Астрономдар галактикада әдеттен тыс үлкен қара тесік тапты

Ғалымдар алғаш рет Ғаламның жасы шамамен 3,5 миллиард жыл болған кезде болған галактикадағы «ұйқыдағы» супермассивті қара құрдымның массасын тікелей өлшеді. Бұл нысанның массасы алты миллиард күн массасына тең екені белгілі болды, бұл мұндай көлемдегі галактика үшін күтілгеннен әлдеқайда көп. Бұл жаңалық Ғалам дамуының бастапқы кезеңдерінде қара тесіктер мен олардың галактикаларының қаншалықты жылдам өскенін түсінуге көмектеседі Ең үлкен галактикалардың ортасында аса массивті қара тесіктер орналасқан. Олардың массасы қоршаған жұлдыз жүйелерінің қасиеттеріне, мысалы, галактиканың орталық ядросының массасына немесе жұлдыздардың жылдамдығына байланысты деп саналады. Дегенмен, бұл байланыстардың Ғаламның алғашқы дәуірінде болғанын тексеру мүмкін болмады Алыстағы қара тесіктердің массасы көбінесе галактикалардың белсенді өзектері - жарқын квазарлар негізінде бағаланады, онда материя қара тесікке қарқынды түрде ағып, өте жоғары температураға дейін қызады. Дегенмен, бұл әдіс үлкен белгісіздіктермен бірге жүреді және тыныш, яғни белсенді емес объектілерді зерттеу үшін қолайлы деп саналмайды АҚШ-тың Оңтүстік Калифорния университетінен Эндрю Б.Ньюман бастаған астрономдардың халықаралық тобы MRG-M0138 галактикасын осыдан 3,5 миллиард жыл бұрын оның күйінде бақылаған. Сол галактикадан түсетін жарық Жерге жеткенше алып галактикалар шоғырынан өтеді және бұл шоғыр алып ғарыштық линза сияқты әрекет етіп, кескінді шамамен 30 есе үлкейтеді. Осының арқасында ғалымдар тіпті ең қуатты телескоптармен де әдетте көрінбейтін бөлшектерді бақылай алды Бақылаулар «Джеймс Уэбб» ғарыштық обсерваториясының «NIRSpec» спектрографы арқылы жүргізілді. Бұл құрылғы галактиканың әртүрлі бөліктеріндегі жұлдыздардың қозғалыс жылдамдығын өлшеуге мүмкіндік берді. Массаның таралуы да осы қозғалыстардың негізінде анықталады, сондықтан жұлдыздар центрді неғұрлым жылдам айналдырса, онда тартылыс күші соғұрлым күшті болады. Содан кейін зерттеушілер жұлдыздардың, қараңғы материяның және ықтимал қара тесіктің әсерін ескере отырып, галактиканың егжей-тегжейлі динамикалық үлгілерін әзірледі Галактиканың орталық бөлігін талдау жұлдыздардың жылдамдығының күрт өскенін көрсетті, мұны тек жұлдыздар популяциясы немесе қараңғы материямен түсіндіру мүмкін емес. Қара тесікті қарастырмаған модельдер бақылау нәтижелерімен жүйелі түрде келіспеді. Ең қолайлы нәтиже массасы алты миллиард Күн болатын нысанның болуы ескерілгенде ғана алынды Қазіргі галактикалармен салыстыру қара құрдымның массасы күтілгеннен шамамен 12 есе көп екенін көрсетті. Объектінің массасы мен жұлдыздардың жылдамдығы арасындағы байланыс сақталды және қазіргі Ғаламдағы галактикаларда байқалатын көрсеткіштермен сәйкес келді. Бұл қара тесіктердің оларды қоршап тұрған галактикаларға қарағанда тезірек жинақтай алатынын көрсетеді. Галактикалардың өзі қара құрдымның негізгі өсу фазасы аяқталғаннан кейін жаңа жұлдыздарды қалыптастыру арқылы дамуын жалғастырды ҚазАқпарат «Science» журналында жарияланған ғылыми мақаланың авторлары MRG-M0138 галактикасы бұрын жарқын квазар фазасынан өткен деп есептейді, деп хабарлайды ҚазАқпарат. Бұл жағдайда белсенді қара құрдым материяны интенсивті түрде сіңіру арқылы орасан зор энергияны шығарар еді. Бұл энергия галактикадан газды шығаруға және жаңа жұлдыздардың пайда болуын тоқтатуға қабілетті. Бұл сценарий супермассивті қара тесіктер галактикалардың эволюциясында маңызды рөл атқарады және жұлдыздардың пайда болуын іс жүзінде тоқтата алады деген қазіргі теорияларға сәйкес келеді Бұл зерттеу ерте ғаламда болған қара тесіктерді зерттеуге жаңа мүмкіндік береді. Егер осы уақытқа дейін тікелей өлшеулер салыстырмалы түрде жақын орналасқан галактикаларда ғана мүмкін болса, Джеймс Уэбб телескопының мүмкіндіктерін гравитациялық линзамен біріктіру арқасында, енді Ғаламның алыс өткенін зерттеуге болады 2026 © AZERTAC. Авторлық құқық қорғалған. Ақпаратты пайдалану гиперсілтеме арқылы көрсетілуі керек