Әзірбайжандағы діни төзімділікке қарсы шетелдік интервенция әрекеттері

Әзірбайжан Республикасы тұрақты даму жолында зайырлы құндылықтарға негізделген демократиялық жүйе құру және заң үстемдігін қамтамасыз ету арқылы халықаралық әлемде ерекше беделге ие болды. 1918 жылы Әзірбайжан Республикасының негізін салушылар негізін қалаған зайырлылық қоғамымыздың заманауи рухта қалыптасуында маңызды рөл атқарады. Шығыс елдері мен қоғамдарының жандануына, адамдардың ойлары мен іс-әрекеттеріне, институттарына үлкен кедергі болып саналатын діни ырымдардың ықпалының азаюы нәтижесінде Әзірбайжан бүгінде тұрақтылық пен даму аралына айналуда Еліміз халықаралық ұйымдардың, кейбір шет мемлекеттердің әділетсіз, бейтарап, ретті көзқарастары мен шешімдерінен зардап шексе де, Батыспен демократиялық ықпалдасу жолынан бас тартқан жоқ. Әлемде геосаяси шиеленісті, саяси қақтығыстар мен экономикалық дағдарыстарды тудыратын Батыстың гибридті қауіп-қатерлеріне қарсы ұлттық мүддені қорғау, тарихи тамырлардан ажырамау ерекше батылдық пен принциптілікті қажет етеді. Әділетсіз қарым-қатынастармен бетпе-бет келген Әзірбайжан батыс елдерімен және мекемелерімен ынтымақтастығын ешқашан тоқтатпай, диалог терезесін ашық ұстады. Еліміз бүгінде де халықаралық іс-шараларды өткізіп отырғаны – ойластырылған, ұтымды сыртқы саясаттың жемісі. Әзірбайжанның теңгерімді сыртқы саясаты, либералды экономикалық жүйенің қалыптасуы және зайырлы қоғамның болуы теократиялық режимдерге сіңіре алмайды. Бұл мақалада теократиялық режимдер мен радикалды діни күштердің Әзірбайжанның зайырлы құндылықтарына нұқсан келтіріп, қоғамда діни қақтығыс туғызу әрекеттері туралы сөз етпекпіз Неліктен діни қауіп-қатерге басымдық беріледі? Алдымен айта кетейік, Әзірбайжандағы бір емес, бірнеше мұсылман елдері діни деңгейде өздерінің үгіт-насихаттарын ұйымдастырып, жүргізуге тырысуда. Халықтың әлеуметтік жағынан аз қамтылған бөлігінің мұң-мұқтажын пайдаланып, ырымшылдыққа бейім адамдардың сауатсыздығын пайдаланып, жат діни-саяси күштер арамызда тамыр жайып, олардың белсенділігін арттырып, нәзік сәттерде науқанды бастауға тырысуда. Қоғамымызда қалыптасқан құндылықтар жүйесіне нұқсан келтіріп, қоғамдық пікірді шатастырып, ішкі қайшылықты күшейтуге тырысатын күштер, әсіресе, еліміздегі халықаралық оқиғалардың қарсаңында әрекет етуде Мәселен, 2012 жылы «Евровидение» ән байқауы, 2015 жылы 1-ші Еуропа ойындары, 2025 жылы COP29 саммиті кезінде шетелдің бақылауындағы күштер елімізге қарсы діни қауіп-қатерлерін арттырды. Әзірбайжанға қарсы топтар еліміз туралы теріс пікір қалыптастыру үшін жалған ақпарат тарату арқылы нәзік діни бөлімді мемлекетке қарсы қоюға тырысты. «зерттеулерді» жариялап, соның негізінде халықаралық қоғамдық пікірде қате пікір тудыруға тырысады. Олар жалған ақпарат тарату арқылы азаматтардың мемлекеттік институттар мен бұқаралық ақпарат құралдарына деген