Cəzanın bir hissəsinin faktiki çəkilməsi şərti azadlığa təminat vermir - Qazaxıstan Respublikasının Konstitusiya Məhkəməsi

Yoxlamaya səbəb Ali Məhkəmənin 2 oktyabr 2015-ci il tarixli 6 nömrəli “Cəzanın çəkilməmiş hissəsinin daha yüngül cəza növü ilə əvəz edilməsi və təyin edilmiş cəzanın müddətinin azaldılması ilə bağlı məhkəmə təcrübəsi haqqında” 2 oktyabr 2015-ci il tarixli 6 nömrəli normativ qərarının 9-cu bəndinin birinci bəndi olub Bu qərara əsasən, məhkumun cəzanın müəyyən edilmiş hissəsinin faktiki çəkməsi cəzadan şərti olaraq vaxtından əvvəl azad etmənin tətbiqi və ya cəzanın çəkilməmiş hissəsinin daha yüngül cəza növü ilə əvəz edilməsi üçün qeyd-şərtsiz əsas deyil Ərizəçi hesab edib ki, məhkəmələrin onun şərti azadlığa buraxılması və cəzanın dəyişdirilməsi məsələləri ilə bağlı vəsatətlərini təmin etməkdən imtina etməsi geniş və birmənalı şərhə imkan verir. Onun fikrincə, bu, hakimlərə həddindən artıq geniş diskresion səlahiyyətlər verir Konstitusiya Məhkəməsi baxışın nəticələrinə əsasən belə qənaətə gəlib ki, Ali Məhkəmənin mübahisələndirilən normativ izahatı onun səlahiyyətləri çərçivəsində verilib, Konstitusiyaya uyğundur və məhkəmə təcrübəsinin vahidliyini təmin etməyə yönəlib Eyni zamanda, Konstitusiya Məhkəməsi qanunvericilik tənzimləməsini tələb edən bir sıra problemləri də qeyd edib. O cümlədən, söhbət məhkumun cəzadan şərti olaraq vaxtından əvvəl azad edilməsi və cəzanın yüngülləşdirilməsi məsələlərinə baxılarkən zərərçəkmişin rəyi nəzərə alınmaqla, onun islah edilməsinə hüquqi qiymət verilməsindən, habelə dəymiş ziyanın məbləğinin müəyyən edilməsindən gedir Konstitusiya nəzarəti orqanı qeyd edib ki, cinayət və cəza qanunvericiliyində məhkumun islahını qiymətləndirmək üçün aydın meyarların olmaması onun davranışının qiymətləndirilməsinə formal yanaşma riskləri yaradır. Bu da öz növbəsində bu kimi məsələlərə baxılarkən məhkəmənin diskresiyasından geniş istifadə edilməsinə səbəb ola bilər Bununla bağlı Konstitusiya Məhkəməsi Hökumətə cinayət qanunvericiliyinin təkmilləşdirilməsi məsələsinə baxılmasını, Ali Məhkəmə isə əlavə hüquqi izahatların verilməsini tövsiyə edib Bundan əvvəl Qazaxıstanın Konstitusiya Məhkəməsi ölkədən gedən vətəndaşlara pensiya təyin edilməsi və ödənilməsi qaydasına aydınlıq gətirib