Түркітанушы ғалым еуропалық мұрағаттардағы Тимуридтердің «жоғалған» мұраларын зерттейді

Бұл туралы ЮНЕСКО мәдени дипломатиясының төрағасы, профессор Селин Шеночак хабарлады Оның айтуынша, өзі басқарып отырған «Бабалар ізімен» жобасы аясында Оксфорд, Эдинбург, Париж, Берлин және Вена мұрағаттарынан 14-15 ғасырлардағы Тимуридтер дәуірінің маңызды ескерткіштері табылған. Зерттеуші атап өткендей, бұл еңбектер құнды тарихи құжаттар және Түркістанның мәдени-рухани жадының құрамдас бөлігі болып табылады Селин Шеночак Өзбекстан Республикасының Президенті Шавкат Мирзиеевтің Тимуридтер дәуірінің мұрасын зерттеуге бағытталған дәйекті саясаты мұндай зерттеулерге жаңа серпін беріп отырғанын ерекше атап өтті «Біз Өзбекстан тарихының тек ел ішінде ғана емес, көптеген еуропалық кітапханалар мен мұрағаттарда сақталғанына көз жеткізіп келеміз, оның мұрасы шашыраңқы түрде ұсынылған. Бұл жүздеген емес, он мыңдаған кітаптар мен қолжазбаларға қатысты», - деп атап өтті ғалым Қолда бар деректерге сүйенсек, Әмір Темірдің «Тузукоти Темури» еңбегі, сондай-ақ Әлішер Науаидың шағатай тілінде жазылған алғашқы диуандары Оксфорд пен Берлиннің атақты ғылыми-зерттеу және кітапхана мекемелерінде сақтаулы. Сонымен қатар, Еуропа мұрағаттарында түркілердің алғашқы билеушісі Сатұқ Бұғра ханның ислам дінін қабылдағанын баяндайтын еңбек бар. Бұл ескерткіштер Ресей империясы мен Кеңес Одағы кезінде Түркістаннан алынған Ғалымның айтуынша, соңғы жылдары Еуропаның бірнеше университеттерінде өзбек және шағатай тілдерін үйренуге арналған білім беру бағдарламалары ұсынылып жатыр. Еуропа мемлекеттері өз мұрағаттарында сақталған тарихи мұралардың құндылығын мойындап келеді. 2025 жылғы түгендеу аясында қазірдің өзінде әртүрлі кітапханаларда 1000-ға жуық жұмыс тіркелген. Жобаның түпкі мақсаты – Өзбекстаннан келген зерттеушілермен бірлесіп «Түркістанның цифрлық кітапханасын» құру Францияда дүниеге келген, ата-бабалары 1862 жылы Бұхараны тастап кеткен шейх Шәкір Эфендидің отбасынан шыққан Селин Шеночак үшін бұл зерттеу жұмысының маңызы ерекше Селин Шенокак: "Мен өткізген әрбір оқуым - атамның көзі тірісінде жүзеге асыра алмаған арманын орындауға жасалған қадам. Оның ниетін жүзеге асыру - менің парызым. Өзбекстан мен үшін бөтен ел емес, ата-бабамның жері, Отаным", - деді Селин Шенокак