Мемлекеттік кеңес төрағасы Йигит Мемлекеттік кеңес және әкімшілік әділет күні салтанатында сөз сөйледі: - Анкара жаңалықтары

Мемлекеттік кеңес төрағасы Зеки Йигит Түркияның жеке тұлғаны шектемейтін, қоғамды қамтитын бейбітшілік құжаты ретінде тікелей ұлттың қалауымен, еркін ортада және азаматтық бастамамен құрылған конституцияға мұқтаж екенін білдірді. Йигит, Президент Режеп Тайып Ердоғанның қатысуымен Мемлекеттік кеңестің 158 жылдығы аясында Мемлекеттік кеңес мәжіліс залында өткен «Мемлекеттік кеңес және әкімшілік юрисдикция күні салтанатының» ашылуында. Мемлекеттік кеңестің іргетасының 1868 жылы «Шура-йы Девлет» атымен қаланғанын және Осман империясынан республикаға көшірілген құқықтық жүйенің тамыры тереңде жатқанын еске салған Йигит түрік ұлтының әділдік күткенін ақтау үшін жұмыс істеуге бел байлағандарын баса айтты. Республиканың негізін қалаушы Ғази Мұстафа Кемал Ататүрік «Әділет күші тәуелсіз емес ұлттың болуы мемлекет ретінде қабылданбайды» деген. Сөзін еске алған Йигит: «Түркия ғасырында заң үстемдігін күн өткен сайын күшейтуге міндеттіміз» деді. «Әділет – мүліктің негізі» деген ұранның мемлекеттің өмір сүруі мен қоғамның тыныштығы арасындағы үзілмейтін байланысты білдіретінін атап көрсеткен Йигит адамзат тарихында әділеттің илаһи мәтіндерде де, адами жүйелерде де қасиетті құндылық ретінде орын алғанын айтты. Адамзаттың әрқашан әділетті іздейтініне назар аударған Йигит: «Әділет – қоғамның тыныштығын, ішкі тыныштықты, береке мен қауіпсіздікті қамтамасыз ететін, шайқалған қоғамдық тепе-теңдіктерді қалпына келтіретін, бейберекеттік жағдайында адамға сенімділік беретін берік құндылық. Ол әрқашан өз орны мен маңыздылығын сақтап қалды. Біздің балаларымыз осы елде бейбітшілік пен қауіпсіздікте өмір сүре алуы үшін әділеттілік мұратын бүгінгі әлемнің өзгермелі құндылықтары мен өзгермейтін шындықтарына сәйкес қорғауды жалғастыру - біздің ұлтымыздың барлық әкімшілері мен әрбір жеке тұлғасының, сондай-ақ әділет қоғамдастығы мүшелерінің тарихи міндеті. – «Әділет – адамзаттың ортақ ар-ожданы және әлем тыныштығының кепілі». Қоғамдық татулықтың кепілі екеніне тоқтала келе, әділдікті қалпына келтіретін, біріктіретін, емдейтін күш – қоғамдық бірліктің көзге көрінбейтін қаңқасы екенін айтты. Әділдіктің ел шекарасымен шектелмейтін жалпыадамзаттық құндылық екенін айтқан Йигит «Әділет – адамзаттың ортақ ар-ұжданы және әлем тыныштығының кепілі» деді. Адам құқықтарының жалпыға бірдей декларациясы мен басқа да халықаралық келісімдерге сілтеме жасаған Йигит: «Әлемнің барлық географиясында өмір сүретін әрбір адамның адамдық қадір-қасиетіне сай өмір сүруі үшін қажет ажырамас және ажырамас құқықтары мен бостандықтары бар» деді. Йигит өз пікірімен бөлісті. Сионизмнің «басылған және құрбан болған адамдарды өткенде көрген геноцидтен бірнеше есе көп бастан өткеруді идеологияға айналдырғанын» атап көрсеткен Йигит Израильде үлкен дұшпандықпен билік құрған режимнің, әсіресе Газа, Палестина, Ливан және басқа да ислам елдерінде негізгі адам құқықтары мен бостандықтарын елемейтінін еске салды. Израильдің қарттарды, әйелдерді және балаларды қоса алғанда, өлтіруді, оқшаулауды, геноцид пен соғыс қылмыстарын жасауды жалғастырғанын білдірген Йигит: «Бұл дұшпандық және қатыгез шабуылдарын жалғастыра отырып, сонымен бірге ислам елдерін бір-біріне қарсы қоюды және мұсылман халықтары арасындағы секталық алауыздықтарды күшейтіп, келіспеушілік пен бұзақылық жасауды жоспарлап