Özbəkistan prezidenti süni intellektdən istifadə etməklə geoloji kəşflərin sürətini ikiqat artırmaq planlarını nəzərdən keçirir

BAKI, Azərbaycan, 10 iyun. Prezident Şavkat Mirziyoyev Özbəkistanın mədənçıxarma və geologiya sektorlarında rəqəmsal texnologiyaların və süni intellektin istifadəsinin genişləndirilməsi planlarını nəzərdən keçirib Mədən sənayesi Özbəkistan iqtisadiyyatının əsas sütunlarından biri olaraq qalır. 2025-ci ildə mədənçıxarma və geologiya müəssisələri ölkənin ümumi sənaye məhsulunun 20%-ni təşkil edib və büdcə gəlirlərinə 118,5 trilyon som (təqribən 9,8 milyard dollar) daxil olub Təqdimat zamanı rəqəmsal transformasiya və qabaqcıl texnologiyalar vasitəsilə sənayenin modernləşdirilməsi üzrə davamlı səylər göstərilib. Hökumət bildirdi ki, iri mədən müəssisələri 2025-ci ildə əməliyyat xərclərini 7,3 trilyon som (təxminən 607 milyon dollar) azaldıb və səmərəlilik tədbirləri və rəqəmsallaşma təşəbbüsləri vasitəsilə istehsal xərclərini 9,1% azaldıb Səlahiyyətlilər həmçinin GeoMonitoring informasiya sistemini və 2000-dən çox faydalı qazıntı yatağından məlumatları rəqəmsallaşdıraraq daha geniş texnoloji inteqrasiya üçün zəmin yaradıblar Rəsmilər yaxın 5 il ərzində Özbəkistanın faydalı qazıntı ehtiyatlarını 879 ton qızıl, 510 ton gümüş və 676 min ton mis artırmaq üçün geoloji kəşfiyyat proqramlarının davam etdiyini bildiriblər Təqdimata əsasən, geoloji kəşfiyyat prosesində süni intellekt tətbiq olunacaq və bu, geoloji məlumatların daha sürətli təhlilinə, ehtiyatların daha dəqiq qiymətləndirilməsinə, faydalı qazıntı yataqlarının proqnozlaşdırılmasının təkmilləşdirilməsinə və qazma işlərinin səmərəliliyinin artırılmasına imkan verəcək Mirziyoyev istehsal proseslərini idarə etmək və təhlil etmək qabiliyyətinə malik süni intellekt əsasında sistemlər yaratmaqla sektorun texnoloji transformasiyasını yüksəltməyin zəruriliyini vurğulayıb Təşəbbüs xəritələr, kəşfiyyat nəticələri, qazma qeydləri, laboratoriya təhlilləri və hasilat məlumatları daxil olmaqla, geniş həcmli geoloji məlumatların vahid rəqəmsal platformada birləşdirilməsini nəzərdə tutur. 3D modelləşdirmə və qabaqcıl analitika ilə birlikdə sistemin yeni faydalı qazıntı yataqlarının müəyyənləşdirilməsini təkmilləşdirməsi və layihənin işlənməsini sürətləndirməsi gözlənilir Süni intellekt və rəqəmsal texnologiyaların tətbiqinin istehsal xərclərini 10% azaldacağı, yeni depozitlərin kəşf edilməsi üçün tələb olunan vaxtı yarıbayarı azaltacağı və potensial investorlar üçün mövcud investisiya imkanlarının sayını dörd dəfə artıracağı təxmin edilir Hökumət 2030-cu ilə qədər geologiya və dağ-mədən sektorlarına 30 milyard dollar investisiya cəlb etməyi hədəfləyir. Bu məqsədi dəstəkləmək üçün investorları etibarlı və standartlaşdırılmış geoloji məlumatlarla təmin edəcək Milli Geoloji Məlumatlar Anbarının yaradılması təklif edilir Təşəbbüsün bir hissəsi olaraq Texnologiyanın Transformasiyası Mərkəzi yaradılacaq, eyni zamanda 36 mindən çox geoloji hesabat və ilkin məlumat dəsti rəqəmsallaşdırılacaq. Səlahiyyətlilər bu tədbirlərin geoloji məlumatların emalı, depozitlərin modelləşdirilməsi və ehtiyat hesablamalarının sürətini və keyfiyyətini ikiqat artıracağını gözləyirlər Hökumət həmçinin 2026-2030-cu illər arasında geologiya sektoru və altı böyük dövlət müəssisəsi, o cümlədən Nəvai Mədən-Metallurgiya Şirkəti (NMMC), Almalyk Mədən-Metallurgiya Kompleksi (AMMC), Navoiuran, UzbekTexnologiya və UzbekTexnoloji Planları Layihələr beş əsas sahəyə yönəldiləcək: istehsalın avtomatlaşdırılması, rəqəmsal korporativ idarəetmə, süni intellektin tətbiqi, sənaye və iş yerinin təhlükəsizliyi və geoloji kəşfiyyatın rəqəmsal transformasiyası Layihələrin əməliyyat səmərəliliyini 7% artıracağı, avadanlığın etibarlılığını 20% artıracağı və enerji səmərəliliyini 8% artıracağı gözlənilir. İnsan səhvləri ilə bağlı risklərin də 15% azalacağı gözlənilir Mirziyoyev məmurlara məhsuldarlıq və işçi qüvvəsinin səmərəliliyi tədbirlərini mədən şirkətlərinin biznes planlarına daxil etməyi və sənaye üzrə texnologiya və süni intellekt təşəbbüslərini dəstəkləyən xüsusi proqramları təsdiq etməyi tapşırıb Prezident həmçinin Özbəkistanın daha innovativ və rəqabətədavamlı mədənçıxarma sektoru qurmağa çalışdığı bir vaxtda yerli istehsal edilmiş texnoloji həllər üçün əqli mülkiyyət hüquqlarının təmin edilməsinin vacibliyini vurğuladı