Сарапшы: Ақылды қала жобаларында кибер тұрақтылық маңызды

«Ақылды қала» және «ақылды ауыл» модельдерінде басты мәселе жүйені қорғау ғана емес. Мұндағы мәселе жүйе шабуылға ұшыраса да тоқтамайды және жұмысын жалғастырады. Өйткені мұндай орталарда көлік, энергетика, су және басқа да қызметтер бір-бірімен байланысты, ал біреуінде ақау болса, басқаларына әсер етеді. Сондықтан классикалық «шабуыл болды – алдын алайық» деген көзқарас жеткіліксіз. Жаңа тәсіл кибер тұрақтылыққа негізделген. Жүйе оқиға болған жағдайда өзін автоматты түрде қалпына келтіре алатындай етіп жасалуы керек. Мысалы, желіні сегменттеу шабуылдың таралуын болдырмайды, ал жасанды интеллект негізіндегі жүйелер нақты уақытта күдікті әрекетті анықтайды және адамның араласуынсыз процестердің үздіксіздігін қамтамасыз етеді. Мақсат – тәуекелдерді толығымен жою емес, олардың әсерін барынша азайту Бұл туралы ҚазАқпарат тілшісіне Әзербайжан киберқауіпсіздік ұйымдары қауымдастығының (АҚТА) мүшесі, «CYBERSIGN» жауапкершілігі шектеулі серіктестігінің директоры Эльвин Ахундов айтты Е.Ахундов қазіргі заманғы экожүйелерде көлік, энергетика, сумен жабдықтау және басқа да маңызды қызметтер тығыз байланысты екенін айтты. Осы тізбектің бір буынындағы мәселе бүкіл қалалық инфрақұрылымға теріс әсер етуі мүмкін: Сарапшы киберқауіптердің трансшекаралық сипаты халықаралық ережелерді қолдануды сөзсіз ететінін атап өтті. Осыған байланысты Біріккен Ұлттар Ұйымы (БҰҰ) анықтаған қағидаттар елдер үшін маңызды жол картасы болып табылады "Бұл жерде маңызды мәселе халықаралық ережелерді қолдану болып табылады. Бүгінгі таңда киберқауіптер шекараны білмейді және маңызды инфрақұрылымдар ерекше нысанаға алынған. Сондықтан БҰҰ анықтаған қағидаттар елдер үшін жол картасы қызметін атқарады. Бұл қағидаттар мемлекеттердің маңызды жүйелерді қорғауы, бір-біріне зиян тигізбеуі және киберкеңістікте жауапкершілікпен әрекет етуі керек екенін айтады. Бұл ережелерді іс жүзінде қала менеджментіне стандарт ретінде енгізу қажет. Ал мемлекет пен жеке сектор арасындағы ынтымақтастықты күшейту керек, яғни бұл тек теориялық тұрғыдан емес, нақты жүйелердің қалай жұмыс істейтіні, бір сөзбен айтқанда, болашақтағы қалалардағы басты мәселе – бұл технологияның тұрақты және қауіпсіз жұмыс істеуін қамтамасыз ету АҚТА қызметкері Дүниежүзілік қала құрылысы форумының 13-сессиясы (WUF13) сияқты халықаралық шараның біздің елде өтуі Әзірбайжанның цифрлық даму әлеуетін көрсетіп, киберқауіпсіздік саласындағы әлемдік тәжірибенің елге келуіне мүмкіндік беретінін атап өтті. Бұл болашақта қауіпсіздік деңгейін арттыруға да, жергілікті мамандардың дамуына да тікелей әсер етеді 2026 © AZERTAC. Авторлық құқық қорғалған. Ақпаратты пайдалану гиперсілтеме арқылы көрсетілуі керек