БҰҰ Францияға Канакиге қатысты ескерту жасады

БҰҰ-ның нәсілдік кемсітушілікті жою жөніндегі комитетінің (CERD) француз отаршылы Канакиге қатысты мәлімдемесін қабылдады Баку бастама тобының AZARTAC агенттігіне хабарлауынша, мәлімдемеде CERD Канакидегі отаршылдық саясатының салдарынан туындаған жағдайға байланысты Францияға ескерту жасап, Канакиге қатысты саяси және конституциялық реформалардың тек қана жергілікті канаки халқының қатысуымен еркін және ашық түрде жүргізілуі керек екеніне назар аударып, өзінің елеулі алаңдаушылығын білдірді Мәлімдемеде Францияның 2021 жылдың 12 желтоқсанында Канакиде үшінші рет өткізген «өзін-өзі анықтау референдумы» Канаки халқының ұлттық аза тұту кезеңімен тұспа-тұс келгендіктен, халықтың референдумды кейінге қалдыруға қатысты заңды үндеулері француз билігі тарапынан еленбегені атап өтілді. Мәлімдемеде, әсіресе, Қанак халқының атынан шыққан Канаки дәстүрі сенаты мен сегіз аймақтың әдет-ғұрып кеңестері бұл мәселеге қатысты ресми үндеу жасағанымен, олардың ерік-жігері мен ұстанымы мүлде еленбей, Францияның Қанақ халқының саяси ерік-жігері мен дәстүрлі институттарына немқұрайлылық танытқаны ерекше атап өтілген Референдум өткеннен кейін де француз билігі біржақты түрде «саяси реформа» деп аталатын канак халқының құқықтары мен өмірлік мүдделеріне қайшы келетін процесті олардың келісімі мен қатысуынсыз жүзеге асырды, жергілікті қанақ халқын өз тағдырына қатысты шешім қабылдау үдерісінен әдейі шеттетіп, олардың саяси ерік-жігерін әлсіретуге және дәстүрлі беделін түсіруге бағытталған саясатты жүзеге асырды Құжатта Францияның 1998 жылы қол қойған Нумеа келісімінің мәнін өз пайдасына өзгертуі деколонизация процесінің заңдылығына елеулі нұқсан келтіретіні және олардың келісімінсіз Канак халқының болашағы туралы шешім қабылдау қаупін арттыратыны айтылған Комитет сондай-ақ халықаралық адам құқықтары шеңберінде 2024 жылдың мамырында жергілікті халықтың заңды наразылығы кезінде қауіпсіздік күштерінің шамадан тыс күш қолдану, соның ішінде өлімге әкелетін зорлық-зомбылық жағдайларын тергеудің маңыздылығын атап өтті. Сонымен қатар, 2025 жылы Будживал қаласында өткен жабық келіссөздер нәтижесінде Канактың болашағы туралы жаңа саяси келісім дайындалғаны, бірақ бұл процеске Канак халқын білдіретін мекемелердің қатысуы қамтамасыз етілмегені атап өтілді Құжатта Қанак халқы әлі де құрылымдық нәсілдік кемсітушілікке ұшырайтыны айтылған. Бұл жағдай олардың саяси, экономикалық, әлеуметтік және мәдени құқықтарын толық және тең пайдалануына елеулі шектеулер тудырады. Осы себепті Франция үкіметі Қанак халқының саяси процестерге тең және тиімді қатысуын қамтамасыз етуге, олардың негізгі құқықтарының қорғалуына кепілдік беруге, зорлық-зомбылық туралы мәлімдемелерді тәуелсіз және ашық тергеу жүргізуге, сондай-ақ БҰҰ-ның тиісті ұсыныстарын толығымен және дәйекті түрде орындауға шақырылады Айта кету керек, Баку бастама тобы 2024 жылы БҰҰ-ның Адам құқықтары жөніндегі комитетіне ұсынған баламалы баяндамада Францияның отаршылдық саясаты мен канак халқының құқықтарының бұзылуына қатысты көтерілген мәселелер Комитеттің қазіргі мәлімдемесінде де көрініс тапқан 2026 © AZERTAC. Авторлық құқық қорғалған. Ақпаратты пайдалану гиперсілтеме арқылы көрсетілуі керек