Demokratlar çoxdankı qadağanı pozdular: İsrailin nüvə silahları haqqında həqiqəti tələb edirlər

ABŞ Konqresinin Nümayəndələr Palatasında bir qrup demokrat İsrailin nüvə proqramını rəsmən tanımaq təklifi ilə Donald Tramp administrasiyasına müraciət edib “Washington Post” konqresmenlərin dövlət katibi Marko Rubioya göndərdiyi məktuba istinadən yazır ki, müraciət müəllifləri ehtiyat edirlər ki, İranla hazırkı münaqişədə Vaşinqtona riskləri qiymətləndirmək və təsadüfi eskalasiyanın qarşısını almaq üçün maksimum aydınlıq lazımdır Nəşrin fikrincə, bu addım yarım əsrdən artıqdır ki, qüvvədə olan qaydaları dəyişə bilər. Söhbət 1969-cu ildə Riçard Nikson və Qolda Meir arasında bağlanmamış razılaşmadan gedir: o zaman ABŞ İsrailə nüvə silahı ilə bağlı təzyiq göstərməməyə və ondan rəsmi tanınma tələb etməməyə razılaşdı Hazırkı müzakirəyə səbəb mart ayında İran raketlərinin Dimonadakı nüvə mərkəzinə düşməsi və ABŞ İsrailin hava hücumundan müdafiə sistemlərinin kütləvi hücuma tab gətirə bilməyəcəyindən narahat olması olub WP qeyd edir ki, demokratların Tramp administrasiyasına müraciəti ABŞ Demokratlar Partiyasının İsraili dəstəkləmək məsələsinə yanaşmasında dəyişiklik edir və sıçrayışa çevrilib. Təxminən yarım əsrdir ki, həm demokratlar, həm də respublikaçılar İsrailin nüvə silahının inkişafı ilə bağlı müzakirələrə açıq şəkildə qadağa qoyublar Konqresmenlər Rubioya göndərdikləri məktubda iddia edirlər ki, Vaşinqtonun İsrailin nüvə proqramını tanımaqdan imtina etməsi, ərəb ölkələrində və ya İranda bu cür silahların yaranmasına qəti şəkildə qarşı çıxan Birləşmiş Ştatlara olan etimadı birbaşa sarsıdır. Demokratlar İsrailin nüvə proqramı, o cümlədən uranın zənginləşdirilməsi səviyyəsi və silah materiallarının harada istehsal edildiyi barədə ətraflı məlumat istəyiblər Dünyada beş rəsmi nüvə dövləti var - onlar həm də BMT Təhlükəsizlik Şurasının daimi üzvləridir: Böyük Britaniya, Çin, Rusiya, ABŞ və Fransa. Onların bu cür silahlara olan hüququ 1968-ci il Nüvə Silahlarının Yayılmaması haqqında Müqavilədə nəzərdə tutulub (NPT beynəlxalq təhlükəsizlik sahəsində fundamental çoxtərəfli sənəddir və bu mövzuda gələcək müqavilələrin əsasını təşkil edir). Orada deyilir ki, “1967-ci il yanvarın 1-dən əvvəl nüvə silahı və ya digər nüvə partlayıcı qurğusu istehsal edib partladan” dövlət nüvə silahına malik sayılır. Bu tarixdən sonra Hindistan, Pakistan və Şimali Koreya tərəfindən nüvə sınaqları həyata keçirilib