Ұлттық қорға мұнайдан рекордтық аз ақша түсті

Ұлттық қорға мұнай-газ компанияларынан наурыз айында түскен түсімдер 83 млрд теңгені немесе 175,6 млн долларды құрады, деп хабарлайды ҚР Қаржы министрлігінің мәліметі. Бұл көрсеткіш Ұлттық қор жұмыс істеп тұрған кезде (2001 жылдан бері) рекордтық төмен болды, деп жазады мұнай-газ сарапшысы, Energy Monitor телеграм-каналының авторы Нұрлан Жұмағұлов, деп хабарлайды Orda.kz Жалпы, наурыз айында Ұлттық қор 98,1 млрд теңгеге немесе 207,6 млн долларға толықты. Бұл сомаға мұнай-газ компанияларының салықтары мен міндетті төлемдерінен басқа, олар төлеген өсімпұлдар, мемлекет пайдасына сот төлемдері, сондай-ақ бұрын берілген бюджеттік кредиттерді өтеуден, мемлекет активтерін жекешелендіруден және Ұлттық қорды басқарудан түсетін инвестициялық кірістерден түсетін қаражат кіреді Жалпы алғанда, жылдың алғашқы үш айында Ұлттық қорға 799,5 млрд теңге түсті, бұл 2025 жылдың сәйкес кезеңімен салыстырғанда 26,6%-ға артық. Қордың жалпы көлемі наурыз айының соңында 37,3 трлн теңгеге жетті, бұл бір жыл бұрынғы 34,7 трлн теңгеге қарсы Мұнайшылардан Ұлттық қорға пайдалы қазбаларды өндіру салығы (ПҚТ), КТС, ірі жобаларға роялти, экспортқа рента салығы, үстеме пайда салығы, сондай-ақ өнімді бөлу туралы келісім (ӨБК) бойынша Қазақстанның бонустары мен акциялары түседі. Бұл төлемдердің ең үлкен үлесі дәстүрлі түрде КТС-ке келеді. Бұл ретте экспорттық баж тікелей республикалық бюджетке аударылады. Оның құны мұнайдың экспорттық бағасына тікелей байланысты Жұмағұлов Ирандағы соғыс қарсаңында мұнай бағасы өсіп жатқан қазіргі жағдайда мұнайшылардың бюджетке төлейтін жарнасы да арта түсетінін атап өтті. Бұл ретте Ұлттық қор алуы мүмкін қаражаттың бір бөлігін жіберіп алады. Сарапшының қатарында елдегі ең ірі Теңіз кенішінің операторы «Теңізшевройл» компаниясының роялтилері де бар. Акциялары американдық Chevron және ExxonMobil, ресейлік Лукойл және ҚМГ-ға тиесілі компания PSA шарттарына сәйкес роялти орнына экспорттық баж салығын төлейді Бұл ретте Ұлттық қорға төлемдер де өседі, өйткені олардың көпшілігі мұнай бағасына да байланысты. Шикізатқа әлемдік баға белгілеу Ұлттық қорға түсімдерге әлі әсер еткен жоқ, өйткені шегерімдер кешіктіріліп жасалады