İşıqlı bir ömrün portreti - Şair-jurnalist Tofiq Hüseynin 80 yaşına

Daha marağım yox yer kürəsinə Dərin dəryasına, gen dərəsinə Diksinən deyiləm raket səsinə Mənim həsrət çəkən yaşım ötüşdü Bu misralar ömrün müdriklik çağından boylanan bir insanın düşüncələrini, həyatın enişli-yoxuşlu yollarından keçmiş qəlbin duyğularını ifadə edir. Bu sözlərin müəllifi çağdaş Azərbaycan ədəbi mühitində özünəməxsus dəst-xətti ilə seçilən şair və jurnalist Tofiq Hüseyndir Bəzən insan ömrü yaşadığı illərlə deyil, qəlbindən süzülüb misralara çevrilən duyğularla ölçülür. Belə şəxslərin adı yalnız bir müəllif imzası kimi deyil, sözün dəyərini qoruyan bir yaddaş kimi yaşayır. Tofiq Hüseyn də həmin qələm sahiblərindəndir. O, ömrünün hər fəslini yaradıcılığa bağlayan, duyğularını misralarda yaşadan, qələmi ilə oxucu yaddaşında iz qoyan sənət adamıdır. Onun yaradıcılığı insan qəlbinin incə duyğularını, həyatın mənəvi dəyərlərini və sözün gücünü özündə yaşadan mənəvi xəzinə kimi dəyər qazanır Onun səksən illik ömür yoluna nəzər saldıqda qarşımızda təkcə şair və jurnalist deyil, həm də insanlara sevgini, mərhəməti, xeyirxahlığı və milli-mənəvi dəyərləri aşılayan bir ziyalı obrazı canlanır. Yaradıcılığı illərin sınağından alnıaçıq çıxaraq oxucu qəlbində özünə yer tutub, sözü isə yeni nəsillərə yol göstərməkdə davam edir. Bu yaradıcılıq yolu təkcə ədəbi fəaliyyət deyil, həm də mənəvi xidmət nümunəsidir Bu gün 80 illik yubileyini qeyd edən Tofiq Hüseyn hələ də həyat eşqi ilə yaşayan, duyğularını sözlə ifadə edən, yaradıcılıq enerjisini qoruyub saxlayan sənət adamıdır. Onun keçdiyi həyat yolu, yaratdığı əsərlər və təbliğ etdiyi dəyərlər gələcək nəsillər üçün qiymətli irs, işıqlı örnək olaraq qalır. Çünki əsl sənətkarın ömrü yaşadığı illərlə deyil, yaratdığı mənəvi sərvətlə ölçülür Həyatı ilə yaradıcılığı bir-birini tamamlayan Tofiq Hüseynin ömrü sözə, qəzet səhifələrinə, bölgə insanının taleyinə və içdən gələn poeziyaya həsr olunmuş uzun və təmkinli bir yolun hekayəsidir. Bu yol zahiri şöhrətin deyil, sədaqətli zəhmətin yoludur. Onun həyat salnaməsi zəhmətin, təvazökarlığın və mənəvi bütövlüyün salnaməsidir 1946-cı ildə Masallı rayonunun Məmmədxanlı kəndində dünyaya göz açan Tofiq Hüseyn gənc yaşlarından ədəbiyyata meyl göstərmiş, bu meyl zamanla peşəkar yaradıcılığa çevrilmişdir. Kənd mühiti, torpaqla bağlılıq, insan talelərinin sadə, amma ağır axarı onun yaddaşında sözə çevriləcək ilkin izləri buraxmışdır. Azərbaycan Dövlət Universitetini 1967-ci ildə bitirdikdən sonra təyinatla Əli Bayramlıya, indiki Şirvan şəhərinə göndərilən gənc mütəxəssis “İşıq” qəzetində ədəbi işçi kimi fəaliyyətə başlamış, zamanla şöbə müdiri və məsul katib vəzifələrinə qədər yüksəlmişdir. Bu, təkcə