Энергетикалық саясаттан геосаяси күшке дейінгі стратегия

Президент Ильхам Әлиевтің «Баку энергетикалық апталығының» ашылу салтанатында айтқан пікірлері тек энергетика саласына арналған баяндама сипатында болған жоқ. Бұл сөз шын мәнінде Әзірбайжанның соңғы отыз жылдағы даму жолының, оның энергетикалық дипломатиясының және өзгермелі жаһандық геосаяси шындықтағы ұстанымының саяси тұсаукесері болды Мемлекет басшысы өз сөзінде «Каспий мұнайы мен газы» көрмесі Әзірбайжанның заманауи энергетика тарихының бастапқы нүктелерінің бірі болғанын ерекше атап өтті. Шынында да, 1990 жылдардағы күрделі саяси және экономикалық шындықта энергетика саласы Әзірбайжан үшін жай ғана экономикалық таңдау емес, мемлекеттік тәуелсіздікті қорғау құралы болды. Президент Ильхам Әлиев те атап өткендей, ол кезде ел ауыр әлеуметтік-экономикалық дағдарыс, энергетикалық тәуелділік, жоғары кедейлік және басып алу мәселесімен бетпе-бет келді. Осы тұрғыда Елбасы сөзінің негізгі жолдауларының бірі – табиғи ресурстарға деген көзқарас мәселесі болды Мемлекет басшысы мұнай-газ ресурстары бар елдерді кінәлауға болмайтынын, керісінше, сол ресурстарды қалай пайдаланып жатқанына назар аудару керектігін анық айтты. Бұл тәсілді соңғы жылдардағы әлемдік саясаттағы энергетикалық көшу және көміртегі күн тәртібіне қатысты пікірталастарға практикалық жауап ретінде бағалауға болады Президент Ильхам Әлиевтің АҚШ президенті Дональд Трамптың энергетикалық саясатқа қатысты айтқан пікірлеріне ерекше назар аударуы маңызды оқиғалардың бірі болды. Елбасының айтуынша, соңғы кездері энергетика саласында байқалып отырған прагматикалық көзқарас әлемдік экономиканың нақты қажеттіліктерін ескереді. Бұл тәсіл Әзірбайжан ұзақ жылдар бойы қорғап келген «энергетикалық қауіпсіздікті және жасыл трансформацияны параллель дамыту» тұжырымдамасымен сәйкес келеді Президент Ильхам Әлиев сөйлеген сөзінің маңызды бөлігі Әзірбайжанның энергетикалық қауіпсіздіктегі өсіп келе жатқан рөліне арналды. Мемлекет басшысы Әзірбайжан газ экспорттайтын елдердің саны қазірдің өзінде 16-ға жеткенін, оның 10-ы Еуропалық Одаққа мүше екенін атап өтті. Бұл сан тек экономикалық көрсеткіш емес, Әзірбайжанның Еуразияның энергетикалық картасындағы стратегиялық субъектіге айналуының көрсеткіші. Оңтүстік газ дәлізі, TANAP, TAP, Баку-Тбилиси-Джейхан сияқты жобалар енді тек құбыр инфрақұрылымы деп саналмайды. Бұл аймақтық ынтымақтастықтың, саяси үйлестірудің және энергетикалық дипломатияның нақты нәтижелері. Елбасының «Әзірбайжан жетекші күшке айналды» деген пікірі осы геосаяси шындықты аңғартады. Сонымен бірге, баяндаманың ең маңызды тұстарының бірі жаңартылатын энергия көздерінің ашылуы болды. Мемлекет басшысы 2032 жылға қарай еліміздің жасыл энергетикалық қуатын 8 гигаваттқа жеткізу жоспарланып отырғанын мәлімдеді Қарабақ пен Шығыс Зәңгезүрдің гидроэнергетикалық әлеуетіне ерекше назар аударуды қақтығыстан кейінгі кезеңде сол аймақтардың экономикалық реинтеграциясы тұрғысынан маңызды сигнал деп санауға болады. Бұл жерде қызық жайт, Әзірбайжан бұдан былай энергетикалық саясатын тек мұнай мен газ экспортына негіздемейді. Электр кабелі жобалары, Қара теңіздің энергетикалық бағыты, Орталық Азиямен жасыл энергетика ынтымақтастығы Баку өзін болашақтың энергетикалық транзиттік және өндірістік орталықтарының бірі ретінде көрсетуге тырысып жатқанын көрсетеді Президент Ильхам Әлиевтің өз сөзінде көлік дәліздері мен Зәңгезүр дәлізіне тоқталуы кездейсоқ емес. Бұл энергетика, логистика және геосаяси қатынастардың қазірдің өзінде біртұтас стратегиялық тұжырымдама аясында қарастырылғанын көрсетеді. Елбасының «Баку энергетикалық апталығында» айтқан ой-пікірлері Әзірбайжанның енді тек қана энергия ресурстарын экспорттайтын ел емес, аймақтық күн тәртібін қалыптастыратын, жаһандық энергетикалық қауіпсіздікке ықпал ететін, өзінің ұлттық мүдделерін халықаралық деңгейде табанды түрде қорғайтын маңызды саяси күш орталығына айналғанын меңзейді. Джаваншир Фейзиев, Ұлттық Мәжіліс депутаты