Trampa görə NATO sammitləri daha az olacaq

NATO daxilində liderlər səviyyəsində zirvə görüşlərinin tezliyinin yenidən təşkili gündəmdədir. Bildirilir ki, alyans son illərdə hər yay keçirilən sammitləri ixtisar etməyi və daha az rast gəlinən modelə keçməyi nəzərdən keçirib. Görüşlər zamanı xüsusilə Donald Tramp dönəmində yaşanan siyasi gərginliyin bu müzakirəni sürətləndirdiyi bildirilir ZİRVƏ TƏQVİMİ YENİDƏ MASAL ÜZƏRİNDƏDİR Reuters-ə danışan altı ayrı mənbəyə görə, NATO illik sammit ənənəsini nəzərdən keçirir. Bildirilir ki, bu addım liderlər arasında mümkün siyasi gərginliyi azaltmaq məqsədi daşıyır Alyansın 77 illik tarixində zirvə görüşlərinin tezliyi zaman-zaman dəyişsə də, liderlər 2021-ci ildən etibarən hər il bir araya gəlirlər.Builki toplantının 7-8 iyul tarixlərində Ankarada keçirilməsi planlaşdırılır “DAHA AZ GÖRÜŞ, AZ GƏRGİNLİK” Bəzi üzv dövlətlər sammitlərin sayının azaldılmasını və iki ildən bir görüşlərin keçirilməsini təklif edirlər. Diplomatlar bunun həm diplomatik gərginliyi, həm də qısamüddətli siyasi təzyiqləri azaldacağını iddia edirlər Mənbə 2027-ci ildə Albaniyada keçirilməsi planlaşdırılan sammitin payıza keçirilə biləcəyini və 2028-ci ildə sammitin keçirilməyəcəyini bildirib NATO-DAN “NİTAMLI ƏMƏLİYYAT” VƏQİBƏSİ NATO rəsmisi alyansın rəsmi xəttini xatırladıb və liderlərin görüşlərinin davam edəcəyini bildirib: NATO dövlət və hökumət başçılarının müntəzəm görüşlərini davam etdirəcək. Zirvə görüşləri arasında Müttəfiqlər məsləhətləşmələr, planlaşdırma və qərar qəbuletmə proseslərini davam etdirəcəklər DABATLARIN MƏRKƏZİNDƏ TRAMP FAKTORUDUR Bəzi mənbələr Trampı birbaşa faktor kimi göstərsə də, bəzi diplomatlar daha struktur səbəblərin də təsirli olduğunu vurğulayır Ön plana çıxan fikir ondan ibarətdir ki, xüsusilə zirvələrdə konkret nəticələr çıxarmaq üçün edilən təzyiqlər uzunmüddətli planlaşdırmanı çətinləşdirir Bir diplomat “pis sammitlərdənsə, daha az sammit keçirmək daha yaxşıdır” desə də, başqa bir mənbə önəmli olanın görüşlərin sayı deyil, qəbul edilən qərarların keyfiyyəti olduğunu bildirib “TRAMP DÖVRÜNDƏ GƏRGİN ZİRVƏLƏR” Atlantika Şurasının eksperti Phyllis Berry yazıb ki, sammitlərin sayının azaldılması NATO-nu daha sakit və diqqətli bir struktura apara bilər Soyuq Müharibə dövründə NATO-nun daha az zirvə toplantısı keçirdiyini xatırladan Berri, Trampın ilk dövründəki görüşlərin “müdafiə xərcləri ilə bağlı müzakirələrin kölgəsində qaldığını” bildirib MÜDAFİƏ BÜDCƏSİNİN BÖHRANI VƏ SON GÖZÜŞ Keçən il Haaqada keçirilən sammit də Trampın müdafiə xərclərini artırmaq üçün təzyiqi ilə formalaşmışdı. Üzv ölkələr ÜDM-in 5 faizinə çatmaq hədəfi əvəzinə tədricən artım planı üzərində razılığa gəlmişdilər Sammitin böyük böhransız başa çatması diplomatik uğur kimi qiymətləndirilib İRAN, QRENLANDİYA VƏ NATO DAXİLİNDƏN GƏRİNLİKLƏR Builki sammitin də gərgin keçə biləcəyi təxmin edilir. Xatırladaq ki, Tramp İran siyasətinə görə NATO-nun ümumi müdafiə yanaşmasını şübhə altına alıb və alyansdan çıxmaq ehtimalını dilə gətirib Bundan başqa, Trampın əvvəllər Danimarkanın tərkibində olan Qrenlandiyaya iddiası da alyans daxilində diqqət çəkən gərginliklər sırasındadır “PARÇALANAN NATO RİSKİ” XƏBƏRDARLIĞI NATO-nun keçmiş baş katibi Yens Stoltenberq öz xatirələrində Trampın 2018-ci il sammitindəki şərhlərinə istinadən yazıb ki, mümkün ayrılma alyansı ciddi böhrana sürükləyə bilər “Əgər o, həqiqətən də getsəydi, biz dağılmış NATO-nun dağıntılarını götürməli olardıq”, - Stoltenberq bildirib. ifadələrdən istifadə etdi