ABŞ elan etdi: İran uran ehtiyatlarını məhv etməyə razılaşdı

ABŞ-ın vitse-prezidenti JD Vance İranla nüvə danışıqlarında mühüm mərhələnin əldə olunduğunu açıqlayıb. Vans bəyan edib ki, İran saziş çərçivəsində zənginləşdirilmiş uran ehtiyatlarını məhv etməyə razılaşıb Fox News-a danışan Vans, razılaşmanın əsas məqsədinin İranın nüvə silahı əldə etməsinin qarşısını almaq olduğunu vurğulayıb. İranın öhdəliklərini yerinə yetirəcəyi təqdirdə razılaşmanın iqtisadi üstünlüklərindən yararlana biləcəyini bildirən Vans, əks halda bu imkanların təmin edilməyəcəyini bildirib Vens bəyan edib ki, İran təkcə mövcud ehtiyatları məhv etməməli, həm də uranın zənginləşdirilməsi fəaliyyətlərini dayandırmalıdır. ABŞ administrasiyası Tehranın bu məsələdə konkret addımlar atmasını razılaşmanın əsas şərtlərindən biri kimi görür ABŞ-ın vitse-prezidenti JD Vance Razılaşma çərçivəsində İranın nüvə fəaliyyətlərinin beynəlxalq təftişə açılması gözlənilir. Prosesin beynəlxalq müfəttişlərin nəzarəti altında həyata keçirilməsi və İranın öz öhdəliklərini yerinə yetirib-yetirmədiyini mütəmadi olaraq yoxlamaq planlaşdırılır ABŞ administrasiyası İranın razılaşmanın şərtlərini yerinə yetirəcəyi təqdirdə sanksiyaların mərhələli şəkildə yumşaldıla biləcəyi mesajını verib. Bununla belə, Vaşinqton iqtisadi üstünlüklərin İranın üzərinə götürdüyü öhdəlikləri tam yerinə yetirməsindən asılı olacağını vurğulayır Xarici KİV-də yayılan məlumata görə, ABŞ və İran arasında üzərində işlənilən saziş zənginləşdirilmiş uran ehtiyatlarının məhv edilməsi ilə yanaşı, İranın nüvə proqramında hərtərəfli dəyişiklikləri də əhatə edir. Razılaşma çərçivəsində Tehranın yüksək səviyyəli uranın zənginləşdirilməsi fəaliyyətlərini dayandıracağı, beynəlxalq müfəttişlərin ölkəyə qayıdacağı və nüvə obyektlərinin ciddi təftiş üçün açılacağı gözlənilir ABŞ mətbuatında yer alan xəbərlərə görə, İran razılaşmanın şərtlərini tam yerinə yetirərsə, sanksiyaların mərhələli şəkildə yumşaldılması və ölkəyə beynəlxalq sərmayə qoyuluşuna zəmin açılması gündəmdədir. Müqavilə tam yerinə yetirilərsə, İranın yüz milyardlarla dollar investisiya cəlb edə biləcəyi təxmin edilir. Bundan əlavə, İranın bəzi dondurulmuş aktivlərinin sərbəst buraxılması masadakı variantlar arasındadır JD Vance-nin açıqlamalarına görə, Beynəlxalq Atom Enerjisi Agentliyinin (BAEA) müfəttişləri nüvə fəaliyyətlərini yerində yoxlamaq üçün İrana qayıdacaqlar. Vaşinqton administrasiyası İranın öhdəliklərini yerinə yetirməsinin yoxlanılmasını sazişin ən kritik şərtlərindən biri hesab edir ABŞ və İran arasında aparılan danışıqlarda ən mübahisəli mövzulardan biri kimi uran ehtiyatlarının taleyi önə çıxdı. ABŞ administrasiyası uzun müddətdir ki, İranın yüksək dərəcədə zənginləşdirilmiş uran ehtiyatlarının tamamilə ləğv edilməsini istəsə də, Tehran administrasiyası bu məsələ ilə bağlı müxtəlif qeyd-şərtlər bildirib. Son bəyanatlar göstərir ki, tərəflər bu məsələdə xeyli dərəcədə kompromis əldə edirlər Razılaşmanın digər mühüm sütunu Hörmüz boğazında naviqasiya təhlükəsizliyidir. Bildirilir ki, layihə mətnində regionda ticarət yollarının açıq saxlanmasına və enerji daşımalarının fasiləsiz davam etdirilməsinə yönələn maddələr yer alıb. Bu gözlənti də neftin ucuzlaşmasına səbəb olub