“Ad yazmamaq təqsirsizlik prezumpsiyası deyil”

Prezident Administrasiyasının keçmiş müşaviri, akademik Gürdal Hüdaoğlu bildirib ki, Cinayət Prosessual (Dəyişiklik) Qanununda mətbuat azadlığı baxımından ciddi problemlər var. Hüdaoğlu təqsirsizlik prezumpsiyasının yanlış şərh edildiyini bildirib Hüdaoğlu, "İndiyə qədər TBMM-də bir çox problemli qanunlar qəbul edilib. Amma "Cinayət Prosessual (Dəyişiklik) Qanunu" onların ən qəribələrindən biri ola bilər" dedi. Qanunun ümumbəşəri hüquq kontekstindən qopmaq mənasına gəldiyini ifadə edən Hüdaoğlu, "Qanun bir ölkənin universal kontekstdən tamamilə uzaqlaşdığını göstərir və hər şeyi əl ilə və anlıq emosional sarsıntılar vasitəsilə etmək vərdişinin indi adi hala çevrilməsinin yeni nümunələrindən biridir" dedi “Vətəndaşlara 3 ay, jurnalistlərə 1 il həbs” Yeni tənzimləmənin nəzəriyyə və ədəbiyyatdan ayrıldığını qeyd edən Hüdaoğlu, "Nəzəriyyə və ədəbiyyatdan qoparaq gündəlik həyatın populizminə sıxışdırılan hər mövzuda olduğu kimi, bu məsələ də çox uğursuz oldu" dedi Qanuna görə, şübhəli və müttəhimlərin ad və şəkillərinin xəbərlərdə yer ala bilməyəcəyini bildirən Hüdaoğlu, "Bu qadağanı pozan vətəndaş 3 ay, jurnalist isə 1 il həbs cəzası alacaq" dedi. Bu tənzimləmənin "təqsirsizlik prezumpsiyası" ilə müdafiə edildiyini bildirən Hüdaoğlu, müzakirənin mətbuat azadlığı probleminə çevrildiyini söylədi “Təqsirsizlik prezumpsiyası yanlış müzakirə olunur” Hüdaoğlu, “Təqsirsizlik prezumpsiyası kobud şəkildə “məhkəmə qərarı olmadan insanların təqsirli elan edilə bilməyəcəyini” vurğulayır” deyən Hüdaoğlu, bu prinsipin mahiyyət etibarı ilə vətəndaşları dövlətə qarşı müdafiə etmək məqsədi daşıdığını bildirib. Medianın əsas məsuliyyətinin qabaqcadan mühakimə yürütməmək olduğunu ifadə edən Hüdaoğlu, “İnsanların adlarının yazılması onların hansı obyektiv meyarla günahlarının müəyyən edilməsi və ya eyham edilməsini ehtiva edir?” – deyə soruşdu “Meyar ad deyil, dildir” Adların və şəkillərin yayımlanmasının günah elanı anlamına gəlmədiyini vurğulayan Hüdaoğlu, "Deməli, burada meyar şəxsiyyəti açıqlamaq deyil, işin mövzusunu qərəzsiz çatdırmaqdır" dedi. O, “Qatil məhkəməyə çıxarıldı” başlığı ilə “Şübhəli məhkəməyə çıxarıldı” başlıqları arasındakı fərqin həlledici olduğunu bildirib “Adların gizlədilməsi mənfi təsir göstərə bilər” Şübhəlilərin adlarının gizlədilməsinin bəzi hallarda ədalətin davam etdirilməsini çətinləşdirə biləcəyini vurğulayan Hüdaoğlu, "Şübhəlilərin adlarının açıqlanması sayəsində bir çox cinayətin üzə çıxdığı məlumdur" dedi. O bildirib ki, xüsusilə zorlama, zorakılıq və dələduzluq kimi cinayətlərdə qurbanlar mediada gördükləri insanlar vasitəsilə cinayətlər barədə məlumat verə bilərlər “Sayt şərh, böyük qalmaqal” Günahsızlıq prezumpsiyasının ad və fotoşəkillərə qadağa qoyulmasını tənqid edən Hüdaoğlu, “Bu prinsipin “ad yazmamaq”, “fotoşəkilləri dərc etməmək” kimi dayaz bir yerə qapanması böyük bir qalmaqaldır” dedi. “İctimai şəxs” istisnasının da problemli olduğunu deyən Hüdaoğlu, jurnalistikanın “ictimaiyyətin tanıdığı şəxs”lə deyil, “ictimai maraq doğuran hadisə ilə” məşğul olması lazım olduğunu vurğuladı "Bu, azadlıq deyil, sərhədlər çəkmək cəhdidir." Qanunda anonim xəbərlərin cinayət sayılmayacağı ilə bağlı tənzimləməyə toxunan Hüdaoğlu, bunun ilk baxışda liberter görünsə də, əslində sərhədləri daraldan bir yanaşma olduğunu qeyd etdi. Hüdaoğlu, "Onsuz da azad olan və heç vaxt müzakirə edilməməli olan bir şeydə "azad" sayılmağımız əslində bu azadlığı bulandıran yeni bir anlayışın bəyanından başqa bir şey deyil" dedi Hüdaoğlu "Jurnalistika köhnə peşədir. Ənənəsi var. Qaydaları güclü, etik fəlsəfəsi güclüdür. Onun ehtiyac duyduğu tək şey azadlıq və əxlaq anlayışlarıdır. Hüquq təhsili deyil" deyərək qiymətləndirməsini edib