Səhnədə İnqilabın Səs-sədası - Serkan Soyalan

Girne Bələdiyyəsinin Kamera Teatrında səhnəyə qoyulan “Mən Fideliyəm” təkcə Kuba İnqilabının lideri Fidel Kastro ilə yanaşı, imperializmə müqavimət göstərən xalqın ortaq yaddaşını da səhnəyə gətirir. Tolqa Pancaroğlunun güclü ifası ilə canlanan tamaşa bugünkü dünyanı Fidel Kastro və yoldaşlarının mübarizəsini xatırladır ***Bəzi insanlar ölmür. Təqvimlər onların ölüm tarixlərini yazır, məzar daşları düzəldilir, abidələr ucaldılır. Amma bəzi insanlar həyatlarını həsr etdikləri mübarizələrdə yaşamağa davam edirlər. Dünyanın harasında uşaq aclığa dirənirsə, harda xalq imperializmə qarşı durursa, istismar olunanlar harda bərabərlik və azadlıq tələb edirsə, orada Fidelin bir hissəsi, Çenin bir hissəsi var ***Cümə axşamı Girne Bələdiyyəsinin Kamera Teatrında tamaşaya qoyulan “Mən Fideləm” tamaşasına baxarkən ağlımdan keçən ilk fikir bu oldu. Səhnədəki şəxs təkcə Fidel Kastro deyildi. Səhnədəki şəxs də Granma yaxtası ilə Kuba sahillərinə enən 82 inqilabçı idi. Səhnədəki şəxs Sierra Maestra dağlarında aclıq, yoxsulluq və ölümlə mübarizə aparan partizanlar idi. Səhnədəki şəxs Çe Gevara idi. Raul Kastro idi. Camilo Bu Cienfuegos idi. Bu Celia Sanchez idi. Səhnədəki şəxs imperializm qarşısında baş əyməməyi seçmiş xalq idi ***Yazıçı və rejissor Onur Erbilen tərəfindən yazılmış və Tolqa Pancaroğlunun qeyri-adi performansı ilə canlandırılan "Mən Fideləm" tərcümeyi-halı tamaşasından çox kənara çıxır. Tamaşa təkcə bir liderin həyat hekayəsindən bəhs etmir; Həmçinin XX əsrin ən mühüm inqilablarından birinin niyə və necə baş verdiyini izah edir ***1950-ci illərin Kubası açıqcalardakı tropik ada deyildi. Ölkə ABŞ paytaxtının həyətinə çevrilmişdi. Kazinolar, mafiya münasibətləri, narkotik ticarəti, fahişəlik, xarici şirkətlərin hökmranlığı, yoxsulluq və dərin sinif bərabərsizliyi ölkənin taleyinə çevrilmişdi. Bir ovuc insan var-dövlət içində yaşadığı halda, milyonlarla kubalı yoxsulluqla mübarizə aparırdı. Fidel Kastro və yoldaşları bu əmrə qarşı çıxdılar. Onların mübarizəsi təkcə hökuməti dəyişmək deyildi. Onlar cəmiyyəti dəyişməyə can atırdılar. Ona görə də Kuba İnqilabı təkcə hakimiyyət dəyişikliyi deyil, həm də insan təcrübəsidir. Bu fakt tamaşada çox təsirli şəkildə tamaşaçılara çatdırılır ***Tolga Pancaroğlu təkcə Fideli səhnədə canlandırmır; O, gah qəzəbi, gah qətiyyəti, gah da özünütənqidi ilə tamaşaçını birbaşa tarixə çəkir. Tamaşanın ən güclü cəhətlərindən biri Fideli mükəmməl bir qəhrəman kimi təqdim etməməsidir. Əksinə, ona mübarizə aparan, səhv edən, sual verən, ayağa qalxan bir insan kimi xəbər verir. Bəlkə də Fideli böyük edən məhz budur. Onun mükəmməl olması deyil. Məhz o, milyonlarla insanın ümidini çiyninə bağlamağa cəsarət edir. Səhnədəki povest irəlilədikcə təkcə Kubanın deyil, həm də dünyanın ən yaxın tarixini təkrarlayır. Donuz körfəzinin işğalını... Raket böhranını... soyuq müharibənin