Оны жүрегіңнің ең әдемі жерінде сақта

Еңбек сіңірген журналист Әмина Юсифқызының 75 жылдығына орай «Адамдық күлкіден басталады» деген екен данышпандарымыз. Әрине, бұл жердегі күлімсіреу сөзінің астары терең, жай ғана ерінді қимылдату мағынасында қолданылмайды – «Ішімде тұрған адам әлі де өмір сүреді», «Менен қорықпа, бір қиындық көрейік», «Дүние әлі өмір сүретін жер» т.б. Қараңызшы, бәрі Олардан басталады - біздің өмірімізге еніп, бізбен махаббат, шыдамдылық, жанашырлық, сеніммен бөлісе алатын адамдар. Қайғыны қалай өлшейтінін білмеймін, бірақ сол сәтте біреу саған бейкүнә күлімсіреп қараса, тірі екеніңді сезсең, жүрегің жеңілдеп, жүрегің жылытса да, тек әдемі нәрселерді ойлайтының шындық. Шынында да, біз өмір бойы кездестіретін адамдар - бұл біздің сынақ немесе сыйлық Мен Әмина ханыммен көптен бері дос емеспін, 40 бөлке нанды бірге кесіп те көрмедік. Танысуымызға себеп – мінезіміз бен кәсібіміз. Алғашында көбіне өңірлердегі газеттердің тағдыры туралы: «Әріптестерім осы жерден азды-көпті жалақы алады, газеттің ертеңнен бастап шықпайтынын қалай айтамын, көбі несие төлеп жатыр, сәбилі адамдар бар, бұл газеттің жасы 90-нан асып кетті, оны қалай жауып тастауым керек?» деп айтатынбыз. деді ол. Мен оның мазасыз жүзінен өзімді көрдім. Бір кезде қол ұстасып, газетті өмір сүру үшін үздіксіз шығаруды қолға алдық, баспа шығындарын да, қызметкерлердің жалақысын да өз мойнына алды, неден өтті, не істеді, оны мен де, ұжым да жақсы білеміз. Бірақ бір күні аяқталды. Ол өз мамандығын сүйгендіктен, еңбегін қастерлегендіктен, жалақысына қараған ұжымды ойлағандықтан – еңбегі мен өмірін берген газеттің шығуын жалғастыру үшін күресті. Облыстық баспасөзіміздің өркендеуінде мұндай ерекше қызметтері бар кәсіби журналистер кемде-кем. «Құр» газеті Әмина ханым үшін тірі болды – өмір сүруге, үйретуге, үйренуге тура келді. Оны білетіндер «Күрде» сәнді жазбалар сирек болатынын біледі. Газет өз кейіпкеріндей – басым, сау, не дұрыс жаза алатын, не жаза алмайтын Адамдарды таңдау - бұл шын мәнінде өзіңді таңдау. Біраз «Құрсыз» қалғанымызға қынжылдық, сосын «Дүние әлі өмір сүретін жер» деп бір-бірімізді жұбатып, үмітімізді үзбедік, үмітімізді үзбедік. Ол Бакуге көшіп келді, жиі болмаса да, кездесіп, әңгімелесіп отырады, Баку көлігіне үйрене алмай жүргеніне налыды, мен оған метроны қалай пайдалануды, турникетте карта көрсетуді, өтуді үйреттім. «Ұстаздығыма» ризамын деп күлді. Осы арада Түркияда оқитын студент балама жіберу үшін сөмкеме ақша салуды ұмытпады. Немересі Еуропада оқып, шығыны көп болса да, жұмыс істемеді. Бірақ сатып алмау мүмкін бе? Бұл мүмкін емес еді. Оның адамдарға деген көзқарасы соншалықты бейкүнә, соншалықты шынайы, тіпті қарсылық білдіре алмайтындай шынайы, басынан аяғына дейін махаббатқа толы - түсіну оның аты 44 күнге созылған Отан соғысы бізді бір-бірімізге