Қажыбала Әбутәліповтың журналистерге реніші: «...қабірде өлген адамды көргендеймін»

Махир Қабилоғлы Бұл мақалада мен Қажыбал Әбутәлібовті өз отбасымыздың: әкем, анам және мен тұрғысынан қарастырамын. Адамдарды денсаулығына қарай бағалайық. Қызметтен кеткен соң... Чифайда. Бұл 1995 жыл ТОЛЫҚ. Әкем: «Жүр, көлікті алып, мені Сураханиға апарып таста. Атқарушы органның басшысы Хажыбалды шақырды, ол жақсы адам. Мен сені де таныстырамын, «Ғабил мырза, машина жіберемін...» деп қанша айтса да, келіспедім, Махирмен бірге келемін дедім. Таңертең әкем екеуміз Сурахани аудандық атқару басқармасына келдік. Ғимараттың алдында жеңіс белгісі тұрды. Қонақтар, тұрғындар. Біз Зиғ елді мекеніне бардық. Міне, бұқа мүсінінің ашылуы болды. Кейін білсем, жастық шағы Ленинградта (қазіргі Санкт-Петербург) өткен Қажыбала ұстаз осы өңірде бірнеше жануарлардың мүсіндерін орнатқан екен. Бірақ неге бұқа. Кейіннен өзі де, біз де идеал санайтын Гейдар Әлиевтің Телец белгісінен екені белгілі болды. Сол себепті. Оқиға мұнымен біткен жоқ. Үй салуға мұқтаж жандарға жер телімінің құжаттары ұсынылды. Сонда Қажыбала ұстаз «Менің қабылдау күнім жоқ, қай уақытта келсең де қызмет көрсетуге дайынмын» деп жар салды. «ХАЦИБАЛАҒА ҰСТАЗ, СУ ЖОҚ» Мен АзТВ-ның «Хаберінде» жұмыс істейтінмін. Жеңгем жұмыста телефон соқты. Олар Бақанағымгил Сурахани ауданы Гүнешлі елді мекеніндегі 9 қабатты үйдің 8-ші қабатында тұрған. Олардың шағымдары «Махир, ғимаратта бір аптадан бері су жоқ» деген еді. Мен 09-ға хабарластым. Атқарушы органның нөмірін алдым. Қажыбала ұстаз телефонды өзі алды. Мен таң қалдым. Деме өз нөмірін ақпарат кеңсесіне берді. Ол мені таныды. Мен өз мәселемді айттым: – Қажыбал мырза, тұрғындар телефон соқты. Олардың шағымдары бар. Бір аптадан бері анау-мынау ғимаратта су жоқ. – Сурахани ауданындағы Махирде су мәселесі жоқ. -Қалай алмайсың? Жеңгем «бізде су жоқ» деп атады. - Бізде су жоқ шығар. Бірақ Сурахани ауданында су мәселесі жоқ. Сенбесеңіз хабарласыңыз, қайын сіңліңізден сұраңыз. Ол тұтқаны іліп қойды. Қайын сіңіліме тағы хабарластым. Желіде су бар екені белгілі болды, бірақ сорғы жұмыс істемегендіктен су 8-ші қабатқа көтерілмейді. Мен суды сүзіп, қайта шақырдым. Мен мәселені тағы да түсіндірдім. - Махир, бұл басқа мәселе. Енді мен сізге сорғы неге бұзылғанын үйретемін. Екі сағаттан соң жеңгем телефон соғып, «Махир, су келді!» депті. ХАЖИБАЛА ТӘЖІРИБЕСІ Ұлт көшбасшысы Гейдар Әлиев және арнайы бұйрықпен бүкіл елге еңбегін, билігін, қайраткерлігін үлгі еткен Қажыбала ұстаз да әкемнің жақын досы еді. Осы бұйрықтан кейін әкем де оған «Ғалым-сот» деген өлеңін арнады: Есігінде милиционер жоқ, милиционер-жынды жоқ. Ашкөз қанды сүлік, жалған «иә-иә» жоқ. Әрбір оқиға нағыз мереке, көктем-қыс маусымы, мереке. Қажыбаланың жұмыс бөлмесінің құрылыстары. Қажыбала кешкісін, таңның атысын далада. Әкем ауырып қалса, менен бірінші болып жасады. Сыйлықпен. Ол анамның қолын сүйді. Оның көңіл-күйі жақсы болды. Екеуін әйтеуір бір нәрсе біріктірді. Гейдар Әлиевке деген шексіз махаббат пен құрмет. Ұлт көшбасшымыз өмірден өткен соң Қажыбала ұстаз жұмыс күнін қабірін зиярат етпей бастамайды. Әкем ауырғаннан кейін бірге тұрдық. Күнде таңертең ұйқыдан тұрғанда: "Гейдарды Алла рахым етсін. Маған осы үйді бергені жақсы болды. 