Калластың сапары: Әзірбайжанның Еуропа үшін өсіп келе жатқан стратегиялық маңызы

Қазіргі халықаралық қатынастар жүйесінде Әзірбайжан мен Еуропалық Одақ (ЕО) арасындағы қарым-қатынастар көршілестік саясаты ғана емес, жаһандық қауіпсіздік пен экономикалық тұрақтылықты қамтамасыз ететін стратегиялық серіктестік үлгісіне айналды. Кая Калластың елімізге сапары әлемдік қоғамдастыққа бұл қарым-қатынастардың сенім негізінде дамып келе жатқанын, тараптар арасындағы диалогтың серпінді және өнімді сипатын тағы бір паш етті. Бұл сапар ЕО-ның аймақтағы мүдделерінің Әзірбайжанның стратегиялық ұстанымымен қаншалықты сәйкес келетінін де саяси растау болып табылады Саяси диалог және институционалдық ынтымақтастық Еуропарламенттегі кейбір деструктивті топтар мен армяншыл топтардың Әзірбайжан-Еуроодақ қарым-қатынастарына нұқсан келтіру және жасанды шиеленіс тудыру әрекеттері бүгінде шынайы саясаттың қабырғасында дәрменсіз күйде. ЕО атқарушы құрылымдары, әсіресе Еурокомиссия ресми Бакумен ынтымақтастықтың қайтымсыз екенін түсініп, прагматикалық және өзара мүдделерге негізделген бағытты жалғастыруда. Президент Ильхам Әлиевтің басшылығымен жүзеге асырылған теңгерімді сыртқы саясаттың нәтижесінде Әзірбайжан мен ЕО басшылығы қабылдаған құжаттар бұл қатынастардың стратегиялық сипатқа ие болғанын анықтады. Бүгінгі таңда тараптар арасында жұмыс істейтін үш негізгі диалог механизмі – көлік, энергетикалық қауіпсіздік және қауіпсіздік диалогы ынтымақтастықтың негізін құрайды. Бұл тетіктер тек талқылау алаңы ғана емес, нақты жобаларды жүзеге асырудың құқықтық және практикалық негізі болып табылады Энергетикалық дипломатияның географиялық кеңеюі Әзірбайжанның Еуропаның энергетикалық қауіпсіздігіндегі рөлі қазірдің өзінде «маңызды серіктес» мәртебесінен «шешуші факторға» көтерілді. Калластың Әзірбайжанды Еуропа үшін шешуші ел ретінде бағалауы кездейсоқ емес. Қазіргі уақытта Әзірбайжан газын Еуропаның 10 еліне, соның ішінде соңғы кездері Германия мен Австрия сияқты алып өнеркәсіп орталықтарына жеткізу Бакудің Еуропаның энергетикалық әртараптандыруындағы үлесін теңдессіз етеді. Каспий аймағында болып жатқан күрделі геосаяси процестер аясында Әзірбайжан ұсынатын энергетикалық бағыттар ең сенімді және болжамды жол болып саналады. Бұл ынтымақтастық экономикалық тиімділік қана емес, сонымен қатар Еуропа құрлығының қыстың суық айларында энергия тапшылығына ұшырамауының стратегиялық кепілі Көлік хабы және аймақтық байланыстар Әзірбайжанның көлік саласындағы рөлі «Орта дәліз» жобасының жүзеге асуымен бұрынғыдан да маңыздырақ болды. Каспий мен Қара теңіз бассейндерін байланыстыратын байланыс желілері, TRIPP жобасы және Әзірбайжанның аймақта көлік артерияларын ашу бағытындағы бастамалары ЕО тарапынан құпталады. Баку Еуразияның логистикалық картасын қайта сызуда және бұл картада Еуропалық Одақпен тікелей құрлық және теңіз байланыстары шешуші рөл атқарады. Бұл жобалар аймақтың жаһандық сауда айналымына интеграциялануын да жылдамдатады Аймақтық бейбітшіліктің жаңа шындықтары және гуманистік көзқарас Әзірбайжан аймақтағы бейбітшілік күн тәртібінің негізгі бастамашысы болумен қатар, тұрақтылықтың экономикалық негіздерін де жасайды. Президенттің Еуропалық саяси одақ саммиттеріндегі тұжырымдамалық сөздері мен бейбітшілікке шақырулары ЕО тарапынан жоғары бағаланады. Дегенмен, ең қызықты және маңызды тұстардың бірі – Әзірбайжанның аймақтық ықпалының гуманитарлық жағы Қазіргі уақытта аймақтағы экономикалық қарым-қатынастардың біртіндеп қалпына келуі аясында Әзірбайжанның энергетика саласындағы мүмкіндіктері Арменияның энергетикалық қауіпсіздігіне жанама түрде оң әсер етуде. Армения Таяу Шығыстағы жаһандық тұрақсыздық жағдайында қатты энергия тапшылығы мен бағаның күрт өсуіне тап болуы мүмкін болса да, бұл дағдарыс Әзербайжан құрған аймақтық энергия теңгерімінің және ресурстардың қолжетімділігінің арқасында орын алған жоқ. Армениядағы энергия бағасының тұрақтылығы іс жүзінде Бакудің аймақта құрған жаңа экономикалық экожүйесінің нәтижесі болып табылады. Жалпы, Әзірбайжан-Еуроодақ қарым-қатынастары өзара тиімділік пен тең құқылы серіктестік қағидаттары негізінде нығайып келеді. Кая Калластың сапары, қол қойылған стратегиялық құжаттар мен кеңейтілген энергетикалық-көлік желісі Баку мен Брюссель арасында салынған бұл көпір екі тараптың ғана емес, бүкіл Еуразиялық аймақтың қауіпсіздігі мен дамуының кепілі екенін көрсетеді. Бұл ынтымақтастық арқылы Әзірбайжан өзінің ұлттық мүддесін қорғап қана қоймай, континенттік мәселелерді шешудің жетекші субъектісіне айналады