ОҚИҒАДАН БӨЛІСІҢІЗ - Havadis газеті | Кипр жаңалықтары

Экономика және қаржы саласында банкроттық деген мағынада қолданылады. Банкроттық – қарызды өтей алмау нәтижесіндегі сот процесі Елдер мен штаттардағы банкроттық, территориядан айырылу, соғыс нәтижесінде әкімшілік биліктің жоғалуы немесе дүниедегі оқиғаларға ілесе алмау. Мысал ретінде Осман империясын немесе Рим империясын көрсете аламыз. Сондай-ақ мораторий жариялау бар. Бұл жерде мемлекет қарыздарды төлеу мерзімін жаңа принциптерге, өтеу мерзімін жаңа ұзартуға, пайыздарды азайтуға немесе кейбір қарыздарды ішінара жоюға байланыстырып, өз қарыздарын төлей алмайды. Мораторийде қарыз жоғалмайды. Бұған мысал ретінде Мексика мен Аргентина жариялаған мораторийлерді келтіруге болады. Жақында Грекия мораторий кезеңіне енді. Бірақ ол ЕО мүшесі болғандықтан, оны ЕО сақтап қалды. Түркия тарихында мораторийдің екі мысалы бар. 1875 жылы Осман империясы Қырым соғысынан кейін төлей алмаған қарыздарына мораторий жариялап, қарызды төлеудің жаңа тәртібін енгізді Бірақ сұлтан ІІ Абдулхамид мораторийге енгізілген қарыздарды да, сол кездегі қара базармен айналысатын Галата банкирлерінен алған ішкі қарыздарын да төлей алмай, несие берушілерімен жаңа келісім жасап, сұлтандық табысының/салығының үлкен бөлігін несие берушілер жинауға қалдырады. Шетел мемлекеттері Осман империясының бұл қарыздарды төлеу мүмкіндігіне сенбегендіктен, 1882 жылы Мемлекеттік қарыздар басқармасы құрылып, бұл кірістерді жинау және ішкі және сыртқы қарыздарды төлеу жүйесі енгізілді Лозанна келісімімен бұл мекеменің қызметі тоқтатылып, Османлы қарыздары Лозаннада империяны құрған елдерге үлестірілді. Бұл ретте ең үлкен үлес Түркия Республикасына тиесілі болды және қарыздар 1954 жылы тура 100 жылдан кейін төленіп, аяқталды. Бұл бірінші мораторий болды. Екінші мораторий 1958 жылы Аднан Мендерес үкіметі тұсында болды. Тағы да ХВҚ-мен келісімге келіп, жинақталған қарыздар 1971 жылға дейін бөліп төленіп, түрік лирасы құнсызданып, 1 АҚШ доллары 9 лираға тең болды Елдердің өздерінің қарыздарын (резервтік валютасы бар) инфляцияны тудыру есебінен өздерінің ақшалай мүмкіндіктерімен төлеуге мүмкіндігі бар. Негізгі мәселе – ақша резерві жоқ және өз ақшасын құруға мүмкіндігі жоқ елдердің ішкі және сыртқы қарыздарын төлеу жолдары Бұрын елдер банкротқа ұшырап, тарихтан өшетін. Қазір елдер банкротқа ұшырамайды, қиын жағдайда қалған елдердің жерінде жаңа мемлекеттер құрылуда. Мысалы, Югославия ыдырағаннан кейін Сербия, Босния және Герцеговина және Македония сияқты жаңа мемлекеттер құрылды және/немесе ыдыраған елдер басқа елдердің үстемдігіне өтті Мен бұл мақаланы неге бүгін жаздым? Біріншіден, тарихтан үлгі алу. Екі қарыздың астында қалған мемлекеттерді қандай болашақ күтіп тұрғанын көрсету. Үшіншіден, ең бастысы, Кипрдегі саяси тығырықтың өмірлік маңыздылығын атап өту