Иран мен Америка Құрама Штаттары және Израиль арасындағы атысты тоқтату туралы келісім: Оқиғалар кестесі

АҚШ, Израиль және Иран арасындағы жалғасып жатқан әскери қақтығыс сәуірдің 7-нен 8-іне қараған түні қол жеткізілген атысты тоқтату келісімімен уақытша басылып, аймақта салыстырмалы тыныштық орнады Бір қарағанда, 39 күнге созылған соғыс қимылдарын тоқтату және тараптардың саяси түсіністікке қол жеткізуі кенеттен қабылданған шешім сияқты көрінгенімен, оны оқиғалардың дамуының, шын мәнінде, артта жүргізілген қарқынды және көп деңгейлі дипломатиялық қызметтің логикалық нәтижесі ретінде бағалауға болады APA келісімге қалай қол жеткізілгенін көрсетеді: Ультиматум стратегиясы және уақыт қысымы 4 сәуірде Дональд Трамптың Иранға келісімге келу үшін 48 сағат уақыт беру туралы ультиматумы процестегі бетбұрыс болды. Бұл қадамымен АҚШ 6 сәуірге дейін нақты жауап алуды мақсат етті. Сол күні Дональд Трамп "The Truth Social" платформасында: "Біз Иранға нақты жолдау жолдадық - Ормуз бұғазы ашылуы керек. Уақыт аз, шешім дереу қабылдануы керек" деп жазды Сәуірдің 4-і мен 5-і аралығындағы 24 сағат ішінде әскери эскалация ең жоғары деңгейге жетті. Түрлі мәліметтерге қарағанда, бір түннің ішінде 40-тан астам зымыран ұшырылып, 20 шақты дрон қолданылған. Өңірдегі әуе қорғаныс жүйелері үздіксіз жұмыс істеді. Осы кезеңде мұнай бағасы қысқа мерзімде шамамен 8-10 пайызға өсті Тараптардың мәлімдемелері қақтығыстың бақылаудан шығып кету қаупінің нақты екенін көрсетті Сәуірдің 5-іне қараған түннен бастап дипломатиялық белсенділік жоғары деңгейге көтерілді. Қысқа уақыт ішінде 10-нан астам жоғары деңгейдегі байланыстар жасалғаны хабарланды. АҚШ, Иран және делдалдық елдер арасында параллель келіссөз арналары іске қосылды. Дональд Трамп: «Келіссөздер жалғасуда және үлкен прогресс болуы мүмкін» деп жазды Иран Сыртқы істер министрі Аббас Арағчи: «Егер өзара құрмет сақталса, келісімге қол жеткізуге болады» деді Бұл кезеңде дипломатия әскери шиеленісті болдырмаудың негізгі тетігі болды Пәкістан, Түркия және Қытайдың делдалдық миссиясы 6-7 сәуірде дипломатиялық процестің ең маңызды кезеңінде Пәкістан мен Түркия параллельді түрде делдалдық және үйлестіру функцияларын қабылдады. Атап айтқанда, Исламабад пен Анкара арасындағы қарқынды дипломатиялық байланыстар сәуірдің 7-сі күні түстен кейін тіркелді.Хабарларға қарағанда, бұл кезеңде кем дегенде 5-7 бөлек байланыс арналары белсенді болып, хабарламаларды беру сағаттарда емес, кейде минуттарда жүзеге асырылған Пәкістандық тарап Вашингтон мен Тегеран арасындағы «хабар алмасу орталығы» қызметін атқарып, тікелей байланыс алаңы ретінде әрекет етті. Пәкістанның премьер-министрі Шахбаз Шариф пен фельдмаршал Асим Мунир процеске тікелей қатысты және саяси және әскери арналар арқылы үйлестіруді қамтамасыз етті Дональд Трамп "The Truth Social" платформасында: "Біз Пәкістан басшыларымен өте нәтижелі келіссөздер жүргіздік. Олар бұл үдерісте шешуші рөл атқарады" деп жазды Бұл мәлімдеме Пәкістанның рөлі стратегиялық үйлестіру деңгейінде техникалық делдалдыққа қарағанда кеңірек екенін көрсетті Бұл ретте Пәкістанның медиациясы екі кезеңді модельге негізделді: бірінші кезеңде шиеленісті тоқтатуға қатысты шұғыл хабарламалар беру, ал екінші кезеңде шартты түрде атысты тоқтату механизмін келісу. Осы үлгінің нәтижесінде тараптар арасында бастапқы сенім ортасы қалыптасты. Аббас Арағчи: «Кейбір делдалдық арналары нақты нәтиже берді және бұл диалогты мүмкін етті» деді Бұл мәлімдеме Пәкістан рөлінің жанама көрсеткіші ретінде қарастырылады Сонымен қатар, Түркия «стратегиялық теңгеруші» және «диалогты алға жылжытушы» рөлін көбірек атқарды. Анкара тікелей хабарлама жіберудің орнына тараптар арасындағы жалпы үйлестіру ортасын сақтауға