28 шаршы метрге 6 адамды қалай сыйғыздық?" деді ол. ТОЙ Қажыбала ұстаздың ұлының тойы еді. Ол әкем мен анамды шақырды. Президент Гейдар Әлиев бата бергенде зиялылардан кімге телефон соқты деп сұрады. Ол тек Қабыл деді. Ұлы көсеміміз: "Дұрыс жасадың. Сосын Ғабил, Жалал (Джалал Әлиев), Ильхам (Ильхам Әлиев) және олардың жұбайларын бір дастарханға отырғыздың", - деген. ЖЫЛҒЫ АЙМАҚ Нариманов мүсінінің жанынан сырғанау аймағы құрылды. Нақтырақ айтқанда, слайд туралы миф. Оның не болғанын айта алмаймын. Өйткені, осындай дүрбелеңнен кейін құрылысы тоқтап қалған үй бітті. Слайд өздігінен тоқтап қалған сияқты. Бұл мәселеде Қажыбала ұстаздың аты ғана аталды. Шынымды айтсам, арасында болды. Барлық теледидарлар мен газеттер біздің үстімізге түсті. АзТВ ретінде ресми ақпаратқа сүйендік. Басқалары Қажыбала ұстазды қабырғаға шегелейді. Мен этика үшін оның жеке басын ашқым келмейді. Ол да камерасымен сырғанау аймағына келген. Андрабади де бір-екі сұрақ қойды. Әдептілік үшін Қажыбала ұстаз үнсіз қалды, жауап бермеді. Ол көлігіне қарай бет алды. Көшіп болған соң «Саған жасаған жақсылығым мұрныңнан шықсын» деп налыды. Мен журналистердің бірінші ренішін сонда көрдім. ЖЫЛАНҒА УЛ БЕРЕТІН КЕСІРТІК Әріптесім Акиф Межидоғлы екеуміз түсірілімге бара жатқанбыз. Олар Баспасөз даңғылына асфальт төсеп жатқан. Қажыбала мырза да сіздің жұмысыңыз басында. Біз жақындадық. Біз сұхбат алғымыз келді. Ол келісті. Сонау 1992 жылы Гейдар Әлиевті қорғау және жас шектеуін алып тастау мақсатында Милли Мәжіліс алдында өткен митингте Хажибала мырзадан алғаш сұхбат алған Акиф Мажидоғлы болатын. Оның жұлдызы дәл сол кезде жарқырап тұрды. Сондықтан ол хатты қатты қалады. Мен де... әрине Қабыл үшін. Анар дегенде мен Адам атаның адамы едім. Әйтеуір, Акифтің мүмкіндігі болды. Ол 5-6 сұрақ қойды. Мен Акифке жақындадым. Мен оның құлағына сыбырладым да, тағы бір сұрақ есіме түсті. – Қажыбала ұстаз, Нариманов ауданы аумағында армян зиратының бұзылуы, жол құрылысы аяқталмаған. Себебі? Қажыбала ұстаз ойланбастан: – Акиф ұстаз, Махир сияқты жыландарды улаған кесірткелер болмаса, баяғыда бітірер едім. ХАЖИБАЛА МЕКТЕБІ Әріптесім Акиф екеуміз суретке түсіру үшін Сурахани аудандық атқарушы билігіне бардық. Атқарушы билік бір кездері Қажыбаланың мұғалімнің орынбасары болып істеген Натиг Мехдиев еді. Ол бізді қабылдау бөлмесінде қарсы алды. Ішке шақырды. Ол орындыққа отырмады. Ол бізге қарсы отырды. Ол шай әкелді. Ол жылы сөйледі. Басқа басшыларды да көрдім. Сәлемдескен олар орындықтардан әрең қозғалды. Сондықтан сөйлеу мұғаліміне біртүрлі қарап қалдым. Бұл Акифтің назарынан тыс қалмады. Сыртқа шыққанда: – Махир, таңырқап қалма. Мұндағылардың барлығын осылай қарсы алады. АзТВ болғанын қалайды, арызданушы тұрғын соны қалайды. Қажыбаланың «мектебі»... ҚАБЫЛДЫҢ СОҢҒЫ ӨЛЕҢІ 2007 жылдың ақпан айы.Әкемнің соңғы кітабын (әрине, ол кезде ол да, әкем де білмеген) «Өмірдің түнгі пойызын» шығаруды Қажыбала ұстаз қолға алған. Шығындарын да төледі. Әкемнің 40 жылдық тойына кітап дайын болды. Кітапты парақтап қарасам, әкем соңғы өлеңін 2007 жылы 1 қаңтарда жазған екен, оның аты «Сөз арды». 1999 жылы Қажыбала Әбутәлібовке арнаған «Ғалым-сот» деген өлеңін: «Бүгін Қажыбала – Баку қаласының көбелегі. Қажыбала – сұлулық пен сұлулықтың диуаны. Қажыбала игі істердің қызуында. Қажыбала өз мінезімен заманға ләззат алуда. Қанатына қайратты емес. Ащы тіл Баку мэрі Саде, мен Хажыбаланың президент жарлығымен тағайындалған жалғыз шенеунік екенін айтқым келеді, мен Фахриді зиярат етуге барғанда, ол: «Махир досымның қабірін алайын. Әрине, келіспедім. Досына адал болған сен едің ӨЛІМІЗ НЕ ЖЫЛАНМЫН." 2005 жылы Қажыбалды "кесіртке" дедіңіз. Мен бұл сөзіңізге қосыламын. Шенеуніктердің бәрі "жылан" емес. "Қабірде өлген адамды көремін" дедіңіз. Енді қайсысы жақсы деп ойлаймын. Өлген адам ба, әлде уланған кесіртке ме, туған күнің құтты болсын. туылған күніңіз, ұстаз Қажыбала!