Ferdi Sabit SOYER - Bir yarısında büdcə, digər yarısında borc profisiti

2026-cı ilin ilk dörd ayının sonunda "Kipr Respublikası"nın büdcə profisiti 539 milyon avro təşkil edib. Ötən ilin eyni dövründə büdcənin profisiti ÜDM-in 1,7 faizini təşkil edib. Bu il bu, ÜDM-in 1,5%-nə qədər bir qədər azalıb. Ölkəmizdə 2026-cı ilin ilk beş ayında daxili borc ehtiyatı 25 milyard TL civarında idi. Bunun səbəbi Büdcə açığının artmasıdır. Yəni onların büdcə profisiti bir qədər azalsa da, daxili borcumuz nəzərəçarpacaq dərəcədə artıb. İndi buradan bu işə keçək. Güneydə bu Büdcə profisiti olduğu halda bizim kimi jurnalistləri yayımlarına görə günahkar sayaraq; Cinayət məcəlləsinə əvvəlcə həbs, sonra isə külli miqdarda cərimə nəzərdə tutan dəyişiklik gündəmə gətirilibmi? Xeyr. Amma büdcə kəsirimiz və daxili borc ehtiyatımız artdıqca, cinayət qanunları ilə oynayıb mətbuat üzərində despotizm qurmaq məqsədi ön plana çıxır. Üstəlik, bu inflyasiya şəraitində çap mediasının yayılmasında ciddi problemlər yaranıb və hökumətin barmaqlarını tərpətmədiyi halda qəzetlərimizin bütün adada yayılması dayanıb. Eynilə, televiziyalarımız üçün peyk dəstəyi havada buluddur. Amma cəza qanunlarında edilən dəyişikliklərlə mətbuat mənsublarına donun altından yox, açıq şəkildə çubuq göstərmək də bir bacarıqdır. Başqa sözlə, adanın bir yarısında büdcə profisitli olduğu halda, digər yarısında daxili borc ehtiyatı artır. Yan-yana yaşadığımız bu indiki reallıq bir daha nəyisə göstərir. Demokratiya və iqtisadi həyat bir-birinə təsir edir. İqtisadiyyat pisləşdikcə demokratik qanunun aliliyi dəyərləri ciddi aşınmaya məruz qalır. Üstəlik, demokratik proseslərdə müsbət irəliləyiş iqtisadiyyatın bərpasından da keçir. Ağır inflyasiya şəraitində yaşayan Şimali Kiprdə və Türkiyədə bu reallığı dəfələrlə yaşamağa başlamışıq. Məhkəmə qərarı ilə Türkiyədə Ana Müxalifət Partiyasının Qərargahında çalışan sədrin Ali Seçki Qurumunun verdiyi vəsiqə yoxdur. Amma Türkiyə Böyük Millət Məclisində işi öz palatasına daşıyan Yüksək Seçki Şurasının verdiyi seçki vəsiqəsi hələ də qüvvədə olan başqan partiyanın mərkəzinə girə bilmir. Ona görə də on minlərlə demokratik insan küçələrə çıxır. Bu vəziyyət iqtisadi vəziyyətlə demokratiya arasında sıx əlaqəni göstərir. Təəssüf ki, bu son hadisələr Türkiyədə böyük sədaqətlə idarə olunan inflyasiyanın azaldılması siyasətinə də xələl gətirir. Ölkəmizdə Büdcə Kəsiri və Daxili Borc Stoku artdıqca əsl sahibi olan insanların yanına getmək, yəni növbədənkənar seçkilərə etinasızlıq göstərmək fəzilət sayılır. Amma seçkilərə xələl gətirmək məqsədi daşıyan pis əməllər gündəmə gəlir. Yerli seçkilərlə ümumi seçkilərin bir yerdə keçirilməsi şücaət sayılır. Beləliklə, buğdanı samanla qarışdırmaq, gərginliyi artırmaq, xalqın iradəsini şikəst etmək niyyəti gündəmə gəlir. Bütün bunlar başqa bir şeyi aydınlaşdırır. Gecə-gündüz dövlətdən, millətdən, milli maraqlardan danışanların əsas və əsas məqsədi əlindəki gücdür; Bu onu göstərir ki, istər partiyada, istər dövlətdə, istərsə də qeyri-hökumət təşkilatında bunu qaçırmamaq, diqqəti ona yönəltmək olmaz. Çünki demokratik ölkələrdə şərəflə uduzmaq qazanmaq qədər dəyərlidir. İqtisadi böhranın dərmanı demokratiyadır Cənab Soyer, KKTC-ni Avropa ölkəsi Cənubi Kiprlə başqa harada müqayisə etmək olar? Yunan malları ilə zəngin şəkildə qurduğumuz KKTC-ni indi Türkiyənin yardımı ilə yaşamağa çalışan dilənçi dövlətə çevirmədikmi? Bu gün bir ölkəni idarə etməyi bilməyən rəhbərlərimizlə iflas həddinə çatdırdığımız Turizm İstehsalı və Tikinti Sektorumuzun taleyindən həqiqətən də aramızda bilməyən varmı? Təhsil Sektorumuza qarşı etdiyimiz, saxtakarlıqlara əl atdığımız çevrilişlə ölkəsində işsiz qalan ŞKTC diplomlu Mərakeşli tələbələri də yola salmadıqmı? Bahalılıq və ətraf mühitin çirklənməsi səbəbindən girə bilməyən KKTC-də həyatın Cənubi Kiprə keçməsinin səbəbini həqiqətən bilməyən varmı? Turizmin olmadığı, sərmayəçilərin gəlməyəcəyi, TBMM-dəki başçılarımızın bir-birinin quyusunu qazdığı ölkəmizdə xaraba qoyduğumuz iqtisadiyyatla necə gələcək gözləmək olar? 2013 © Diyaloggazetesi.com Bütün hüquqlar qorunur. İcazəsiz və mənbə göstərilmədən dərc edilə bilməz Bütün hüquqlar qorunur. Diyalog Qəzeti - Copyright © 2026