АҚШ: Иран уран қорын жоюға келісті

АҚШ вице-президенті Дж.Д.Вэнс Иранмен ядролық келіссөздерде маңызды кезеңге жеткенін мәлімдеді. Вэнс Иранның келісім аясында байытылған уран қорын жоюға келіскенін мәлімдеді Fox News арнасына сұхбат берген Вэнс келісімнің негізгі мақсатының Иранның ядролық қаруға ие болуына жол бермеу екенін баса айтты. Иранның міндеттемесін орындаған жағдайда келісімнің экономикалық артықшылықтарын пайдалана алатынын атап көрсеткен Вэнс басқа жағдайда бұл мүмкіндіктердің берілмейтінін айтты Вэнс Иранның бар қорларды жойып қана қоймай, уранды байыту жұмыстарын тоқтатуы керек деп мәлімдеді. АҚШ әкімшілігі Теһранның бұл мәселеде нақты қадамдар жасауын келісімнің негізгі шарттарының бірі ретінде қарастырады АҚШ вице-президенті Дж.Д.Вэнс Келісім аясында Иранның ядролық әрекеттері халықаралық тексеруге ашылады деп күтілуде. Бұл процесті халықаралық инспекторлардың бақылауымен өткізу және Иранның өз міндеттемелерін орындаған-орындамағанын жүйелі түрде тексеру жоспарлануда АҚШ әкімшілігі Иран келісім шарттарын орындайтын болса, санкцияларды біртіндеп жеңілдетуге болатынын хабарлады. Алайда Вашингтон экономикалық артықшылықтар Иранның өз міндеттемелерін толық орындауына байланысты болатынын баса айтады Шетелдік БАҚ мәліметтеріне қарағанда, АҚШ пен Иран арасында жасалып жатқан келісім тек байытылған уран қорын жоюды ғана емес, сонымен қатар Иранның ядролық бағдарламасын жан-жақты өзгертуді де қамтиды. Келісім аясында Теһран жоғары деңгейде уран байыту жұмыстарын тоқтатады, халықаралық инспекторлар елге оралады және ядролық нысандар қатаң тексеру үшін ашылады деп күтілуде АҚШ баспасөзіндегі хабарларға қарағанда, Иран келісім шарттарын толық орындайтын болса, санкцияларды кезең-кезеңмен жеңілдету және елдегі халықаралық инвестицияға жол ашу күн тәртібінде тұр. Келісім толық орындалса, Иран жүздеген миллиард доллар инвестиция тарта алады деген болжам бар. Бұған қоса, Иранның кейбір тоқтатылған активтерін босату үстелдегі нұсқалардың бірі болып табылады Дж.Д.Вэнстің мәлімдемелеріне қарағанда, Атом Қуаты Халықаралық Агенттігі (МАГАТЭ) инспекторлары ядролық іс-шараларды орнында тексеру үшін Иранға оралады. Вашингтон әкімшілігі Иранның өз міндеттемелерін орындағанын тексеруді келісімнің ең маңызды шарттарының бірі деп санайды АҚШ пен Иран арасындағы келіссөздердегі ең даулы тақырыптардың бірі уран қорларының тағдыры болды. АҚШ әкімшілігі ұзақ уақыт бойы Иранның жоғары байытылған уран қорының толығымен жойылуын қаласа, Теһран әкімшілігі бұл мәселеге қатысты әртүрлі ескертулер білдірді. Соңғы мәлімдемелер тараптардың бұл мәселе бойынша ымыраға келуге айтарлықтай жақындағанын көрсетеді Келісімнің тағы бір маңызды тірегі – Ормуз бұғазындағы навигациялық қауіпсіздік. Жоба мәтінінде аймақтағы сауда жолдарын ашық ұстауға және энергия тасымалын үздіксіз жалғастыруға бағытталған баптар бар екені айтылған. Бұл күту мұнай бағасының да төмендеуіне әкелді