барынша байланыстырды. Тарихымыз бен тағдырымыз өзгерген сол бір шақта Әмина Евлах ханым шейіт болғандарымызды мәңгілік есте қалдыру мақсатында кітап жазды. Ол өрт шыққан әрбір отбасымен бірге өртеніп, күлге айналды. Сол күндердегі шиеленісті және біздің басымыздан өткенді бәрі де бастан өткергеніне сенімдімін. Көзінің жасын, жүрегінің күйгенін сияға айналдырып, жазған шығармаларымен Евлах шейіттеріне ана бесік жырын айтатын. Кейде шыдай алмады, қасында болуға тырыстым, жазғандарын түзететінмін, мәселемізді тең бөлісетінбіз. Соңында шейіттерімізге лайық екі кітап жасады. М.Ф. атындағы Республикалық ұлттық кітапханада «Отан үшін тудық» кітабының жан-жақты тұсаукесері өтті. Ахундов. Соңғы сөз авторға берілгенде: «Алла тағала тағы да шейіт кітабын жазуға жол бермесін», – деді. Осы оқиғалардан кейін Расмия Лейла Әлиеваның «Кеттік, аздап жылайық» деген өлеңін жақсы көретінін айтып, шейіттердің өзін емес, отбасын жылататын: Мен аздап жылаймын Кітаптарды жасаған кезде көргендері мен көргендері оның денсаулығына қатты әсер етіп, денсаулығына қатты зиянын тигізді Осы мақаланы оқыған және оны танымайтын жас оқырмандарға Әмина Юсифқызы ханымның Баку мемлекеттік университетін тәмамдаған соң өзі туып-өскен Евлах ауданына оралып, еңбек жолының тура 50 жылын аудандық газетте өткізгенін хабарлаймын. Корректорлық қызметке кірісіп, 30 жыл бойы Евлахтың «Кур» газетінің бас редакторы болды. Ол басшылық еткен жылдары газет өңірдегі салауатты баспасөздің үлгісіне айналды. «Күр» таралымы, мерзімділігі, оқылатындығына қарай облыста ғана емес, республикалық баспасөзде де таңдалып, оқылды. қоршаған ортаға және қоғамдық пікірге әсер етті. 7800 таралыммен шығатын газеттің әрбір нөмірі қызығушылықпен оқылды. Өйткені газет басшысы өз ісінің жанашыры, өз ісінің білгірі болатын. Оның шығармалары негізінен сын мақалалар мен фельетондар болды. Ешқашан әділетсіздікті көркейткен емес, облыс халқын, өзіне сенгендерді алдамаған, бәрін сол күйінде жазған. Ол бірінші беттерінде шулы, көздің жауын алатын тақырыптарды жарияламады, жалған сенсацияларға жол бермеді. Үлкен Сабыр көргенін айтып, арыз жазды. Өзін де, қаламын да, оқырманын да сатқан жоқ. Әмина ханым – журналистикаға деген жанқиярлық көзқарас, азап пен қайғы-қасіреттің бейнесі, мамандыққа деген сүйіспеншіліктің айқын үлгісі. Жастармен әңгіме барысында аудан редакциясында шығармашыл жастар өсіп келе жатқанын, газет оқып, білім алу дәстүрі қалыптасқанын, бұл дәстүрді жоққа шығара алмайтынымызды айтты. Бір сөзбен айтқанда, Әминаның өмірі мен шығармашылығы зерттеуге үлгі. Адам болып қала білу, махаббаты мен жанашырлығын жұмысы мен мәртебесінен жоғары ұстау, маған сеніңіз, оның маңдай тері Соңғы кезде елімізде мұндай үрдіс пайда болды, балаларды бірінші кезекте отбасында тәрбиелеу керек пе, әлде мектепте ме? Ол үшін