сеніміне нұқсан келтіреді және қоғамдық пікірді өздері қолайлы деп санайтын саяси ұйымдардың пайдасына қалыптастырады. Олар әлеуметтік қақтығыстарға әкелетін хаос пен қақтығыстар жасауға тырысады. Олар қасиетті кітаптар мен хадистердің тараулары мен аяттарын өз мүдделеріне қарай түсіндіріп, қоғамдық пікірді шатастырады. Бұл күштер небір келеңсіз оқиғаны күн тәртібінен түспей, айлап, төңірегінде пікірталас ашып, қоғамда мемлекетке деген сенімсіздік ахуалын қалыптастыруға тырысады Қазіргі уақытта діни қатерлердің ауқымы кеңейді. Оның негізгі себептері – жаңа технологиялардың дамуы, әсіресе ақпараттық және кибержүйелер саласындағы гибридті қауіп-қатерлерге жаңа мүмкіндіктер туғызу, әлемнің геосаяси ландшафтындағы белгісіздік, асимметриялық қақтығыстар санының артуы. Халықаралық құқықтың жұмыс істемеуі, алпауыт державалардың өз мүдделерін жүзеге асыру үшін адами құндылықтар мен құқықтық жүйені аяққа таптауы радикалды діни орталықтардың қызметіне қолайлы жағдай жасап, оларды сылтау етіп отыр. Дезинформерлердің мақсаты – болмашы мәселелерді шындықта еш қатысы жоқ жалған ақпаратпен әсірелеу арқылы қарсы тараптың ойына әсер ету және халықтың шынайы жағдайды объективті бағалауына қиындық туғызу. Дезинформация гибридті қауіптерде кеңінен қолданылатын құралдардың бірі болып табылады. (Қараңыз: https://telegraf.az/news/toplum/488000.html) Діни қоқан-лоққыларды қолдану «дұшпандық күштерге» бірқатар «артықшылықтар» береді Кейбір адамдар, әсіресе Шығыс қоғамы, мұсылмандар діни мәселелерге, діни рәміздерге киелі санайтындарға қарсы олар өте сезімтал. Кәдімгі діни карикатура, сыни пікір мұндай қоғамдарда қақтығыстар мен хаос тудыруы мүмкін Діни қауіп-қатер саясаты әскери операцияларға қарағанда аз қаржылық шығындарды талап етеді. Сондай-ақ, кейбір адамдар оңай жолмен ақша табу үшін осындай қауіпті тапсырыстарды орындауға қатысуға келіседі. Ақпараттық соғыстың элементі болып табылатын діни қауіп-қатер адамдардың ойы мен мінез-құлқына әсер ету арқылы жүзеге асырылады Олар ел ішінде шиеленіс тудырып, зиянды идеологияларды тарату арқылы өз позицияларын нығайтуға тырысуда Бақылаулар көрсеткендей, діни қауіп-қатерді саясаттандырылған діни күштер дайындап, жастар жүзеге асырады Діни идеологиялық орталықтар жастармен, өнер адамдарымен, спортшылармен, саясаткерлермен және т.б. санаттағы адамдармен тығыз байланыста жұмыс істейді Олар аза тұтушылардың жаппай жиналуын трибуна ретінде пайдаланады Олар мемлекет пен қоғамның барлық әрекеттерін, жетістіктері мен кемшіліктерін діни киіммен киіндіріп, өз секталарының маңыздылығын асыра көрсетуге тырысады. Мәселен, 44 күнге созылған Отан соғысында Әзірбайжан армиясының жеңісі туралы ой қозғау әрекеттеріне куә болдық. Бұл жеңісті діни киіммен киіндіру тарихи Жеңісімізге көлеңке түсіру әрекетінен басқа ештеңе емес. Сондықтан қоғам болып жеңісімізді әлдебір сектамен байланыстыруға