Bakı-Türkmənbaşı: Türkmənistanın yeni gəmisi Transxəzər gəmiçiliyinin sabitliyini artırır

BAKI, Azərbaycan, 14 may. Türkmənistanın Türkmənbaşı şəhərindəki Balkan Gəmi İnşası və Təmiri Zavodunda inşa edilmiş "Qədəmli" quru yük gəmisinin Bakıya gəlməsi Türkmənistan və Azərbaycanı birləşdirən Xəzər nəqliyyat dəhlizinin inkişafında əhəmiyyətli əməliyyat irəliləyişini ifadə edir. Sonradan konteyner daşımaları üçün yola salınan gəmi ilə Bakı-Türkmənbaşı marşrutu üzrə müntəzəm xidmət kimi həyata keçirilən əməliyyat Xəzər seqmenti daxilində nəqliyyat əlaqələrinin sıxlığının artması tendensiyasını əks etdirir və Türkmənistanın Orta Dəhlizdə artan logistik əhəmiyyətini vurğulayır 6100 tona qədər yükgötürmə qabiliyyətinə və 240 konteyner daşıma qabiliyyətinə malik gəmi mayın 12-də hər iki ölkənin nəqliyyat rəsmilərinin və diplomatik nümayəndələrin iştirak etdiyi rəsmi qəbul mərasiminin keçirildiyi Bakı Beynəlxalq Dəniz Ticarət Limanına gəlib Bakıda keçirilən mərasimdə Türkmənistanın Azərbaycandakı səfiri Qurbanməmməd Elyasov Qədəmlinin ilk səyahətini Aşqabad və Bakı arasında nəqliyyat və logistika əməkdaşlığının genişləndirilməsinin əyani göstəricisi kimi dəyərləndirib. Gəmi Orta Dəhliz kimi tanınan Transxəzər Beynəlxalq Nəqliyyat Marşrutunun (TİTR) əsas seqmenti olan Bakı-Türkmənbaşı marşrutu üzrə fəaliyyət göstərəcək “Azərbaycan Dəmir Yolları” QSC-nin sədr müavini Arif Ağayev vurğulamışdır ki, dəhliz boyu yerləşən bütün ölkələr artan yüklərin həcmini təmin etmək üçün öz infrastrukturunu gücləndirməlidir. O qeyd edib ki, Bakı Beynəlxalq Dəniz Ticarət Limanının hazırkı keçid qabiliyyəti 150 000 TEU olduğu halda, davam edən təkmilləşdirmələr, o cümlədən dibdərinləşdirmə əməliyyatları və yeni avadanlıqların əldə edilməsi nəticəsində tutumun 260 000 TEU-a çatdırılması gözlənilir ki, bu da 70%-dən çox genişlənmə deməkdir “Qədəmli”nin görkəminin Xəzər regionunun artıq formalaşmış infrastruktur məntiqindən təcrid edilməməsi vacibdir. Bakı-Türkmənbaşı marşrutu uzun müddətdir ki, limanların, qrafiklərin və tutumların sinxronlaşdırılması əsas rol oynayan daha geniş transxəzər zəncirinin bir hissəsidir. Bu kontekstdə hətta tək bir gəmi belə sistemin elementinə çevrilir ki, burada vacib olan daşıma aktının özü deyil, onun qanunauyğunluğu və sabit axına inteqrasiyasıdır. Azərbaycanın Baş Naziri Əli Əsədovun sözlərinə görə, 2025-ci ildə Orta Dəhliz üzrə ümumi tranzit həcmi illik müqayisədə təxminən 11% artaraq 5 milyon ton təşkil edib ki, bu da marşrutun Xəzər seqmentinə birbaşa təzyiq göstərir Xəzər logistika koordinasiyasının inkişafının ayrıca elementi Azərbaycan və Türkmənistan nümayəndələri arasında 2026-cı il aprelin 1-də Ələtdəki Bakı Beynəlxalq Dəniz Ticarət Limanında keçirilmiş işçi görüşü olmuşdur. Danışıqlar zamanı tərəflər liman əməkdaşlığının genişləndirilməsi, o cümlədən keçid qabiliyyətinin artırılması, gəmilərin qrafiklərinin əlaqələndirilməsi, Bakı və Türkmənbaşı limanları arasında multimodal daşımaların