Тау-кен және геология салаларында цифрлық технологияларды кеңінен енгізу шаралары қаралды

Тау-кен және геология саласы ел экономикасында маңызды рөл атқарады. 2025 жылы сала кәсіпорындары жалпы өнеркәсіп өнімінің 20 пайызын құрап, бюджетке 118,5 триллион теңге кіріс түсірді Сондықтан секторды технологиялық қайта құру міндеттерін шешу, өндіріс пен еңбек ресурстарын тиімді пайдалануды қамтамасыз ету және заманауи цифрлық шешімдерді енгізуді кеңейту экономикалық қауіпсіздікті нығайту, инвестиция тарту және табиғи ресурстарды ұтымды пайдалануды қамтамасыз ету үшін стратегиялық маңызды болып табылады Тұрақты даму және цифрлық геология тұжырымдамалары бүкіл әлемде дамуын жалғастыруда. Өзбекстанда да әрекет жасалды. Атап айтқанда, ірі тау-кен өнеркәсібі кәсіпорындары 2025 жылы операциялық шығындарды 7,3 триллион теңгеге қысқартты, ал өндіріс шығындары 9,1 пайызға төмендеді Геомониторинг ақпараттық жүйесі енгізіліп, 2000-нан астам пайдалы қазбалар кен орындарының деректері цифрланды Алдағы бес жылда қорларды 879 тонна алтынға, 510 тонна күміске, 676 мың тонна мысқа арттыру жұмыстары жүргізіліп жатқаны атап өтілді Жасанды интеллект технологиялары геологиялық деректерді жылдам талдауға, пайдалы қазбалардың кен орындарын болжауға, қорларды дәл бағалауға және бұрғылау тиімділігін арттыруға мүмкіндік береді. Осы мақсатта геологиялық барлау процесінің барлық кезеңдерінде АИ негізіндегі шешімдерді енгізу жоспарлануда Президент саланың технологиялық трансформациясын жаңа деңгейге көтеру және өндірістік процестерді басқару мен талдаудың жасанды интеллект жүйесін құру қажеттігін атап өтті Тау-кен және геология секторы карталарды, геологиялық зерттеулердің нәтижелерін, бұрғылау деректерін, зертханалық талдауларды және өндірістік көрсеткіштерді қоса алғанда, деректердің үлкен көлемін жасайды. Бұл ақпаратты бірыңғай электронды дерекқорға біріктіру және 3D модельдеу арқылы жылдам іздеу мен талдауды қамтамасыз ету арқылы жаңа пайдалы қазбалар кен орындарын ашу әлеуетін айтарлықтай арттыруға болады Бұл өндіріс шығындарын 10 пайызға қысқартуға, жаңа кен орындарын анықтауға кететін уақытты екі есеге қысқартуға және инвестициялық ұсыныстар санын төрт есеге арттыруға мүмкіндік беретіні атап өтілді Сондай-ақ тұсаукесерде 2030 жылға қарай геология және тау-кен өнеркәсібі саласына 30 миллиард доллар инвестиция тарту жоспарлары айтылды. Бұл мақсатқа жету үшін, ең алдымен, инвесторлардың талаптарына сәйкес келетін жоғары сапалы, сенімді цифрлық деректер базасын құру қажет Осыған байланысты Ұлттық геологиялық деректер базасын құру туралы ұсыныс айтылды. Осы бастама аясында Технологиялық трансформация орталығы құрылып, 36 мыңнан астам қолданыстағы есептер мен бастапқы деректер цифрланады. Нәтижесінде геологиялық мәліметтерді қалыптастыру сапасы мен жылдамдығы екі есеге, ал кен орындарын модельдеу мен қорларды бағалау екі есеге артады 2026-2030 жылдар аралығында тау-кен өндіру, металлургия және өңдеу өнеркәсібіндегі алты ірі кәсіпорында жасанды интеллект пен цифрлық технологияларды енгізу бойынша 44 жобаны іске асыру жоспарлары ұсынылды: Навои тау-кен металлургиялық компаниясы, Алмалық тау-кен металлургиялық компаниясы, сондай-ақ «Навоиуран», «Өзбекстан металлургиялық компаниясы», «Өзбекстан металлургиялық компаниясы» акционерлік қоғамдары Бұл жобалар бес негізгі бағытты қамтиды: өндірістік процестерді автоматтандыру, корпоративтік басқаруды цифрландыру, жасанды интеллект технологияларын енгізу, еңбек және өнеркәсіптік қауіпсіздікті арттыру, геологиялық барлау қызметін цифрлық түрлендіру Бұл жобаларды іске асыру пайдалану тиімділігін 7 пайызға, машиналар мен жабдықтардың сенімділігін 20 пайызға, энергия тиімділігін 8 пайызға арттыруға мүмкіндік береді деп күтілуде. Адам факторына байланысты қателер мен тәуекелдер де 15 пайызға төмендейді деп болжануда Бұл шешімдерді патенттеу керектігі айтылды Жауапты шенеуніктерге тау-кен өнеркәсібі кәсіпорындарының бизнес-жоспарларын әзірлеуге өндіріс пен еңбек ресурстарының тиімділігін арттыру шараларын енгізу және технологиялар мен жасанды интеллект жобаларының жекелеген бағдарламаларын бекіту тапсырылды