Армениядағы сайлауға 4 күн қалды: Кім кім?

7 маусымда Арменияда шамамен 2,5 миллион сайлаушы парламенттегі орынға таласатын 18 партия мен блоктың бірін таңдайды Modern.az естеріңізге сала кетейік, премьер-министр Никол Пашинянның биліктегі «Азаматтық келісім» партиясының негізгі қарсыластары үш қарама-қарсы күш: ресейлік-армяндық миллиардер Самвел Карапетян қолдайтын «Күшті Армения» альянсы, экс-президент Роберт Кочарян басқаратын «Армения» блогы және Арменияның «Гүлденген кәсіпкер Гарукян» партиясы. Экс-президент Серк Саркисян басқаратын бұрынғы билеуші Республикалық партия бұл сайлауға қатыспайды Биліктегі «Азаматтық келісім» партиясы Никол Пашинян басқаратын партия елді 2018 жылғы «барқыт төңкерісінен» бері басқарып келеді және қазір сайлаудың фавориті болып саналады. Басты мәселе – партия үкіметті өз бетінше құруға және конституциялық өзгерістер енгізуге қажетті конституциялық көпшілікті жеңіп ала ма? Пашинян 2025 жылғы съезде жеңіске жетсе, жаңа конституцияны қабылдауды көздейтін «Төртінші Армения Республикасының» негізін қалайтынын мәлімдеді. Айта кетейік, конституцияға енгізілген түзету Әзірбайжанмен бейбіт келісімге қол қоюға басты кедергі болып саналады. Пашинян сонымен қатар «Нағыз Армения» идеологиясын алға тартады, армяндарды бар шекараларды қабылдауға шақырады және оппозицияны «үш басты соғыс партиясы» деп атайды, олардың жеңісі жаңа соғысқа әкелетінін ескертті. Халықаралық Республикалық Институттың (IRI) соңғы сауалнамасына сәйкес, партия сайлауда 32% дауыспен алда келеді «Күшті Армения» блогы Ол 4,4 миллиард доллар байлығы бар ресейлік-армян олигарх Самвел Карапетянның партиясының төңірегінде тұрғызылған. Карапетян саяси процестерге армян шіркеуі мен үкімет арасындағы қақтығыста шіркеуді қорғағаннан кейін қосылды. Қазіргі уақытта «билікті тартып алуға шақыру», «ақшаны жылыстату» сынды ауыр қылмыстар үшін айыпталған Карапетянның 3 елдің азаматы екені белгілі. Сайлау науқанын ресми түрде оның жиені Нарек Карапетян басқарады Бұл блокты түрмедегі қылмыскер Рубен Варданянның «Өмір сүру үшін ел» партиясы да қолдайды. Карапетяның Ресейдің Федералдық қауіпсіздік қызметімен (ФСБ) тығыз байланысы оның сыртқы саясаттағы тәуелсіздігіне күмән келтіреді. Ондаған партия мүшелері сайлаушыларды басып алды деген айыппен қамауға алынды. Оның рейтингі 6% Бұл 2006 жылы Армения президенті болған әскери қылмыскер Роберт Кочарян басқарған блок. Кочарянның дәуірі 2008 жылдың 1 наурызында 10 адамның өліміне әкеп соқтырған қанды оқиғалармен, ірі озбырлық пен жемқорлық әрекеттерімен есте қалды. Альянс құрамында «Дашнакцутюн» лаңкестік оппозициялық партиясы мен Республикалық партиядан бөлініп шыққан күштер бар. Кочарян Пашинянды Ресеймен қарым-қатынасты бұзды деп айыптап, Мәскеумен тығыз интеграцияны жақтайды. Дауыс беру рейтингі 3% «Гүлденген Армения» партиясы Олигарх Гагик Царукян басқаратын партия сайлауға «Армян ұсынысы» бағдарламасы мен Андраник Теваняның «Ана Армения» блогымен бірге барады. Царукян елде Иса Мәсіхтің әлемдегі ең биік мүсінін және «Нұх кемесі» кешенін салуға уәде берді Алайда сайлауға екі апта қалғанда блоктың мүшесі Теванянға Ресей барлау қызметінің пайдасына опасыздық жасады және тыңшылық жасады деген айып тағылды. Сондай-ақ ресейлік «Инсайдер» басылымы Царукянның ресейлік барлаумен қаржылық байланысын әшкереледі. Царукян бір рет (1979 жылы) 2 ресейлік туристті топтасып зорлағаны және тонағаны үшін 7 жылға сотталған, бірақ кейін бұл үкім жойылды. Рейтинг 1% «Арменияның меритократиялық партиясы» Ол 2025 жылы құрылған және рейтингі 2%. Оның жетекшісі Гурген Симонян Арменияның ҰҚШҰ, Еуразиялық экономикалық одақ және ТМД мүшелігінен тез арада шығуын және Батыспен толық интеграциялануын талап етеді «Жаңа күш» партиясы Ереванның бұрынғы мэрі, комикс актері Хайк Марутянның кеші. Ол өз науқанын Пашинянға бағытталған сатиралық бейнелерге негіздеген. Оның рейтингі сайлау шегінен төмен «Армения Ұлттық Конгресі» (EMK) Бұл бұрынғы президент Левон Тер-Петросянның партиясы. Ол Әзірбайжан және Түркиямен бейбітшілік пен логистикалық жобаларды жақтайды, бірақ қазіргі уақытта оның рейтингі өте төмен «Одақ қанаты» партиясы Оны бұрынғы омбудсмен Арман Татоян басқарады. Оның сайлауалды науқанын ресейлік саяси технологтар 2,5 миллион долларға қаржыландырған деген ақпарат бар. Рейтинг 1% «Республика» Кеш Еуропалық интеграцияны жақтайтын, бірақ рейтингі 1%-дан төмен шағын партия «Барлығына қарсы демократиялық» партиясы 2026 жылдың наурыз айында құрылған. Бұл сайлауда жеңіске жетуге, жүйені өзгертуге және басқа сайлауды тағайындау арқылы 100 күннен кейін саясаттан кетуге уәде беретін қызықты платформа. Оның жетекшісі - Нина Карапетянц. Рейтинг 1% «Көшері» ұлттық жаңғыру партиясы 2026 жылы наурызда құрылған. Бұл «50-80 мыңдық жеке әскер (жалдамалы) жалдап, Қарабақты басып аламыз» деп уәде беретін шеткі радикал-реваншисттік топ. Оның жетекшілері ағайынды Артак пен Арман Саркисяндар. Оларға халықаралық есірткі тасымалы және құжат қолданды деген айып тағылып отыр. Олардың рейтингтері нөлге жақын «Демократия, құқық және тәртіп» Бұл АҚШ-та иммиграциялық ережелерді бұзғаны үшін түрмеге жабылған және Арменияда пара алды деп айыпталған бұрынғы әскери полиция қызметкері Вардан Гукасянның партиясы. Рейтинг 1% «Ұлттық демократиялық полюс» Оның құрамында 2016 жылы Еревандағы полиция полкін басып алып, лаңкестік әрекет жасаған «Сасна Срер» қарулы тобының мүшелері бар. Оның рейтингі сайлау шегінен әлдеқайда төмен Сауалнамалар көрсеткендей, әзербайжанға қарсы және реваншисттік ұрандармен сөйлейтін радикалды күштер Армения қоғамында қолдау таппайды. Армян сайлаушысы қазір көңілі толмаса да, Пашинян ұсынған «Нағыз Армения» формуласына көбірек бейім