Özbəkistan atmosferə atılan zərərli tullantıları dörddə bir azaldıb

Özbəkistan yaşıl inkişafda əhəmiyyətli irəliləyiş əldə edib, lakin ölkə ətraf mühitin çirklənməsi ilə mübarizə tədbirlərini gücləndirməlidir. BMT-nin Xəbərlər Xidməti yazır ki, bunu Avropa İqtisadi Komissiyasının (UNECE) ekspertləri bildirib. Onlar Səmərqənddə Özbəkistanın Ətraf Mühit üzrə Fəaliyyətinin Dördüncü İcmalını təqdim etdilər “Özbəkistan iddialı islahatlar həyata keçirib və innovativ yanaşmalar tətbiq edib, xüsusən də yaşıl inkişaf, bərpa olunan enerji və təbiətə əsaslanan həllər,” deyə UNECE-in icraçı katibi Tatyana Molçan bildirib UNECE qeyd edir ki, 2018-2024-cü illər arasında Özbəkistanda atmosferə çirkləndirici emissiyalar 25% azalıb. İstixana qazlarının emissiyalarının məhdudlaşdırılması haqqında qanun qəbul edilib Meşələrlə örtülü sahə 8,7%-ə yüksəldi. Özbəkistan xüsusilə Aral dənizi regionunda meşəsalma və ekosistemin bərpası işlərinin həcmini xeyli genişləndirib. 2021-ci ildə əsasən səhra ərazilərində 600 min hektardan çox meşə salınıb Ölkə həmçinin 2030-cu ilə qədər Yaşıl İqtisadiyyata Keçid Strategiyasını qəbul edib və yaşıl istiqrazlar işə salıb. Elektrik enerjisi istehsalında bərpa olunan enerji mənbələrinin payı 15-18%-ə çatıb Ekspertlər idarəetmə sahəsində islahatları da qeyd ediblər: Ekologiya Nazirliyi 2025-ci ildə Prezident yanında müstəqil Ekologiya və İqlim Dəyişiklikləri üzrə Milli Komitəyə çevrilib Özbəkistan UNECE-nin əvvəlki tövsiyələrinin 77%-ni uğurla həyata keçirib və ya həyata keçirir Mütəxəssislər qeyd edirlər ki, Özbəkistan hələ də qalıq yanacaqlardan çox asılıdır. 2023-cü ildə ilkin enerji istehlakının 80%-ni təbii qaz, 10%-ni neft, 8%-ni kömür təmin edib. 2024-cü ildə bərk məişət tullantılarının təkrar emal dərəcəsi cəmi 5,2% təşkil edib Ölkədə su çatışmazlığı və səmərəsiz suvarma sistemləri də davam edir. Monitorinq edilən su obyektlərinin yalnız 48%-i təmiz, 48%-i orta, 4%-i isə yüksək dərəcədə çirklənmiş hesab olunur Sırdərya çayı hövzəsində çirklənmənin 90%-ə qədəri kənd təsərrüfatı ilə bağlıdır Özbəkistanda iqlim dəyişikliyindən iqtisadi itkilər 2030-cu ilə qədər ÜDM-in 1 faizinə çata bilər. Ölkə havada zərərli PM2.5 hissəciklərinin konsentrasiyasına görə 138 ölkə arasında 19-cu yerdədir. Və qeydiyyatda olan 200-dən çox poliqonun əksəriyyəti ekoloji standartlara cavab vermir Növbəti islahatlar üçün UNECE (Almaniya, İtaliya, UNEP və UNDP ekspertlərinin dəstəyi ilə) 45 tövsiyə hazırlamışdır. Bunlara iqlim dəyişikliyi ilə bağlı hərtərəfli qanunun və Milli Adaptasiya Planının qəbulu, tullantı sularının təmizlənməsinin müasirləşdirilməsi, təbiətə əsaslanan həllərin infrastruktura sistemli inteqrasiyası və ətraf mühitin çirklənməsinə görə ödəniş mexanizmlərinin inkişafı daxildir Əsas səhifədəki illüstrativ foto: Unsplash/A. Brızqalov