Иран ақпарат құралдары Иран мен АҚШ келісімінің жобасын жариялады

Иранның жартылай ресми Мехр ақпарат агенттігі Тегеран мен Вашингтон арасында әзірленіп жатқан 14 баптан тұратын келісім жобасын жариялады. Ресми билік тарапынан әлі расталмаған жобада Иранның мұздатылған активтерін босатудан Ормуз бұғазының ашылуына дейін, санкцияларды жоюдан Иранның зымырандық бағдарламасын келіссөздерден алып тастауға дейінгі маңызды баптар қамтылған Mehr News агенттігі жариялаған жобаға сәйкес, АҚШ пен Иран арасындағы 60 күндік келіссөздер кезеңінде Иранға тиесілі 24 миллиард доллар тыйым салынған активтерді босату жоспарлануда Жобадағы ақпаратқа сәйкес, келіссөздер басталғанға дейін сөз болып отырған ресурстың жартысы Иранға беріледі деп күтілуде Жобаның бірінші баптары барлық майдандағы әскери қимылдарды дереу және біржола тоқтатуды қамтиды. Бұған Ливандағы іс-әрекеттер де кіреді делінген Сондай-ақ АҚШ-тың Иранның ішкі істеріне араласпау және Иран Ислам Республикасының егемендігін құрметтеуге міндеттеме алатыны айтылған Жобадағы ең таңғаларлық баптардың бірі Ормуз бұғазының қайта ашылуы болды. Осыған сәйкес Вашингтон әкімшілігі 30 күн ішінде теңіз қоршауын алып тастауға, Иранның айналасындағы әскери элементтерін шығаруға және дәл осы мерзім ішінде Иран белгілейтін ережелер аясында Ормуз бұғазын халықаралық теңіз қозғалысына қайта ашуға келіседі Жоба мәтінінің жариялануы АҚШ президенті Дональд Трамп келісімді «үлкен мәміле» деп сипаттағаннан кейін болды. Трамп келісімнің аймаққа бейбітшілік пен қауіпсіздік әкелетінін алға тартып, Ормуз бұғазының қайта ашылатынын және мұнай тасымалының қалыпты жағдайға оралатынын мәлімдеді Катар премьер-министрі, Ұлыбритания премьер-министрі Кейр Стармер және көптеген халықаралық көшбасшылар да келісім шеңберін қолдайтын мәлімдемелер жасады Жобаның ең маңызды тақырыптарының бірі алдағы келіссөздердің ауқымы болды. Мехр агенттігінің хабарлауынша, тараптар арасындағы келіссөздер байытылған уран қоры, уранды байыту шаралары, санкцияларды алып тастау және экономиканы қайта құрылымдау мәселелерімен шектеледі Иранның баллистикалық зымыран бағдарламасы мен Теһран қолдайтын аймақтық қарулы топтар келіссөздер күн тәртібінен шығарылады. Бұл мақаланың, әсіресе, Иран үшін маңызды дипломатиялық табыс ретінде қарастырылатыны айтылған Жобаға сәйкес, Иранның мұнайына, мұнай-химия өнімдеріне және соған байланысты экспорттық тауарларға қатысты санкцияларды тоқтату жоспарлануда. Осылайша, Иранның энергия экспортынан түсетін кірістеріне қойылған шектеулерді алып тастау және Теһранның кірістеріне толық қол жеткізуді көздейді Жобадағы экономикалық тұрғыдан ең таңғаларлық баптардың бірі Иранды қайта құрылымдау үшін қарастырылған үлкен инвестициялық пакет болды. Осыған сәйкес АҚШ пен оның одақтастарынан кем дегенде 300 миллиард доллар тұратын Иранның қайта құру және экономикалық даму жоспарын дайындау сұралады. Бұл көрсеткіш Таяу Шығыста соңғы жылдары күн тәртібіне келген ең үлкен экономикалық қолдау пакеттерінің бірі болуы мүмкін деп саналады Жобаға сәйкес тараптар одан кейін Иранның ядролық бағдарламасы мен санкцияларды алып тастауды қамтитын жан-жақты қорытынды келісімге қол жеткізу үшін 60 күндік ресми келіссөздер кезеңіне кіріседі. Кездесулер барысында АҚШ-тың негізгі және қосымша санкциялары, Біріккен Ұлттар Ұйымы Қауіпсіздік Кеңесі мен Атом энергиясы жөніндегі халықаралық агенттіктен туындайтын шектеулер де талқыланады Жобаға сәйкес, Иран Ядролық қаруды таратпау шарты бойынша өз міндеттемелерін қуаттап, ядролық қару жасамайтынын жариялайды. Келіссөздер жалғасып жатқанда, жоба ережелері АҚШ-тың аймаққа жаңа әскери күштерін орналастырмауы және Иранға қарсы жаңа санкциялар салмауын қамтиды Mehr News агенттігі жариялаған 14 мақаладан тұратын жоба осы кезеңде тәуелсіз ақпарат көздерімен расталмады. Иран мен Америка ресмилері мәтіннің мазмұнына қатысты ресми мәлімдеме жасаған жоқ. Осы себепті жобадағы баптар келіссөздер жүріп жатқанда өзгеруі мүмкін және түпкілікті келісімге әртүрлі ережелер енгізілуі мүмкін деп көрсетілген