейін нақты иесі өз құқығының бұзылғанын біліп, пәтерді қайтаруды талап етеді. Қазіргі уақытта сот алдында екі мүдде тұр: • Өзінің еркінен тыс мүлкінен айырылған нақты меншік иесінің мүддесі; • Мүлікті сатып алу кезінде мемлекеттік тізілім мәліметтеріне сүйенген адал үшінші тұлғалардың мүдделері Екі тарап та белгілі бір мағынада құқықтық қорғауға лайық сияқты. Осылайша, меншік иесі өзінің кінәсінен мүлкінен айырылып, үшінші тұлға затты иеліктен айырған тұлғаның мемлекеттік реестрге меншік иесі ретінде тіркеліп, нотариаттық шарт жасасып, заттың құнын төлегенін көрген. Мұндай жағдайда қай тараптың құқығы басым болатыны құқықтың күрделі мәселелерінің бірі болып табылады Шешімде мүліктік құқықтарды иемдену тұрғысындағы адалдық жағдай талап ететін барлық назарды аудара отырып, құқықты алуға қандай да бір кедергінің бар екенін объективті түрде білмеу дегенді білдіреді Қарапайым тілмен айтқанда, егер үшінші тұлға жылжымайтын мүлікті иемдену кезінде тиісті мұқияттылық танытқан болса, бірақ соған қарамастан сатушының іс жүзінде мүлікке билік ету құқығы жоқ екенін білмесе, үшінші тұлға адал сатып алушы болып есептелуі мүмкін Азаматтық айналымның тұрақтылығы үшін, басқаша айтқанда, жылжымайтын мүлік нарығының жұмыс істеуі үшін жеке тұлғалар мемлекеттік тізілімдегі ақпаратқа сене білуі керек. Егер сатып алушылар тізілімдегі ақпараттың дұрыстығына сене алмаса, әрбір сатып алу-сату мәмілесі елеулі заңды тәуекелге ұшырайды. Бұл жылжымайтын мүлік нарығында белгісіздік туғызып, инвестицияны азайтып, азаматтық айналымды қиындатады Сондықтан да заңнама, әдетте, тізілімдегі жазбаға сүйенетін тұлғалардың құқықтарын қорғайды. Алайда бұл қорғау абсолютті емес, адалдықты қорғау заңда көзделген жағдайларда алынып тасталады Сот шешімінің негізгі хабарларының бірі - заң адал сатып алушының көрінісін жасайтын адамды емес, шын мәнінде адал адамды қорғайды. Басқаша айтқанда, адал иемдену институты заңсыз әрекеттерді заңдастыру құралы болып табылмайды. Бұл мекеме азаматтық айналымға адал қатысатын тұлғаларды қорғауға ғана қызмет етеді Сонымен, меншік иесі мен үшінші тұлғаның құқықтарының қайсысы басым болуы керек? Жоғарғы Сот мұны анықтау үшін соттардың әрбір іс бойынша шешімде көрсетілген кезеңдері бойынша тергеу жүргізуі керектігін көрсетеді. Осы сұрақтарға жауап бергеннен кейін ғана даудың қай тарапта шешілуі керектігін анықтауға болады Шешімнің негізгі мақсаты нақты меншік иесі мен затты кейіннен алған үшінші тұлғаның бірін таңдау емес, соттардың бір санаттағы істерді басқаша қарауына жол бермеу және құқықтық анықтықты қамтамасыз ету болды. Шешім жылжымайтын мүлікке қатысты дауларды шешудің жаңа әрі нақты құқықтық негіздерін жасайды Бұл құжатта алғаш рет адалдық институтын қолдану шекаралары, адалдықты анықтау критерийлері, дәлелдеу ережелері, адалдықты жоққа шығаратын мән-жайлар, жылжымайтын мүлікке құқықтарды алудағы тіркеуші орган мен нотариат жүйесінің рөлі мен жауапкершілігі жүйелі түрде түсіндіріледі 2026 © AZERTAC. Авторлық құқық қорғалған. Ақпаратты пайдалану гиперсілтеме арқылы көрсетілуі керек