ağır illərini... Sovet İttifaqının dağılmasından sonra Kubanın yaşadığı ağır iqtisadi mühasirəni... Və bütün bunlara baxmayaraq təslim olmayan xalqı xatırlayırıq ***Bu gün imperializmin bütün təbliğat vasitələrinə baxmayaraq, qəbul edilməli olan bir həqiqət var. Kuba kiçik ada ölkəsi olsa da, təhsil, səhiyyə və sosial həmrəylik baxımından dünyanın bir çox zəngin ölkələrini qabaqlaya bilib. İllərdir davam edən ağır embarqoya baxmayaraq. İqtisadi mühasirəyə baxmayaraq. Siyasi təzyiqlərə baxmayaraq. Bu uğurların arxasında Fidelin və Kuba xalqının inadkarlığı dayanır. Çünki inqilabı yalnız silahla qazanmaq olmaz. İnqilab həm də məktəblərin tikintisi, həkimlərin hazırlanması və insan ləyaqətinin qorunması ilə bağlıdır. Burada Fidel bunu başa düşən liderlərdən biri idi. Bəlkə də elə buna görədir ki, onun təkcə Kuba xalqının deyil, bütün dünyada məzlum insanların yaddaşında xüsusi yeri var ***Əlbəttə, Fideldən danışmaq, Çe Gevara haqqında danışmamaq mümkün deyil. Çünki bu iki ad təkcə eyni inqilabın liderləri deyildi. Onlar eyni xəyalın sərnişinləri idilər. Çenin dediyi kimi: “Əsl inqilabçıya böyük sevgi hissləri rəhbərlik edir”. Bu sitat əslində həm Çe, həm də Fideli təsvir edir. Çünki onların mübarizəsi təkcə Kuba üçün deyildi. Onlar Afrikadakı müstəmləkə xalqları üçün də döyüşürdülər. Onlar Latın Amerikasının müstəqilliyi üçün də mübarizə aparıblar. Onlar da dünyanı daha bərabər bir yerə çevirmək üçün mübarizə aparırdılar. Onilliklər keçməsinə baxmayaraq, meydanlarda hələ də Çenin üzünü, Fidelin sözlərini görürük. Çünki bəzi fikirlər heç vaxt köhnəlmir. Bəzi mübarizələr heç vaxt köhnəlmir *** oyunun Məni ən çox təsirləndirən hissələrdən biri Fidel Kastronun Mustafa Kamal Atatürkdən və Anadolunun anti-imperialist mübarizəsindən bəhs etdiyi an oldu. Bir xalqın işğala qarşı yüksəlişindən bəhs edərkən Qurtuluş Savaşını Fidelin gözündən dinləmək çox mənalı idi. Çünki dünyanın harasında olursa olsun insanların müstəqillik mübarizəsi bir-birindən dərs alır. Bir inqilab digərinə işıq salır. Bir xalqın müqaviməti digər xalqın şücaətinə çevrilir ***Bu povestin bu gün Kiprdə yaşayan bizim üçün xüsusi dəyəri var. Çünki biz imperializmin, parçalanmaların, haqsızlıqların kölgəsində yaşayan cəmiyyətlər olaraq müstəqillik, xalqların qardaşlığı ideyasını yaşatmalıyıq. “Mən Fideləm” tamaşasının bəlkə də ən mühüm uğuru buradadır. Tamaşaçılar zaldan çıxanda sadəcə teatr tamaşasına baxmırlar. Eyni zamanda, onlar öz yaşları haqqında düşünməyə başlayırlar. Bugünkü bərabərsizliklər... Bugünkü müharibələr... Bugünkü istismar sistemi... Və bütün bunlara qarşı nə etmək olar... Bizə çağırışı gətirən yazıçı və rejissor Onur Erbilenə, Fideli səhnədə canlandıran Tolqa Pancaroğluya və bu dəyərli tədbirə ev sahibliyi edən Girne Bələdiyyəsi Kamera Teatrına təşəkkür etmək lazımdır. Çünki bəzən bir tamaşa uzun siyasi çıxışlardan daha təsirli ola bilir. Xəstə la victoria siempre