Неліктен қазақстандықтар несие карталарын сирек пайдалана бастады - сарапшылардың пікірі

Ұлттық банк ҚазАқпарат редакциясының ресми сауалына берген жауабында 2026 жылдың 1 қаңтарындағы жағдай бойынша елімізде 42,6 миллион белсенді төлем карточкалары бар екенін, оның 4,6 миллионы несиелік карталар екенін хабарлады. Олардың үлесі 11 пайызды құрады. Сонымен қатар, бір жылда несие карталарының саны 1,1%-ға қысқарды. 2026 жылғы 1 сәуірде карталардың жалпы саны 42,3 миллионға дейін, ал несиелік карталар 4,3 миллионға дейін қысқарды, бұл жалпы көлемнің шамамен 10% құрайды Тек бірінші тоқсанда несие карталары нарығы шамамен 300 мың бірлікке қысқарды. Карточкалардың жалпы санымен салыстырғанда бұл қалыпты төмендеу сияқты көрінеді, бірақ тенденция тұтынушы мінез-құлқының біртіндеп өзгеруін және қарыздық құралдарды пайдалануға теңгерімді көзқарасты көрсетеді R-Finance-тің экономисі және қаржылық кеңесшісі Арман Байғанов несие картасының өзі оң да, теріс те емес екенін атап өтеді - пайдаланушының қаржылық тәртібі маңызды. Оның айтуынша, несиелік өнімдердің өсуі немесе төмендеуін тек халық үшін тәуекелмен байланыстырмау және тұтынушылық мінез-құлықты ажырата білу керек — Несие картасының өзі адамды байланыстырады, халыққа ыңғайлы – кез келген уақытта ала алады. Банктер үшін бұл қаржы өнімдерін сату және шығару үшін жақсы құрал. Бірақ бұл жерде екі жақты қатынас бар: егер адам қаржылық тәртіпті орнатып, несие қаражатын нақты қаржылық жоспар шеңберінде пайдаланса, бұл жақсы. Ойсыз жұмсайтындар басқа мәселе, дейді Арман Байғанов Сарапшы несие өнімдері қарыз жүктемесін автоматты түрде арттырмайтынын, оның әсері қарыз алушының қаржылық сауаттылығы мен мінез-құлқына тікелей байланысты екенін атап көрсетеді — Несиелік ақша ауыртпалықты арттырады деп ойламаймын. Бұл бірдей қаржылық құрал. Егер адам жұмсаудың нақты қаржылық жоспары болса және қарыз қаражатын дұрыс пайдаланса, несие картасы теріс фактор емес. Айта кету керек, табыс деңгейі жеке адамның қаржылық тұрақтылығын анықтамайды. Жеке бюджетті басқару және міндеттемелерді уақытында орындау мүмкіндігі маңыздырақ фактор болып табылады. Бұл адамның бай немесе табысы төмен екеніне байланысты емес. Табысы жоғары адамдар бар, бірақ сонымен бірге қаржылық сауаттылықтың жоқтығынан кешіктіруге жол береді. Керісінше, табысы төмен адам несие лимитін ұтымды пайдаланып, өз мүмкіндіктерінен шықпай алады, деп түсіндіреді ол Оның пікірінше, несиелік карталар санының азаюы халық арасында қаржылық хабардарлықтың бірте-бірте көтерілуімен, сондай-ақ балама құралдардың – бөліп төлеу жоспарлары мен дебеттік өнімдердің дамуымен байланысты болуы мүмкін. Мұндай жағдайларда тұтынушылық мінез-құлық ұтымдырақ болады және шығындарды жоспарлауға бағытталған Бұдан арғы динамика, сарапшы атап өткендей, банктердің саясатына емес, халықтың қаржылық сауаттылық деңгейіне және қарыз алушылардың өз шығындарын бақылау мүмкіндігіне байланысты болады Айта кетерлігі, елімізде қарыз алушылардың жартысына жуығы төрт және одан да көп несиеге ие