Гейдар Әлиев және Әзірбайжан білімі: ұлттық дамудың стратегиялық тірегі

Әзірбайжанның мемлекеттілік тарихында қызметі белгілі бір кезеңді ғана емес, бүкіл ұлттық даму философиясын айқындайтын осындай тұлғалар бар. Ұлт көшбасшысы Гейдар Әлиев – сондай тарихи тұлғалардың бірі. Ол қалыптастырған мемлекеттілік тұжырымдамасында білім ерекше орын алып, ұлттық дамудың негізгі стратегиялық тіректерінің бірі ретінде қарастырылды. Ұлы Көшбасшының білім беру саясаты Әзірбайжанның зияткерлік әлеуетін нығайтуға, ұлттық кадрлық базаны қалыптастыруға және мемлекеттік тәуелсіздіктің нығаюына маңызды үлес қосты. Ұлы Көшбасшы Гейдар Әлиев білімнің қоғам өміріндегі рөлін жоғары бағалап: «Білім – ұлт болашағы» деген. Бұл идея оның саясатының негізгі философиялық бағыты болды. Ол білім беруді білім берудің құралы ғана емес, ұлттық ой, азаматтық жауапкершілік, мемлекеттік сананы қалыптастыратын негізгі сала ретінде қарастырды 20-ғасырдың 70-80-жылдары Әзірбайжан КСР-де Ұлт көшбасшысы Гейдар Әлиевтің басшылығымен білім беру саласында ауқымды реформалар жүзеге асырылды. 1972 жылы қабылданған «Жастардың жалпы орта білім беруге көшуін аяқтау және жалпы білім беретін мектепті одан әрі дамыту туралы», сондай-ақ 1973 жылы қабылданған «Ауылдық жалпы білім беретін мектептердің жұмыс жағдайын одан әрі жақсарту туралы» шешімдер еліміздегі білім беру жүйесін дамытудың жаңа кезеңін ашты. Осы шешімдерді жүзеге асыру нәтижесінде мектеп желісі кеңейіп, білім берудің қолжетімділігі артып, сапа көрсеткіштері бойынша айтарлықтай жетістіктерге қол жеткізілді. Ол кезде мектеп құрылысына ерекше көңіл бөлінді. 1970-1980 жылдары республикада 683 мың оқушы оқитын 1191 жаңа мектеп ғимараты салынып, пайдалануға берілді. Бұл көрсеткіш алдыңғы кезеңдермен салыстырғанда екі есеге көп болды. Жалпы білім беретін мектептердің саны қарқынды өсіп, оқушылар контингенті кеңейіп, білім беру инфрақұрылымын нығайту бағытында маңызды нәтижелерге қол жеткізілді. 1978 жылдан бастап оқушыларды оқулықтармен тегін қамтамасыз ету білім беру саласында әлеуметтік әділеттілік принципін қолданудың маңызды үлгісі болды. Кәсіптік және техникалық білім беруді дамыту да Ұлы Көшбасшының назарында болды. Оның бастамасымен 1971-1975 жылдарға арналған техникалық кәсіптік білім берудің даму стратегиясы айқындалып, жаңа кәсіптік оқу орындары ашылып, мыңдаған жастарды білікті маман етіп дайындауға кең мүмкіндіктер қалыптасты. Бұл саясат еліміздің индустриялық-экономикалық дамуы үшін қуатты кадрлық әлеуетті құруға қызмет етті Ұлт көшбасшысы Гейдар Әлиев ерекше назар аударған бағыттардың бірі әскери тәрбие мен патриоттық тәрбие болды. Оның бастамасымен 1971 жылы құрылған Джамшид Нахчиванский атындағы әскери лицей ұлттық офицерлерді даярлауда маңызды рөл атқарды. Бұл оқу орны кейінгі жылдары Әзірбайжан қарулы күштерінің қалыптасуына үлкен үлес қосты. Бүгінде армиямыздың қатарында қызмет етіп жүрген көптеген кәсіби офицерлер сол мектептің түлектері және олар Отан үшін шайқастарда ерен ерліктің үлгісін көрсетті. Ұлы Көшбасшының білім саясатының маңызды бағыттарының бірі ұлттық кадрлық әлеуетті нығайту болды. Кеңес өкіметі тұсында мыңдаған әзірбайжан жастарын КСРО-ның беделді жоғары оқу орындарына жіберу, инженер, дәрігер, заңгер және