Krım tatar ziyalısı Bəkir Çobanzadənin dil tarixi irsinə dair monoqrafiya nəşr olunub - QHA - Krım Xəbər Agentliyi

Bakı Dövlət Universiteti (BDU) Filologiya fakültəsi, Azərbaycan dilçiliyi kafedrası. Üzv Dr. Pərvin Eyvazovun müəllifi olduğu “Bəkir Çobanzadə: Dilçilik tarixi konsepsiyası” adlı monoqrafiyası çapdan çıxıb “Elm” nəşrləri tərəfindən 2026-cı ildə nəşr olunan 296 səhifəlik əsər Birinci Türkologiya Konqresinin 100 illiyinə və Veteran Alim, “Tanınmış” ordenli akademik Tofiq Hacıyevin anadan olmasının 90 illiyinə həsr olunub "ONLARIN ELMİ FİKİRLƏRİNİ ƏTRAFLI İNCELEYEN İLK ARAŞDIRMA" Monoqrafiya görkəmli Krım tatar türkoloqu Bəkir Çobanzadənin dil tarixi sahəsində elmi baxışlarını hərtərəfli araşdıran ilk araşdırmadır Əsərdə Bəkir Çobanzadənin dil tarixi ilə bağlı fikirlərindən dörd fəsildə bəhs edilir. Fonetikanın tarixi inkişafı, lüğət və morfoloji quruluşu tarixi qrammatika və ədəbi dil məsələləri çərçivəsində sistemli şəkildə araşdırıldığı halda, alimin dil tarixi məsələlərinə yanaşması ətraflı qiymətləndirilir Monoqrafiyada Çobanzadənin ədəbi dil anlayışına da diqqət yetirilir. Ədəbi dil tarixinin dövrləşdirilməsi, ədəbiyyat xadimlərinin dili və onların ortaq türk ədəbi dilinə baxışları bugünkü elmi yanaşmalarla müqayisəli şəkildə müzakirə edilir Kitabın baş elmi redaktoru və ön söz müəllifi Bakı Dövlət Universiteti Azərbaycan Dilçiliyi kafedrasının müdiri Prof.Dr.Tofiq Hacıyev redaktor, Türkologiya kafedrasının müdiri, professor Məhərrəm Məmmədovla filologiya elmləri üzrə dos. Üzv Dr. Daxildir Kızılgül Abdullayeva Əsərin hakimlər heyətində Reyhan Hebibli ilə yanaşı Türkiyədən Prof.Dr. Dr. Ahmet Buran, Prof. Dr. Süleyman Kaan Yalçın və Dos. Dr. Kenan Acar hazırdır Bildirilib ki, əsər türkologiya və dilçilik sahəsində çalışan ekspertlər, akademiklər, gənc tədqiqatçılar və tələbələr, eləcə də Bəkir Çobanzadənin elmi irsi ilə maraqlanan oxucular üçün mühüm mənbədir BEKİR SITKI ÇOBANZADƏ KİMDİR? 27 may 1893-cü ildə Doğan Çobanzadə ibtidai və orta təhsilini Krımın Karasupazar şəhərində tamamlayır. 1909-cu ildə orta məktəbi oxumaq üçün İstanbula getmiş, ərəb və fransız dillərini öyrənmişdir. Çobanzadə 1915-ci ildə Odessaya gedib və orada slavyan dillərini toplayıb QIPÇAKLARIN İLK LÜĞƏTİ TƏQDİM EDİLDİ: CODEX CUMANICUS (KUMAN/QIPÇAK LÜĞƏTİ) 1916-cı ildə Budapeşt Universitetinə gedən Çobanzadə qıpçaq ləhcəsinin ən mühüm yazılı qaynağı olan Codex Cumanicus (Kuman Kitabı və ya Qıpçaq kitabı) nı araşdırdı. 1920-ci ildə bu universitetdə doktorluq dərəcəsi alan Çobanzadə 1920-ci ildə vətəni Krıma qayıdır O, 1926-cı İLDƏ BAKI I. TÜRKOLOGİYA QURİLİNDƏ İŞTİRAK EDİB 1926-cı ildə Bakıda keçirilən I Türkologiya Qurultayında "Türk ləhcələrinin qarşılıqlı əlaqələri" və "Türk-tatar dillərində elmi terminologiyanın yaradılması" hadisələri ilə bağlı mühüm məruzələrlə çıxış edən Çobanzadə ildə bir dəfə Al-İttifaq Mərkəzi Komitəsi və Azərbaycanda Türk təqvimlərinin əlifbası, orfoqrafiyası və terminologiyası ilə bağlı bir çox araşdırmalar aparmışdır. Terminologiya Komitəsi Alman, fransız, ərəb, macar, çex, polyak dillərini yaxşı bilən Çobanzadə demək olar ki, bütün türk ləhcələri üzərində əsərlər yazıb. Demək olar ki, bütün türk ləhcələri və türk dilçiliyi ilə bağlı 120-dən çox kitabı və məqaləsi olan Çobanzadə 1932-ci ildə SSRİ Elmlər Akademiyasının Qafqaz bölməsinin, 1935-ci ildən isə Azərbaycan bölməsinin daimi üzvü olmuş, 11935-ci ildə Paris Dilçilik Cəmiyyətinə üzv seçilmişdir Həmçinin bu dövrdə Çobanzadə “Yanı Çolban”, “İleri” və “Okuv İşleri” adlı jurnallarda elmi məqalələr yazmış, müxtəlif universitetlərdə professor, dekan və rektor vəzifələrində çalışmışdır SOVET TERRORUNUN QURBANI OLDU Məşhur Krım tatar türkoloqu, bütün türk dünyasında tanınmış alim Bəkir Sıtkı Çobanzadə 1937-ci il oktyabrın 13-də Azərbaycan sərhədlərində sovet terroru tərəfindən gülləbaran edilərək şəhid olub