inkişaf etdirilməsi kimi praktiki məsələləri müzakirə ediblər. Orta dəhliz boyunca artan daşıma həcmləri fonunda daha da sabitləşən artan transxəzər yük axını çərçivəsində liman əməliyyatlarının rəqəmsallaşdırılmasına və təkmilləşdirilmiş infrastruktur sinxronizasiyasına xüsusi diqqət yetirilib Bu kontekstdə Xəzər dənizində yeni yük gəmilərinin meydana çıxması artıq infrastruktur əhəmiyyəti qazanır. Son illərdə Orta Dəhlizin inkişafı liman gücü, donanmanın mövcudluğu, konteynerləşdirmə və Mərkəzi Asiya, Qafqaz və Avropa arasında multimodal daşımaların sürəti kimi praktiki amillərdən getdikcə daha çox asılı olmuşdur. Buna görə də Xəzər seqmentində nəqliyyat imkanlarının genişləndirilməsi regional logistikanın əsas istiqamətlərindən birinə çevrilir “Qədəmli”nin bilavasitə Türkmənistanda tikilməsinə xüsusi diqqət yetirilir. Gəmi ölkədə tam yerli istehsal olan ilk quru yük gəmisidir və Cənubi Koreyanın Koryo Shipbuilding Industry Technology (KSIT) şirkəti ilə əməkdaşlıq çərçivəsində Balkan tərsanəsində inşa edilib. Mayın 8-də Türkmənbaşıda istifadəyə verilməsi mərasimində prezident Serdar Berdiməhəmmədov bəyan edib ki, ölkə Şərq-Qərb və Şimal-Cənub beynəlxalq nəqliyyat dəhlizlərinin inkişafına xüsusi önəm verir və nəqliyyat-logistika sistemini genişləndirməkdə davam edir. Mərasimdə KSIT-in rəhbəri də iştirak edərək, Türkmənistana beynəlxalq keyfiyyət və mühəndislik sertifikatını təqdim edib. layihə Bu əməkdaşlıq modeli daha geniş yanaşmanı əks etdirir: xarici tərəfdaşların texnoloji iştirakını qorumaqla Türkmənistan daxilində gəmiqayırmanın lokallaşdırılması. İstifadəyə verilmə mərasimində layihənin mühəndis əməkdaşlığının nəticəsi olduğu və Balkan gəmiqayırma zavodunun daha mürəkkəb ticarət gəmilərini idarə etmək qabiliyyətinin təsdiqi olduğu vurğulanıb Bu proseslərə birlikdə nəzər saldıqda, “Qədəmli”nin Bakıya gəlişinin daha müntəzəm Xəzər logistika sisteminin formalaşmasına doğru tədricən, lakin davamlı keçidin bir hissəsi olduğunu göstərir. Bu konfiqurasiyada Azərbaycan Xəzər axınının Cənubi Qafqazın dəmir yolu və liman infrastrukturu ilə birləşdirildiyi, Qara dənizə və daha sonra Avropaya çıxışı təmin edən əsas tranzit qovşağı kimi çıxış edir. Son illərdə bu, Azərbaycanın dəniz infrastrukturunun genişlənməsi, o cümlədən donanma və liman terminallarının inkişafı ilə müşayiət olunub ASCO-nun məlumatına görə, 2013-cü ildən indiyədək ümumilikdə 35 yeni gəmi istismara verilib. Bunun fonunda həm Azərbaycanda, həm də Türkmənistanda nəqliyyat imkanlarının inkişafı daha stabil və bir-biri ilə əlaqəli Xəzər logistika sistemini səmərəli formalaşdırır İkitərəfli səviyyədə bu, ayrıca layihə və ya müqavilə kimi qeyd edilmir - daha çox mövcud nəqliyyat quruluşunun tədricən sıxlaşdırılması kimi. Bu mənada “Qədəmli” müntəzəm Xəzər dəniz rabitəsi sisteminin formalaşmaqda olan digər elementi kimi fəaliyyət göstərir, burada önəmli olan hadisənin özü deyil, marşrutların təkrarlanması və logistika əlaqələrinin sabitliyidir