қарсы ұстанымды ұстаным айқындалды Мұндағы ең қауіпті тұс – діни дүниетанымы мен өмір салты басқа адамдарды қорлау, қорлау. «Мен сияқты ойламайтындар, мен сенгеніме сенбейтіндер менің жауым» деген көзқарас елдегі радикализмді күшейтетін негізгі элементтердің бірі Әзірбайжандағы діни қауіп-қатерлерге қарсы ең күшті қорғаныс Әзірбайжан Республикасының Конституциясы болып табылады. Ол туралы Заңның 47-бабында көрсетілген I. Әр адамның ойы мен сөз бостандығы бар II. Ешкімді өз пікірін немесе сенімін айтуға мәжбүрлеуге болмайды III. Нәсiлдiк, ұлттық, дiни, әлеуметтiк және кез келген басқа критерийлер бойынша араздық пен араздықты қоздыратын үгiт-насихатқа жол берiлмейдi 48-бапта көрсетілген I. Әркiмнiң өзiнiң дiнге деген көзқарасын өз бетiнше анықтауға, кез келген дiндi жеке немесе басқалармен бiрге ұстануға немесе ешбiр дiндi ұстанбауға, өзiнiң дiни нанымын бiлдiруге және таратуға құқығы бар II. Діни рәсімдерді орындау, егер ол қоғамдық тәртіпті бұзбаса немесе қоғамдық моральға қайшы келмесе, тегін III. Діни нанымдар мен нанымдар заңды бұзуды ақтамайды IV. Ешкiмдi де өзiнiң дiни нанымдары мен нанымдарын бiлдiруге (көрсетуге), дiни рәсiмдердi орындауға немесе дiни рәсімдерге қатысуға мәжбүрлеуге болмайды Әрине, гибридті қауіптер идеологиялық қауіпсіздікке кері әсерін тигізеді. Ұлттық болмысымызға, салт-дәстүрімізге, зайырлы құндылықтарымызға қайшы келетін радикалды және экстремистік идеологиялардан аулақ болу үшін бұқаралық ақпарат құралдары мен әлеуметтік желілердің мүмкіндіктерін пайдалана отырып, халық арасында түсіндіру жұмыстарын күшейту қажет Бұл мақала Әзірбайжан Республикасының үкіметтік емес ұйымдарды мемлекеттік қолдау агенттігінің қолдауымен «Журналистердің бастамаларын ілгерілету» қоғамдық бірлестігі жүзеге асырып жатқан «Әзербайжанға қарсы гибридтік соғысқа халықтың қырағылығын арттыру» жобасы аясында дайындалды. Мақала мазмұнында көрсетілген пікірлер мен пайымдаулар авторға тиесілі және Әзірбайжан Республикасының Үкіметтік емес ұйымдарды мемлекеттік қолдау агенттігінің ресми ұстанымын көрсетпеуі мүмкін Жүргізушілердің назарына: Сақтандыру жүйесіндегі жаңа жеңілдіктер Закир Гасанов Пәкістанға көңіл айтты Армия жеке құрамын Зәкір Гасанов құттықтады Бакудің 6 ауданында жол жөнделеді Жас сарбаздардың ант қабылдау рәсімі өтті - ФОТО Апшерон облысында Ұлттық азаттық күні салтанатты түрде аталып өтті - ФОТО Ағдамда қойшы жерлесін атып тастады - Содан ол өз-өзіне қол жұмсады Гейдар Әлиевтің Бакуге шақыруы: Әзербайжан қиынырақ сценарийден осылай құтылды Ердоған Әзірбайжанды құттықтады Өмірлік маңызды кезең басталды: 4 шоқжұлдыз үшін ескерту Сыртқы істер министрлігі АҚШ пен Иран арасындағы келісімді құптады Ердоғанның АҚШ-Иран келісіміне реакциясы: Ол оларға ескерту жасады Бүгінгі жетістіктердің бастауы – Әзірбайжан апаттан осылай аман қалды Шуша декларациясына қол қойылғанына 5 жыл толды