Azərbaycanın məhsul subsidiyaları xərclərin əvəzlənməsini hədəfləyir - nazir

BAKI, Azərbaycan, 11 iyun. Məhsula subsidiyalar Azərbaycanda xərclərin kompensasiyasına yönəlib, bunu Milli Məclisin Aqrar siyasət komitəsində “Kənd təsərrüfatı istehsalının və emalının, balıqçılığın və Aqua Təsərrüfatının inkişafı üzrə Dövlət Proqramı”ndan irəli gələn vəzifələrlə bağlı keçirilən ictimai dinləmədə kənd təsərrüfatı naziri Məcnun Məmmədov deyib. Trend-202 tədbirdən "Təəssüflər olsun ki, bəzi fermerlər aqrotexniki qulluq tədbirlərini tam yerinə yetirmir, torpaq analizi aparmadan gübrələməyə üstünlük verirlər, müasir suvarma texnologiyaları lazımi səviyyədə tətbiq edilmir. Lakin burada əsas məqsədimiz ixtisaslaşmış rayonlarda müasir suvarma sistemlərindən istifadə etməklə yüksək məhsuldarlığa nail olmaqdır" Onun sözlərinə görə, bu gün Azərbaycanda taxıl bitkilərinin təxminən 50%-i yağıntılı ərazilərdə yerləşir və iqlim dəyişikliyi şəraitində təkcə yağışlı kənd təsərrüfatı hesabına məhsuldarlığın əhəmiyyətli dərəcədə artmasına nail olmaq mümkün deyil "Təbii ki, yeni sortların tədarükü, quraqlığa davamlı sortların yaradılması və elmi tədqiqatların genişləndirilməsi müəyyən nəticələr verə bilər. Lakin ölkədə yağıntıların indiki miqdarı bütün sahələrdə yüksək məhsuldarlığa nail olmaq üçün kifayət etmir. Ona görə də suyun təminatı əsas şərtdir. Biz yalnız su ilə təmin olunan və müasir suvarma texnologiyalarının tətbiq olunduğu ərazilərdə yüksək məhsuldarlığa nail ola bilərik Sadə bir misal verim. Ötən il ərzaq buğda proqramına qoşulan və müasir suvarma sistemlərini tətbiq edən təsərrüfatlarda orta məhsuldarlıq 5,8 ton olub. Bu göstərici ölkə üzrə orta məhsuldarlıqdan xeyli yüksəkdir. Ötən il həmin proqram çərçivəsində 22 min hektar torpaq sahəsi əhatə olunubsa, artıq bu rəqəm 29 min hektara çatıb. İnanırıq ki, növbəti illərdə bu göstərici daha da artacaq”, - deyə nazir bildirib Məmmədovun sözlərinə görə, məhsul itkisinin və məhsul yığımından sonrakı itkilərin azaldılması da çox vacibdir. Soyuducu anbarların, xüsusən də taxıl siloslarının yaradılmasını təşviq etməyimizin əsas səbəblərindən biri məhsulun saxlanma şəraitini yaxşılaşdırmaq və itkiləri minimuma endirməkdir “Bu gün respublikanın müxtəlif bölgələrində taxıl, buğda, arpa və qarğıdalıların hələ də anbarlarda tökülərək, bəzən hətta kisələrə qablaşdırılmadan saxlanıldığını müşahidə edirik.Belə şəraitdə məhsul bir mövsümdən digərinə saxlanma zamanı 10, 20, bəzi hallarda isə 30%-ə qədər itkiyə məruz qalır ki, bu da rütubətlilik və digər müasir amillərin təsirindən yaranır. taxıl silosları Məhz buna görə də dövlət proqramında soyuducu anbarların və taxıl siloslarının sayının artırılması nəzərdə tutulur. Bu, həm də logistika imkanlarının genişləndirilməsinə xidmət edəcək Logistika və satış məsələlərinə toxunulub. Bildirilib