Армения-Әзербайжан қарым-қатынасы қалай болады? – Эльдар Намазов ПІКІР БЕРДІ

Арменияның Орталық сайлау комиссиясы 7 маусымда өткен парламенттік сайлаудың нәтижелерін ресми түрде растады: премьер-министр Никол Пашинян басқаратын «Азаматтардың келісімі» партиясы парламентте абсолютті басымдыққа ие болды, бірақ жаңа Конституцияны қабылдау бойынша референдум өткізуге рұқсат беретін конституциялық көпшілікке ие болмады Сайлауда биліктегі «Азаматтардың келісімі» партиясы 49,74 пайыз дауыс жинап, парламенттегі басымдық пен үкіметті құру құқығына ие болды Парламентке кіре алған қалған екі саяси күш – реваншисттік күштер – бизнесмен Самвел Карапетянның «Күшті Армения» блогы (23,27 пайыз дауыс) және бұрынғы президент Роберт Кочарянның «Хаястан» блогы (дауыстардың 9,9 пайызы) Белгілі болғандай, Арменияның Конституциясын өзгерту туралы өтініш Әзірбайжанмен бейбіт келісімге қол қоюдың негізгі шарттарының бірі болып табылады Осыған байланысты бұқаралық ақпарат құралдары мен әлеуметтік желілерде көптеген эмоционалды және қайшылықты реакциялар пайда болды. «Енді Әзірбайжан Арменияның Конституциясын өзгерту талабынан бас тартуға мәжбүр болады» деген пікірден «Егер Пашинян конституциялық көпшілікке қол жеткізбесе, жалпы Армениямен бітімгершіліктің не қажеті бар? Modern.az сайтының хабарлауынша, саясаттанушы Эльдар Намзаов Армения-Әзербайжан қарым-қатынасының болашағына қатысты пікір білдірді. Ол Арменияда не болып жатқанын эмоциясыз түсіну маңызды екенін айтты. Саясаттанушының айтуынша, армян сайлаушыларының 40 пайыздан астамы реваншисттік жоспары бар саяси күштерге дауыс берген. Бұл жағдай жақын арада бітімгершілік келісімге қол қою ең орынды идея емес екенін көрсетеді. Яғни, армян қоғамы әлі бейбітшілікке дайын емес. "Осыдан небәрі 6 жыл бұрын армян сайлаушыларының 99,999 пайызы агрессивті көзқарасты қолдап, тіпті бейбітшілікке айырбас ретінде басып алынған аумақтардың бір бөлігін қайтаруды да қабылдамады. Қазір олар азшылықты құрайды және сайлаушылардың көпшілігі Әзірбайжанмен бейбітшілікті жақтап дауыс береді. Бұл Армения қоғамының өзгергенін және бейбітшілікке бет бұрғанын көрсетеді". Саясаттанушы Армениядағы сайлаушылардың көпшілігі реваншист саяси күштер армян шіркеуі, шетелдік диаспора және Ресей тарапынан ашық әрі толық қолдау алған жағдайда Әзірбайжанмен бейбітшілік орнатуға дауыс бергенін айтты. "Әсіресе Ресейде президент Путиннің басшылығымен Пашинян үкіметіне қарсы ашық саяси позиция ұстанып, Арменияға қарсы экономикалық санкциялар қолданылды. Бұл Армения үкіметінің сайлаудағы табысын бұрынғыдан да маңыздырақ етеді". Е.Намазовтың айтуынша, Әзірбайжанға қысым көрсету мүмкін емес (Армения Конституциясынан аумақтық талаптарды алып тастау туралы өтінішке қатысты), өйткені келіссөздер барысында барлық байыпты халықаралық субъектілер бұл өтініштің орынды екенін қабылдады. Жағдайды дұрыс білмейтін кейбір адамдар мен бейтарап ұйымдардың жекелеген әрекеттері болуы мүмкін, бірақ Әзірбайжанның мұндай екіжүзді мінез-құлыққа деген көзқарасы қазірдің өзінде әлемге белгілі», - деді ол. Саяси сарапшы бітімгершілік келісімі мен бітімгершілік үдерісі мәселелерін нақты ажырату қажет деді. "Бейбітшілік келісімі бітімгершілік процестің бастамасы болуы мүмкін, бірақ сонымен бірге, бейбітшілік үдерісі алдымен басталып, белгілі бір кезеңде бітімгершілік келісімге әкелуі мүмкін. Халықаралық тәжірибе саяси және басқа да жағдайларға байланысты екі сценарийдің де мүмкін екенін көрсетеді Осының бәрінен шығатыны, осы сайлаудан кейін Әзірбайжан мен Армения алдын ала белгіленген шеңберде – байланыс желілерін ашу (Зәңгезүр дәлізі) туралы үшжақты (Әзербайжан-Армения-АҚШ) келісімдерді жүзеге асыру, сауда қатынастарын орнату, шекараларды делимитациялау және демаркациялау, қоғамдық қатынастарды кеңейту бойынша бейбіт үдерісті жалғастыруы әбден мүмкін. Тұрақты бейбітшілікке қол жеткізу үшін «бейбіт қатар өмір сүру» кезеңінен өту қажет Бұл процестің негізгі көрсеткіші жақын арада бекітілетін Арменияның жаңа үкіметінің бағдарламасында бейбітшілік процесінің негізгі параметрлерін көрсетуі және келесі айдың басында Анкарада өтетін НАТО саммитінде Әзірбайжан, Армения, Түркия және АҚШ басшыларының аймақта бейбітшілік орнату туралы барлық келісімдерді ресімдеуі болуы керек Сондай-ақ Е.Намазов бейбітшілік үдерісіне басымдық берілгенімен, Қарулы Күштеріміз қол жеткізген көптеген артықшылықтарды сақтап, аймақтағы кез келген даму сценарийіне дайын болуы керектігін айтты. «Тәжірибе көрсеткендей, бұл фактор армян қоғамының бейбітшілікке бет бұруында шешуші рөл атқарады», - деді ол