отыр»,-деді. Әділдік жауап беретін уақыттың жақындап келе жатқанын сезінген Йигит: «Біз өмір сүріп жатқан осы кезеңде әр географиядағы ақша мен қару күшіне негізделген жоғары көзқарас, наным айырмашылықтары, ксенофобия, нәсілшілдік пен кемсітушілікке негізделген соғыстар, қысым мен теңсіздіктер бізге жаһандық ауқымда қаншалықты әділетті және қаншалықты маңызды екенін айтты. «Әкімшіліктің сот бақылауы – әлеуметтік бейбітшіліктің ең күшті сақтандыруы» халықаралық құқықтың «ауыр заңдылық дағдарысын» бастан кешіріп жатқанына назар аударған Йигит осы заңды қолдану арқылы бейбітшілікті сақтауға жауапты тұлғалардың бұл жүйені құрған күштер тарапынан жұмыс істемейтіндігін айтты. Мемлекеттік кеңес төрағасы Йигит құқықтық мемлекеттің тек құқықтық қауіпсіздік негізінде көтерілетінін айтты. Конституцияда көрсетілгендей, әкімшіліктің әрекеттері мен мәмілелері Мемлекеттік кеңес пен әкімшілік сот жүйесі тарапынан заңдылық бақылауына жататынын еске салып, Йигит мұның заң мемлекетіне деген сенімді күшейтетінін атап өтті. «Әкімшіліктің сот бақылауы – әлеуметтік тыныштықтың ең күшті сақтандыруы». Йигит өз сөздерін пайдалана отырып, мемлекеттің ережелерді ұстануы және тәуелсіз соттың бұл ережелердің орындалып-қадағаланбағанын бақылауы қоғам тыныштығының кепілі екеніне назар аударды. Сот билігінің негізгі мақсаттары тек процессуалдық процестерді жүргізу және сот талқылауын тоқтату ғана емес, сонымен қатар әрбір дау бойынша әділеттілік іздеу және азаматтардың өз болашағына деген сенімін әрбір шешіммен растау екенін атап өткен Йигит заңның үстемдігі тек теориялық қағида ғана емес, сонымен қатар барлық іс-әрекеттер мен мәмілелердің сот бақылауына жататын заң тәртібі екенін айтты. Йигит әкімшілік сот жүйесі мен Мемлекеттік кеңестің өмір сүру себебі екенін еске салды. Мемлекеттік кеңес пен әкімшілік сот жүйесі жүзеге асыратын сот бақылауының әкімшілік жұмыс істеуге кедергі келтіретін механизм емес екенін айтқан Йигит бұл әкімшілікке басшылық ететін, қате тәжірибелерді түзететін және жақсы әкімшілік принциптердің орнатылуын қамтамасыз ететін жетекші функция екенін айтты. – «Технологияның жылдамдығы ар-ожданға кедергі болмауы керек». Йигит әкімшілік пен әкімшілік сот жүйесінің ең үлкен құрылымдық қайта құру қажеттілігінің тәуелсіз Әкімшілік процесс заңының жүзеге асырылуы екенін айтты. Әкімшіліктің шешім қабылдау процестерін белгілі бір стандарттарға байланыстыратын процессуалдық заңның жоқтығы дауларды сот сатысына дейін шешуді қиындатқанын айтқан Йигит мұның да заңдық болжамдылыққа нұқсан келтіретініне назар аударды. Бұл кемшілікті реттеумен жоюдың әкімшіліктің заң үстемдігі принципіне қатаң түрде сәйкестігін көрсететініне назар аударған Йигит, мүмкін болатын реттеудің әкімшілік жұмысында толық құқықтық сенімділікті қамтамасыз ететінін, әкімшілік пен жеке тұлға арасындағы келіспеушіліктердің шешілуін жеңілдететінін және сот тиімділігін арттыратынын айтты. Сот саласындағы технологиялық өзгерістерді «сот тиімділігін арттыратын маңызды оқиғалар» деп сипаттаған Йигит: «Осы технологиялық мүмкіндіктердің барлығы тек әділдіктің көрінісіне қызмет ететін көмекші құрал ретінде жобалануы керек, сот пайымдауының нысанасы болып табылатын адами және ар-ождандық пікірді алмастырмау керек. Судьялар үкім шығарудағы жылдамдықтың өз алдына мақсат емес, процесті жеделдету кезінде құқықтық қауіпсіздік пен шешімдердің сапасына нұқсан келтірмеу керек екенін ұмытпау керек. – «Түркияға