ki, bu istiqamət dövlət proqramında birbaşa və geniş əksini tapmayıb. Lakin əslində proqram dolayısı ilə bu sahələrin inkişafına xidmət edir. Soyuducu anbarlar və taxıl silosları logistika problemlərini həll etməyə kömək edir və məhsul subsidiyaları satış imkanlarını genişləndirir Məsələn, bəzi fermerlər bazardakı süfrə meyvələri ilə emal sənayesinə təhvil verilən meyvələr arasındakı qiymət fərqindən narazıdırlar. Lakin qeyd etmək lazımdır ki, sənaye məhsulları heç vaxt süfrə məhsulları ilə eyni qiymətə satıla bilməz. Keyfiyyətli, çeşidlənmiş və süfrəvi meyvələr baha qiymətə satılır. Çeşidləmə mərhələsindən keçməyən məhsullar emala göndərilməlidir”, - deyə o, aydınlaşdırıb Məmmədov qeyd edib ki, sənaye məhsullarının qiyməti nisbətən ucuz olduğundan bəzi fermerlər məhsulu yığıb emal müəssisələrinə təhvil verməkdə maraqlı deyillər “Bu səbəbdən alma və nar üçün tətbiq etdiyimiz məhsul subsidiyaları fermerə həm məhsul yığımı, həm də daşınma xərclərini kompensasiya etməyə yönəlib.Beləliklə, fermer məhsulu emal müəssisəsinə təhvil verəndən sonra da əlavə gəlir əldə edir Bitkiçilik subsidiyaları bir tərəfdən fermerlər üçün əlavə satış imkanları yaradır, digər tərəfdən isə emal müəssisələrinin xammal təminatını gücləndirir Soyuducu anbarlarla bağlı apardığımız hesablamalara görə, Azərbaycanın təxminən 900 min ton - 1 milyon ton soyuducu anbar tutumu lazımdır. Hazırda bunun təxminən 400 min tonu dövlət dəstəyi hesabına əvvəlki illərdə yaradılmışdır. Dövlət Proqramına əsasən, 2030-cu ilədək əlavə 100 min ton anbar tutumunun yaradılması nəzərdə tutulur. Növbəti mərhələdə bu istiqamətdə investisiyaların daha da artırılmasına ehtiyac olacaq Eyni vəziyyət taxıl siloslarına da aiddir. Hazırda ölkənin təxminən 2,5 milyon ton taxıl anbarına ehtiyacı var Ümumiyyətlə, dünya təcrübəsi göstərir ki, ölkələr anbar infrastrukturunun genişləndirilməsinə ciddi investisiyalar yatırırlar. Məsələn, Türkiyə son 5 ildə taxıl saxlama qabiliyyətini 9 milyon tondan 12 milyon tona yüksəldib və 2030-cu ilə qədər bu rəqəmi 20 milyon tona çatdırmağı planlaşdırır” İxrac subsidiyaları məsələsindən danışan nazir qeyd edib ki, bu istiqamətdə mərhələli yanaşma nəzərdə tutulur “İlk növbədə məhsulların beynəlxalq sertifikatlara uyğunlaşdırılması və sertifikatlaşdırmanın təşviqi planlaşdırılır. Təəssüf ki, hazırda yerli məhsullarımız əsasən bir və ya iki bazardan asılıdır. Bu asılılığı azaltmaq və yeni bazarlara çıxmaq üçün məhsullar beynəlxalq standartlara cavab verməlidir Bu mərhələ başa çatdıqdan sonra əlavə ixracın təşviqi mexanizmlərinə də baxıla bilər İnanırıq ki, məhsul subsidiyaları da qiymət dəyişkənliyinin qarşısının alınmasında müəyyən stabilləşdirici rol oynayacaq. Bu ildən süd subsidiyalarının tətbiqi həm də fermerlərlə emal müəssisələri arasında qiymət sabitliyinin formalaşmasına