peşəkar yüksəliş deyil, həm də bölgə mətbuatının formalaşmasında uğurlu və ardıcıl iştirakın göstəricisi idi. Onun qələm fəaliyyəti jurnalistikanın məsuliyyətini və vətəndaş mövqeyini birləşdirən nümunəvi yaradıcılıq məktəbi kimi formalaşmışdır 1990-cı ildə Əli Bayramlı şəhər Sovetinə deputat seçilməsi onun ictimai nüfuzunun təsdiqi idi. 1991-ci ildə yeni yaradılan Hacıqabul rayonunda “Hacıqabul” qəzetinin ilk baş redaktoru kimi fəaliyyəti isə bölgə mətbuatının tarixində yadda qalan səhifələrdəndir. Sonrakı illərdə “Həyat” qəzetinin cənub bölgəsi üzrə, 1997-ci ildən etibarən isə “Respublika” qəzetinin Muğan-Şirvan bölgəsi üzrə xüsusi müxbiri kimi çalışan Tofiq Hüseyn jurnalistikanın sədaqətli işçilərindən biri kimi tanındı. O, hadisələrin dalınca qaçmadı, hadisələri anlayaraq yazdı. Onun qələmində xəbərdən əvvəl insan vardı. Məhz buna görə də yazıları insan taleyinin aynasına çevrilirdi Bu zəhmətin və vicdanlı qələm sahibliyinin dövlət səviyyəsində qiymətləndirilməsi də gecikmədi. O, 2005-ci ildə “Tərəqqi” medalına, 2013-cü ildə isə “Əməkdar jurnalist” fəxri adına layiq görüldü. Bu təltiflər onun üçün tituldan çox ömür boyu çəkilən zəhmətin təqdiri idi. Eyni zamanda bu mükafatlar dövlətin onun əməyinə verdiyi dəyərin və jurnalistika peşəsinə sədaqətinin etirafı idi Tofiq Hüseynin ədəbi fəaliyyəti hələ tələbəlik illərində, 1964-cü ildə ADU-nun “Lenin tərbiyəsi uğrunda” qəzetində dərc olunan “Yarpaq” şeiri ilə başlayır. Bir il sonra Xəlil Rza Ulutürkün “Uğurlu yol” yazısı ilə Masallı rayonunun “Çağırış” qəzetində dərc olunan silsilə şeirlər gənc şairin ədəbi çevrələrdə diqqət mərkəzinə düşməsinə səbəb olur. Beləliklə, Azərbaycan poeziyası yeni və ümidverici bir qələm sahibinin gəlişinə şahidlik edirdi Xəlil Rza Ulutürkün gənc şair haqqında dediyi sözlər bu gün də onun yaradıcılığının mahiyyətini açır: “Tofiqin misralarında klassik Azərbaycan şeirinin, xüsusilə Səməd Vurğun poeziyasının dərin qatlarından süzülüb gələn bir işıq parlamaqdadır” Doğrudan da, Tofiq Hüseyn poeziyasında klassik duyumla müasir düşüncə qovuşur. Onun şeirlərində pafosdan çox taleyin sükutu, hayqırtıdan çox daxili yanğı var. Şair yaşa dolduqca sözləri də ağırlaşır, lakin səmimiliyini itirmir. Onun poetik dünyasında insan taleyi, zaman, yaddaş və mənəvi dəyərlər əsas mövzu xəttini təşkil edir Mənim həsrət çəkən yaşım ötüşdü Daha marağım yox yer kürəsinə… Bu misralar təkcə bir insanın yaşlanması deyil. Bu, bir dövrün içdən deyilmiş etirafı, insanın öz ömrü ilə üz-üzə qalmasının poetik ifadəsidir. Şair artıq səs-küyə, texniki gurultuya deyil, sözün səssiz həqiqətinə inanır. Bu inam onun poeziyasının əsas dayaq nöqtəsidir Onun qısa, lakin dərin mənalı poetik parçaları