Әмина сынды жандардың өмірі үлгі болып, зерделенуі керек. Адам отбасында тәрбиеленеді. Бұл қарапайым! Әмина ханым отбасында махаббатпен өсті. Ата-анасы оған ата-анасын, бауырларын, ұстаздарын, халқын сүюді үйреткен жоқ, тек жақсы көрді. Бұл ең үлкен білім, мектеп. Оған берілген махаббат онымен бірге артып, арғы жағына қарыз боп оралды. Адамдарды және барлық тіршілік иелерін махаббат сияқты ештеңе тәрбиелемейді. Әр адамның өмір тарихы сол жерден басталады – алға да, артқа да Әмина ханым 90 жыл ғұмырының 70 жылын шәкірттерінің тәрбиесіне арнаған, ұзақ жылдар жүргізуші болып еңбек еткен, бірақ бәрі «Юсиф мырза» деп атаған, Екінші дүниежүзілік соғыстың әзірбайжандық батыр қыздарының бірі Назханым Сафарованың отбасында дүниеге келген. 10 балалы көпбалалы отбасының үш мүшесі – еңбек сіңірген журналист, еңбек сіңірген мәдениет қайраткері және еңбек сіңірген ұстаз. Біздің қоғамда отбасы, әйел, ана құндылығы әлі де маңызды болғаны жақсы Әйел топырақ сияқты – жан дүниесінде гүл өсіреді, өсіреді, айналаға жайды. Бұл тұрғыда әзірбайжан халқының тарихына өз есімдерін құрметпен, абыроймен жазған әйелдеріміздің саны жеткілікті. Солардың бірі – мен өте жақсы көретін, біздің БАҚ-тың белді өкілі Әмина Юсифқызы. Ол керемет ана, адал әйел, өте аяулы әже. Қоғамымыздың нұрлы әйелдерінің бірі. Мамандығы журналист, газет редакторы болғанымен, өзі шоғырланған Евлах ауданында Әмина ханымның еңбегі, салиқалы санасы, қажырлы еңбегі өтпейтін жұмыс жоқ. Ауданда жасына, лауазымына қарамастан оны ана ретінде де, зиялы ретінде де, жанашыр адам ретінде де, кейіпкер ретінде де құрметтеп, жақсы көреді Құрметті Рашад Маджидтің өзі әуелден танитын, осы іскер азамат Әмина ханымды Баспасөз кеңесіне қызметке шақырғаны жақсы болды. Бүгін Әмина ханым мұндағы ауа-райы туралы сондай қуанышпен айтады Нағыз досты бетке айтқан адам дейді. Менің ойымша, бұл ой дұрыс емес. Нағыз дос – өзгеге жанашырлықпен қарайтын, қатесін айтпай, қатесін түзеуге тырысатын, қиын күнінде қасында болмай, бақытты күндерінде бірге қуана білетін жан. Әмина Юсифқызы – сол кісі, сол ханым. Ондағы бала махаббаты мен жанашырлығын осы жасқа дейін сақтайды Әмина ханымның мінезі оның киімінде көрінеді - ол түрлі-түсті, ақ және әдемі. Ол әлі де таза бала сияқты ойлайды. Әлемге әйгілі ғалымдар Лутфи Заде мен Рафиг Әлиевтің бұлыңғыр логика теориясын өнеркәсіп пен технологиядан гөрі адамдарға қолданатын болса, бірінші мысал – Әмина ханым. Аса жанашыр, мейірімге толы, ішінде бала өсірмей, түріктер айтқандай мемлекет әйелі. Грек философтары: «Сенің жақсылығыңды ойлайтындарды жүрегіңнің ең жақсы жерінде сақта» - дейді. Әмина ханымды жүрегіміздің ең таза, ең әдемі жерінде ұстайық. Өйткені ол өзінікінен гөрі әркімнің жақсылығын ойлайды, сеніңіз. Құдай әлемімізді әдемі адамдарға аңсауын нәсіп етсін «Азернашр» газетінің редакторы