xidmət edəcək Lakin qiymətlərin tam inzibati qaydada tənzimlənməsi bazar iqtisadiyyatının prinsiplərinə uyğun gəlmir. Hazırda Azərbaycanda qiymətlərin tənzimlənməsinə ən yaxın mexanizm pambıqçılıqda tətbiq edilir və burada dövlət fermerlərə dəstək üçün müəyyən stimullaşdırıcı vasitələrdən istifadə edir Bundan əlavə, hazırda qiymət dəyişkənliyini yumşaltmaq üçün beynəlxalq təcrübədə mövcud olan müxtəlif mexanizmlər öyrənilir Dövlət satınalmalarında və təchizat sistemində yerli məhsullara üstünlük verilməsi ilə bağlı təkliflər də səsləndirilib. Biz Kənd Təsərrüfatı Nazirliyi olaraq bu yanaşmanı dəstəkləyirik. İnanırıq ki, bu addım yerli istehsalın inkişafına, fermerlərin bazar imkanlarının genişlənməsinə müsbət təsir göstərəcək Sonda ali təhsil müəssisələrinin inkişafı və kadr hazırlığı məsələsinə də toxunulub. Eyni zamanda, ikili diplom proqramlarının genişləndirilməsi də nəzərdə tutulur. Bu istiqamətdə Oklahoma Universiteti, Türkiyə universitetləri və Azərbaycanın ali təhsil müəssisələri arasında əməkdaşlıq genişləndirilir. Bu, aqrar sahədə beynəlxalq standartlara uyğun kadr hazırlığına mühüm töhfə verəcək Elm və Təhsil Nazirliyi tərəfindən ölkə üzrə peşə təhsili müəssisələrinin genişləndirilməsi istiqamətində ciddi işlər aparılır ki, bu da öz müsbət nəticələrini verəcək. Kənd Təsərrüfatı Nazirliyinin tabeliyində fəaliyyət göstərən Aqrar Universitetinin nəzdində fəaliyyət göstərən Aqrar Kolleci artıq fəaliyyətə başlayıb və inanırıq ki, bu struktur aqrar sahədə kadr hazırlığında mühüm rol oynayacaq Eyni zamanda, ADA Universiteti ilə Boloniya Universiteti arasında əməkdaşlıq çərçivəsində həyata keçirilən proqramlar mövcuddur Artıq Azərbaycan-İtaliya Universiteti çərçivəsində kənd təsərrüfatı ixtisasları üzrə təhsil proqramlarına başlanılıb Ümumiyyətlə, aqrar sahədə kadrlara tələbatın artacağı gözlənilir. Xüsusilə heyvandarlıq üzrə ixtisaslaşmış mütəxəssislərə ciddi ehtiyac var. Təəssüflər olsun ki, mövcud mütəxəssislərin bir qismi yaşlı yaş qrupuna aiddir və orta yaşlı kadrların sayı nisbətən azdır Son illər kənd təsərrüfatı sahəsində təhsilə maraq artsa da, bu sahənin cəlbediciliyinin artırılması, potensialının düzgün izah edilməsi və perspektivlərinin cəmiyyətə çatdırılması üçün davamlı maarifləndirmə işləri aparılmalıdır İnanıram ki, siz rayonlarda əhali ilə görüşlər zamanı da bu məsələyə diqqət yetirirsiniz. Fermerlərə və vətəndaş qəbulları zamanı tez-tez verdiyim suallardan biri də budur: “Övladlarınız kənd təsərrüfatı təhsili ilə maraqlanırmı?” Əgər fermer övladı kənd təsərrüfatı təhsili ilə maraqlanmırsa, bu mənim üçün ciddi siqnaldır. Bu baxımdan sizin dəstəyinizlə regionlarda kənd təsərrüfatı sahəsində təhsilə marağın artırılması, gənclərin bu sahəyə yönəldilməsi, maarifləndirmə işinin gücləndirilməsində daha fəal olmalıyıq”, - deyə nazir yekunlaşdırıb