басқа да салалар бойынша жоғары білікті мамандар даярлау Гейдар Әлиевтің көреген саясатының жемісі болды. Бұл қадамдар Әзірбайжанның болашақ тәуелсіздігі үшін мықты интеллектуалдық негіз болды. Ұлы Көшбасшы Гейдар Әлиев ұстаз еңбегін әрқашан жоғары бағалаған. Оның «Ұстаз – қоғамдағы ең құрметті адам, өйткені ол адамды қалыптастырады» деген пікірі бүгінгі күні де өзекті Ұлы Ондар ұстазды тек білім беретін тұлға ретінде ғана емес, қоғамның рухани сәулетшісі ретінде де бағалаған. 1998 жылы Әзірбайжан мұғалімдерінің 11-ші съезінде айтылған ой-пікірлер оның ұстаздық кәсіпке деген көзқарасын айқын аңғартады: «Өмірін ұстаздыққа арнаған адамдар – шын мәнінде жанқияр, халқына, ұлтына адал жандар... Әзірбайжанның бүгінгі ғылымы, экономикасы, мәдениеті ұстаздар еңбегінің жемісі». Тәуелсіздік жылдарында Ұлт көшбасшысы Гейдар Әлиевтің білім беру саясаты жүйелі әрі стратегиялық сипатқа ие болды. Жаңа білім беру заңнамасы қалыптастырылды, жоғары және орта оқу орындарын жаңғырту бағытында маңызды қадамдар жасалды, халықаралық білім беру байланыстары кеңейтілді. Әзірбайжан жастарының шетелде білім алу мүмкіндіктерін арттыру – елдің әлемдік ғылымы оның кеңістікке интеграциялануына қызмет етіп, заман талабына сай ойлы, кәсіби кадрларды даярлаудың негізін жасады Бүгінде Ұлы Көшбасшы айқындаған стратегиялық бағытты Президент Ильхам Әлиев сәтті жалғастыруда. Заманауи мектеп ғимараттарының салынуы, өңірлердегі білім беру инфрақұрылымының жаңаруы, цифрлық білім беру мүмкіндіктерінің кеңеюі және мұғалімдердің әлеуметтік қорғалуының күшейтілуі бұл саясаттың дәйекті сипатқа ие екенін көрсетеді. Мемлекеттік саясаттың басым бағыты ретінде білім беруді қорғау Әзірбайжанның ұзақ мерзімді даму стратегиясының негізгі бағыттарының бірі болып қала береді. Сонымен бірге, білім саласын дамытуда Гейдар Әлиев қорының қызметі де ерекше маңызға ие. Қордың президенті және бірінші вице-президенті Мехрибан Әлиеваның жетекшілігімен жүзеге асырылған жобалар аясында жүздеген мектеп ғимараттары салынды немесе күрделі жөндеуден өтті, білім беру мекемелерінің материалдық-техникалық базасы нығайтылды, инклюзивті білім беру жобалары жүзеге асырылды. Бұл бастамалар білім сапасын арттыруға және өскелең ұрпақты жақсы жағдайда тәрбиелеуге маңызды үлес қосуда. Бүгінгі таңда Әзірбайжанның білім беру жүйесі тек ұлттық дамудың ғана емес, сонымен қатар халықаралық бәсекелестік ортадағы елдің позициясын нығайтудың негізгі құралдарының біріне айналды. Адами капиталға инвестиция салу, ғылым мен білімді басымдық деп жариялау – Ұлт көшбасшысы Гейдар Әлиев айқындаған мемлекеттілік философиясының сабақтастығын қамтамасыз етеді. Әзірбайжанның даму үлгісінде Ұлы Көшбасшы Гейдар Әлиевтің білім беру саясаты іргелі орын алады деп сенімді түрде айта аламыз. Оның білім саласына берген стратегиялық маңызы, ұстаздар еңбегіне көрсеткен биік құрметі, жастарға деген ілтипаты әлі де болса еліміздің болашақ даму бағыттарын айқындайтын басты факторлардың бірі болып табылады. Ұлы Көшбасшының идеялары өмір сүріп, дамып, Әзірбайжанның болашағын қалыптастыруда. Гейдар Әлиевтің көреген саясатының ізі Әзірбайжан мектептерінде, университеттерінде және жаңа ұрпақтың табыстарында анық байқалады Мехрибан Валиева, Ұлттық Мәжіліс депутаты