назар аударды. Түркия дипломатиялық арналар арқылы АҚШ және аймақ елдерімен байланыстарын күшейтіп, процесті бақылаудан шығаруға тырысты. Бұл кезеңде Түркияның басты рөлі шиеленістің аймақтық деңгейге таралуына жол бермеу және дипломатиялық платформаны белсенді ұстау болды Израиль премьер-министрі Биньямин Нетаньяху: «Қауіпсіздік тұрғысынан аймақтық үйлестіру және серіктестердің қатысуы маңызды» деді Бұл пікір Түркия мен Пәкістан сияқты елдердің рөлін Израильдің ескеретінін жанама түрде көрсетеді Қытай факторы да сәуір айының бірінші аптасында белсенді талқылау тақырыбына айналды. Бейжіңнің Иранның атысты тоқтату келісімінде маңызды рөл атқарғаны келісімнен кейін жарияланды Трамптың әлемді дүр сілкіндірген мәлімдемесі Дональд Трамп Баку уақытымен 7 сәуірде түсте берген мәлімдеме бүкіл әлемді дүр сілкіндірді. Ол Иранның тіршілігін тоқтататынын мәлімдеді "Бүкіл өркениет бүгін түнде өледі және ешқашан қайтып келмейді. Мен мұны қаламаймын, бірақ солай болуы мүмкін. Дегенмен, дәл қазір режимді толығымен өзгерту жүріп жатыр. Оны басқа, ақылдырақ, радикалды емес санасы бар адамдар билейді. Мүмкін революциялық бірдеңе болатын шығар, кім біледі?" Трамп айтты "Бүгін түн - әлем тарихындағы ең маңызды сәттердің бірі. Ақырында, 47 жылға созылған зорлық-зомбылық, жемқорлық және өлім аяқталады. Құдай Иранның ұлы халқын қорғасын", - деп баса айтты Трамп өз мәлімдемесінде Трамптың бұл мәлімдемесінен кейін тіпті АҚШ Иранға қарсы ядролық қару қолданады деген болжам да айтылды. Алайда, көп ұзамай Ақ үй бұл мәлімдемелерді жоққа шығарды Дегенмен, Трамптың мәлімдемесімен бір мезгілде дерлік АҚШ пен Израиль күштері Иранның Харг аралына, сондай-ақ басқа провинциялардағы стратегиялық инфрақұрылым – көпірлер мен энергетикалық нысандарға шабуыл жасай бастады Баку уақытымен 8 сәуірге қараған түні белгіленген мерзімге аз уақыт қалғанда тараптар арасында екі апталық атысты тоқтату туралы келісім жарияланғаны хабарланды. Келісімнің мерзімі 14 күн деп белгіленді. Негізгі шарт – Иранға қарсы әскери операцияларды тоқтату және Ормуз бұғазында кеме қатынасын қалпына келтіру Дональд Трамп: "Екі апталық атысты тоқтатуға қол жеткізілді. Бұл үлкен қадам" деп жазды Беньямин Нетаньяху: «Израиль атысты тоқтатуды қолдайды, бірақ қауіпсіздік - басымдық» Аббас Арагчи «Егер шабуылдар тоқтаса, Иран да операцияларын тоқтатады және Ормуз бұғазы арқылы қауіпсіз өту мүмкін болады» деп баса айтты Осымен бүкіл әлем уақытша болса да жеңіл тыныс алды Келісімнің энергия нарығына және мұнай бағасына әсері Шиеленіс кезінде мұнай бағасы бірнеше күн бойы күрт көтерілді. Атысты тоқтату келісімі жарияланғаннан кейін мұнай бағасының 10-20 пайызға төмендеуі байқала бастады. Дональд Трамп мұны «энергетикалық нарықтар тұрақтануда және бұл жақсы сигнал» деп бағалады Беньямин Нетаньяху «Тұрақтылық – энергетикалық қауіпсіздіктің негізі» деп жазса, Аббас Арахчи «Энергия жолдарының қауіпсіздігі - өзара жауапкершілік» деп жазды Ең бастысы – келіссөздер жүргізіп, түпкілікті келісімге келу 8 сәуірдегі атысты тоқтату қысқа мерзімді тұрақтылық әкелгенімен, ұзақ мерзімді перспективалар әлі белгісіз Бір қызығы, АҚШ та, Иран да өздерін 39 күнге созылған соғыстың жеңімпаздары санайды. Бірақ бұл қазіргі уақытта басты мәселе емес. Ең бастысы - процесті жалғастыру, келіссөздер жүргізу және түпкілікті келісімге келу Тараптар арасындағы сенім деңгейі төмен және келісім шартты. Бұл қазіргі атысты тоқтатудың көбірек тактикалық үзіліс екенін және алдағы 14 күн процестің болашағын анықтайтын негізгі кезең болатынын көрсетеді АҚШ пен Иран арасындағы тікелей келіссөздер 10 сәуірде Пәкістан астанасы Исламабадта басталады. Бүкіл әлем келіссөздер нәтижесінде түпкілікті келісімге қол жеткізілетінін тағатсыздана күтуде