bu daxili yetkinliyin davamıdır: Dünyada bu qədər ağac var ikən Bağbanı oldum mən dərd ağacının Tofiq Hüseynin poeziyasında həyatın ağrıları da, insanın ümidləri də yan-yana addımlayır. Onun misralarında taleyin sərt sınaqları qarşısında sınmayan, həyatın yükünü ləyaqətlə daşıyan insan obrazı görünür. Bu şeirlərdə taleyə boyun əymək deyil, onu anlayaraq yaşamaq, ağrını gizlətmədən, lakin ona məğlub olmadan yoluna davam etmək duyğusu hakimdir. Məhz bu təmkin, səmimiyyət və daxili güc onun poeziyasına xüsusi təsir qüvvəsi qazandırır Hörümçək toru gördüm Şair burada həyatın sərt həqiqətini açır. Hörümçək toru taleyin görünməyən tələsidir. Arı isə zəhmətkeş, saf, inanan insandır. Arının xilas ola bilməməsi insanın bəzən öz təmizliyi ilə belə qurtula bilmədiyini göstərir. “Dipdiri gor” ifadəsi isə şairin dünyaya ən ağrılı baxışıdır. Bu, yaşaya-yaşaya ölmək qorxusunun poetik formasıdır Ölüm haqdır, deyirlər Qarşımda bir ‘heç nə’ var Yol verin heçə qaçım Burada şair ölümdən qaçmır. O, “heçlik” anlayışı ilə üzləşir. Bu misralarda qorxu yox, dərin bir fəlsəfi barış var. Ölüm haqdır, amma insan üçün ən ağır olan mənasızlıq hissidir Bu qar dənəsitək mən uçasıyam Uçub gedəcəyəm ölümə sarı Onsuz da içimdə buz parçasıyam İlahi, çölümə yağdırma qarı Bu şeirdə daxili soyuqluqla xarici sərtlik üz-üzə qoyulur. Şair Tanrıdan möcüzə istəmir, mərhəmət istəyir. İçindəki yükün yetərincə ağır olduğunu etiraf edir. Bu etiraf yalvarış deyil, insanın öz həqiqətini qəbul etməsidir Bu dörd misra bütöv bir həyatın yekunudur. Nə şikayət var, nə iddia. Sadəcə fakt var. Bu sükutlu dürüstlük Tofiq Hüseyn poeziyasının ən güclü tərəfidir. Şairin həyat və yaradıcılıq fəlsəfəsi də məhz bu sadə, lakin dərin həqiqətlər üzərində qurulub Tofiq Hüseyn səkkiz şeir və publisistik məqalələr kitabının, sənədli povestin müəllifidir. “Sənə inanıram”, “Sənin yaxşılığın”, “Üzünə gün işığı düşən adam”, “Seçilmiş əsərləri” kimi kitablarında onun söz dünyası bütöv şəkildə görünür. O, ailəlidir, iki övladı, üç nəvəsi var. Bu davamlılıq onun poeziyasında hiss olunan həyat inamının səssiz qaynaqlarından biridir. Ailə dəyərlərinə bağlılığı da yaradıcılığında duyulan humanist ruhun əsas mənbələrindən sayılır Bu gün Tofiq Hüseyn həm jurnalistikamızın sayılıb-seçilən nümayəndəsi, həm də poeziyada həsrət yaşını yaşayaraq sözünü deyən şair kimi yadda qalır. O, gurultu yaratmır, oxucunun düşüncəsində iz qoyur. Bəlkə də əsl sözün gücü elə bundadır. O, səsini qaldırmadan da yaşamağın və yazmağın mümkün olduğunu sübut edən qələm sahiblərindəndir. Sözə sədaqətlə yaşanmış səksən illik ömrün ən böyük qazancı da elə budur - insanların yaddaşında hörmətlə xatırlanmaq, oxucuların qəlbində işıq kimi yaşamaq