бейбітшілік сертификаты қажет». Мемлекеттік кеңес төрағасы Йигит конституциялардың тек заңды және дерексіз мәтін емес, қауіпсіздіктің, бостандықтың, ұлттық бірліктің, әділ құқықтық тәртіптің және азаматтардың тыныштықта өмір сүре алатын қоғамдық тәртіптің уәдесі екенін айтты. Қолданыстағы Ата заңның «ерекше кезеңде ұстаздық көзқараспен дайындалғанын» еске салған Йигит «Жаңа ғасырда Түркия еркін ортада және азаматтық қоғамда өмір сүреді» деді. Ұлтымыздың бастамасымен, тікелей ерік-жігерімен салынған, жеке адамды шектемей, қоғамды қамтыған татулық куәлігі керек», – дейді. Түркияның жаһандық деңгейде әділеттілік пен теңдікті әр платформада қорғағанын атап көрсеткен Йигит бұл тарихи талаптың ішкі заңнамасының негізі болған Конституцияда да көрініс табуы керектігін айтты. Зеки Йигит: "Ата Заңымыздың азаматтық рухқа ие болуы ұлттық бірлігімізді нығайтумен тікелей байланысты. Өйткені азаматтық ерік-жігермен алға шығарылатын құқықтық тәртіп тек қағаздағы мәтін емес, әрбір азаматымыздың этникалық, діни немесе конфессиялық тегіне қарамастан" деді. Бұл бұл жерлердің маңызды және тең бөліктер екендігінің ең күшті көрінісі болады. Осы біртұтас құқық рухы аясында дамитын бауырластық ахуалы ұлттық бірлігімізді нығайтып, еліміздің жаһандық ауқымдағы бейбіт, гүлденген және берік ұстанымын растайды.» Ол сот жүйесін оның тәуелсіздігі мен бейтараптығына нұқсан келтіретін күнделікті саяси пікірталастарға тартылуынан қорғау керектігін атап өтті. Йигит: «Әділет мүшелері әр түрлі пікірталасқа негіз болатын әрекеттерден, әңгімелер мен мінез-құлық үлгілерінен мұқият аулақ болуы керек» деді. Йигит судьялар мен прокурорлардың ар-ұждандық үкімдерін әртүрлі сыртқы әсерлерден, қысымдар мен шулардан таза ұстаудың тек қажеттілік қана емес, сонымен қатар әділеттілік пен әділ құқықтық тәртіптің амандығы үшін қажеттілік екенін атап өтті. Судьяның тек заңға және ар-ожданына ғана қарыздар екенін айтқан Йигит: «Бұл қарыздың орындалуы оның адал пікірінің заңға сәйкес сүзгіден өтіп, әділ және бейтарап шешімдеріне байланысты сот беделін мұқият қорғау арқылы жүзеге асады» деді. мүмкін.» Зеки Йигит: «Сот тәуелсіздігінің жеке артықшылық немесе топқа берілген артықшылық емес екенін, керісінше, бұл азаматтарымыздың құқықтарын әділеттілік аясында жеткізе білудің негізі екенін айтуым керек. Сот тәуелсіздігі сот мүшелерінің қарапайым, ал сот шешімдері ешбір жағдайда сынға алынбайтын қасиетті мәтіндер екенін білдірмейді. Керісінше, шешімдерді сындарлы түрде сынға алып, оларды ғылыми сүзгіден өткізу қоғамның әділдікке деген сенімін арттыруға септігін тигізеді деп ойлаймыз.»- «Келетін жұмыстан артық шешім қабылдау стратегиясы жалғасуда» Мемлекеттік кеңестің 2025 жылға арналған қызметіне сілтеме жасаған Йигит «жұмысты одан әрі жалғастыру стратегиясын тұрақты түрде жалғастыруда» деді. 2025. Жыл ішінде алынған 83 мың 390 жаңа жұмысқа жауап ретінде 89 мың 389 файлдың шешілгенін айтқан Йигит: «Біз кіріс жұмыстан 107 пайызға артық қорытынды жасадық. Бұл мөлшерлеме Мемлекеттік кеңестің істерімен бірдей. «Бұл оның жанжалды шешу және сот процестерін жеделдету жолындағы табанды жұмысын көрсетеді». деді ол Anadolu агенттігі, DHA және İHA хабарлаған барлық Анкара жаңалықтары Haberturk.com редакторларының редакциялық араласуынсыз автоматты түрде агенттік арналарынан келетіндіктен осы бөлімге енгізілген. Анкара жаңалықтары аймағындағы барлық жаңалықтардың заңды адресаттары бұл жаңалықты хабарлаған агенттіктер