Қарабақ пен Шығыс Зәңгезүрдегі жасыл және тұрақты даму - ТҮСІНІК

Қарабах және Шығыс Зәңгезур экономикалық аудандары Әзірбайжанның қақтығыстан кейінгі кезеңде даму стратегиясы аясында жасыл энергетика аймағы және тұрақты даму аймағы ретінде қалыптасу мүмкіндігіне ие. Халықаралық әдебиеттерде кеңінен қолданылатын «жасыл өсу саясаты» тәсілі осы контексте жалпы тұжырымдамалық негіз ретінде әрекет еткенімен, оның тікелей және стандартталған қолданылуы аймақтың ерекше сипаттамаларын толық көрсетпеуі мүмкін. Осыған байланысты, Қарабахтың экологиялық, инфрақұрылымдық және институционалдық шындықтарын ескеретін бейімделген және локализацияланған кезеңді даму моделін қолдану орынды деп саналады Бұл ойлар UNEC халықаралық ынтымақтастық департаментінің сыртқы байланыстар бөлімінің меңгерушісі, PhD докторанты, Гянджа мемлекеттік университетінің ғылыми қызметкері Расул Юсибовтың ҚазАқпарат тілшісіне ұсынған мақаласында айтылған. Мақалада әртүрлі халықаралық бағалаулар бойынша Әзірбайжанның трансшекаралық су және гидроэнергетикалық ресурстарының едәуір бөлігі (соның ішінде шамамен 20-25 пайыз әлеуетті пайдалану) оккупация кезінде тиімді басқарудан тыс қалғаны атап өтілген. Бұл ресурстардың ішінде Сарсан су қоймасы, Сугувушан I және II гидроторабы, сондай-ақ Қыз сарайының су жүйесі маңызды орын алады. Бұл инфрақұрылымдық элементтер тек энергия өндіру тұрғысынан ғана емес, сонымен қатар ауылшаруашылық суару жүйелерінің тұрақтылығы, ауыз сумен қамтамасыз ету және аймақтық экологиялық тепе-теңдікті қорғау контекстінде де стратегиялық маңызға ие Сонымен қатар ұзақ мерзімді басқарудағы олқылықтар су ресурстарының сапасына, гидроэкожүйелердің тұрақтылығына және ауыл шаруашылығы өнімділігі көрсеткіштеріне белгілі бір тәуекелдер туғызды. Осы себепті ғылыми негізделген мониторинг жүйелерін құру, суды басқарудың цифрлық тетіктерін енгізу және су ресурстарын басқару саласындағы институционалдық үйлестіруді күшейту қажет деп саналады Қала құрылысы және халықаралық ынтымақтастық контекстінде Цюрих қаласындағы «SA Partners» ұйымымен қала құрылысы және тұрақты қаланы дамыту саласындағы ынтымақтастық Қарабақты қайта құру процесінде әдістемелік және практикалық маңыздылыққа ие. Бұл ынтымақтастық аясында «ақылды қаланы» жоспарлау, энергияны үнемдейтін құрылыс стандарттары және әлеуметтік инфрақұрылымды оңтайландыру сияқты бағыттар басымдықтар болып саналады. Сонымен қатар, TEPSCO жапондық компаниясының энергетикалық инженерия және техникалық жобалау саласындағы ағымдағы тәжірибесі аймақтың энергетикалық жүйелерін жаңғырту және технологиялық қайта құру бойынша ынтымақтастықтың әлеуетті бағыты ретінде бағаланады Маңызды басымдықтардың қатарында құн тізбегін қалыптастыру, әсіресе өнеркәсіп пен ауыл шаруашылығы секторын қалпына келтіру аясында тоқыма және ауылшаруашылық өндірісін дамыту маңызды басымдықтардың бірі болып табылады. Бұл процесс тек өндірістік қуатты арттырумен ғана шектелмейді, сонымен қатар білім беруді, институционалдық оқытуды және адами капиталды дамытуды қамтиды Қарабақ аймағындағы ауыл шаруашылығын цифрландыру және ресурстарды тиімді басқару тұрғысынан «Ақылды ауыл» моделінің теориялық және практикалық маңызы бар. Сенсорға негізделген суару жүйелері, топырақтың цифрлық мониторингі және экологиялық өндіріс тетіктері осы модельдің негізгі құрамдас бөліктері болып табылады және ауыл шаруашылығы өнімділігін арттырумен қатар экологиялық тұрақтылықты қамтамасыз етуге қызмет етеді Логистикалық және көлік инфрақұрылымы тұрғысынан «Әзербайжан темір жолдары» ЖАҚ жүзеге асырып жатқан аймақтық интеграциялық жобалар Қарабақтың экономикалық және сауда жүйелеріне қайта қосылуында маңызды рөл атқарады. Бұл инфрақұрылымды дамыту төмен көміртекті көлік жүйелерін қалыптастыру және жасыл логистикалық тәсілдерді қолдану тұрғысынан да маңызды Нәтижесінде, Қарабақтың тұрақты дамуы тек экономикалық ғана емес, сонымен қатар институционалдық және экологиялық трансформацияны қажет ететін күрделі процесс. Жасыл даму тәсілін қолдану бастапқы кезеңде жоғары инвестициялық және институционалдық шығындарды талап етсе де, ұзақ мерзімді перспективада энергетикалық қауіпсіздік, инвестициялық тартымдылық және экологиялық тұрақтылық тұрғысынан тиімдірек нәтижелерді қалыптастырады. Бұл тұрғыда арнайы экономикалық аймақтарды құру, салықтық жеңілдіктерді енгізу және халықаралық технологиялық ынтымақтастықты кеңейту стратегиялық даму құралдары ретінде әрекет етеді 2026 © AZERTAC. Авторлық құқық қорғалған. Ақпаратты пайдалану гиперсілтеме арқылы көрсетілуі керек