Демографиялық бәсеке: Әзірбайжан Армениядан қалай 4 есе артық болды?

Демографиялық фактор мемлекеттердің геосаяси салмағын, экономикалық тұрақтылығын және ұлттық қауіпсіздік әлеуетін айқындайтын стратегияның ең іргелі элементі болып табылады. Қазіргі әлемдегі әскери және өнеркәсіптік қуаттың негізгі қозғаушы күші интеллектуалдық және физикалық адами капиталдың көлеміне тікелей байланысты. Осы себепті еңбек ресурстарының тепе-теңдігі елдердің болашақтағы даму шегін және дағдарыстарға қарсы тұруын анықтайтын таптырмас стратегиялық ресурс болып табылады. Бұл тұрғыда Әзірбайжан мен Арменияның демографиялық әлеуетін салыстыру Бакудің қарсыласынан маңызды артықшылығы бар екенін анық көрсетеді Modern.az сайты Екінші дүниежүзілік соғыстан кейінгі КСРО кезеңінде Әзірбайжан мен Армения КСР-де туғандар саны үздіксіз өскенін хабарлайды. Жаңа туылған нәрестелер санының арақатынасы 2-ден 1-ге дейін немесе 2,3-тен 1-ге дейін Баку пайдасына салыстырмалы түрде тұрақты болып қалды. Күрделі алшақтық екі ел де тәуелсіздік алғаннан кейін 1990 жылдары басталды. Осы кезеңде Арменияға қарағанда Әзірбайжанда демографиялық құлдырау әлдеқайда жұмсақ болды: онжылдықта Әзербайжанда туу саны 42%-ға азайса, Арменияда бұл көрсеткіш 59%-ға төмендеді. Осы айырмашылықтың арқасында 2002 жылға қарай жаңа туған нәрестелердің көрші елдерге қатынасы 3,44:1-ге дейін өсті 2000 жылдардағы демографиялық өсім Әзірбайжанда да жоғары болды. Әзербайжанда туылғандар саны 60 пайызға өссе, Арменияда бұл өсім небәрі 35 пайызды құрады. Нәтижесінде 2013 жылы тарихи рекорд тіркелді: Арменияда туылған 1 сәбиге қарсы Әзірбайжанда 4,13 сәби дүниеге келген Соңғы 13 жылда екі Кавказ мемлекетінде де бала туу сапасы жағынан да, сандық жағынан да төмендеді, Арменияда бұл төмендеу біршама күрт. Осының арқасында 2025 жылдың соңына қарай бұл арақатынас 3,29:1-ге қайта оралды. Әзірбайжанның аймақтағы демографиялық салмағы айтарлықтай өсті және бұл фактор азат етілген аумақтарды қоныстандыру, ішкі тұтыну нарығының өсуі, бюджет кірісінің артуы сияқты маңызды элементтерді қолдайды