6 aylıq yaşayış müavinəti hissə-hissə deyil, əvvəlcədən ödənilməlidir... - Mükafat Muhtaroğlu

Statistika İnstitutu may ayı inflyasiyasını 2,06 faiz olaraq açıqlayıb. 5 ay ərzində ümumi inflyasiya 14,33 faiz təşkil edib. Bu çərçivədə illik inflyasiya (keçən may ayından bu may ayına kimi) 37,28 faizə çatıb Valyuta məzənnələrinin qalxması, qazın qiyməti və bir çox qiymət artımı səbəbindən may ayında qiymət artımı davam edib. İllik ərzaq inflyasiyası da 40 faizə çatıb Türkiyədə rəsmi rəqəmlərə görə, may ayında inflyasiya 1,71 faiz, illik inflyasiya isə 32,61 faiz təşkil edib. Bizim illik inflyasiyamız Türkiyəninkindən təxminən yüzdə 5 yüksəkdir May ayında qiymətləri ən çox bahalaşan mal və xidmətlərdən bəzilərini təqdim edirik. Mobil telefon danışıq haqqı təxminən 16,5 faiz, balon qazı haqqı 15 faiz, özəl orta məktəb haqqı 9,7 faiz, normal çörək haqqı 9,3 faiz, özəl orta məktəb haqqı 7,6 faiz, otel haqqı 5,3 faiz, quzu əti 4,7 faiz, özəl xəstəxanada cərrahiyyə haqqı 4,3 faizdir Aprel ayı ilə müqayisədə may ayında orta aylıq məzənnələrin artdığını görürük. İnflyasiya indeksinə daxil olan və xarici valyutada olan mal və xidmətlərin qiymətlərində də ötən ayla müqayisədə artımlar müvafiq olaraq yaşanıb Digər tərəfdən, KIB-TEK elektrik qiymətlərini yüzdə 22 artırdı. Elektrik enerjisi qiymətlərindəki artımlar da daxilolma xərclərini artırır, bütün mal və xidmətlərdə artım kimi əks olunur və inflyasiyanın artmasına səbəb olur Elektrik enerjisinin bahalaşması ilə əlaqədar bazarda baş verəcək yeni qiymət artımı dalğası yaxın aylarda inflyasiyanın artmasına səbəb olacaq ki, bu da yaşayış minimumunun bahalaşmasına və büdcəyə olan yükün artmasına səbəb olacaq Hökumət tərəfindən lazımi tədbirlər görülmədiyindən (vergilər, vəsaitlər və s.) inflyasiyanın azaldılması üçün bazar yoxlamaları aparılmadığından xərclər artır. Əhalinin böyük bir hissəsinin alıcılıq qabiliyyəti günü-gündən aşağı düşür, borcları artır Avropanın ən bahalı ölkəsi olması nəticəsində şimaldan gələn yunanların alış-verişinin azalması, cənubdan gələn türklərin alış-verişinin artması nəticəsində Maliyyə Nazirliyi ikitərəfli gəlir itkisinə məruz qalır və bununla da büdcə hədəfləri yerinə yetirilmir. Dövlət Maliyyəsinin gəlir-xərc balansında hər ay milyardlarla TL kəsir var və hər ay nizamlı borclanmalar davam edir. Hökumət rəsmiləri də bu rəqəmləri təsdiqləyir Hökumət gəlirləri artırmaq üçün bəzi hüquqi tənzimləmələr, təşəbbüslər (Amnistiya) və qənaət tədbirləri görməyə başlayıb. Amma çox gec idi. Əgər bu tədbirlər çox erkən başlasaydı, bəlkə də bu qədər borc almağa ehtiyac qalmazdı 2026-cı ildə indiyə qədər təxminən 23 milyard TL borc alınıb. Bu borclanmaların ilin sonuna qədər davam edəcəyi gözlənilir. Arzum budur ki, müharibə ilə bağlı artan neft qiymətləri aşağı düşsün, valyuta məzənnələri balanslaşdırılmış məcrada getsin. Əks halda insanların və sektorların iqtisadi itkiləri daha da artacaq Hökumət qanuni olaraq ictimai işçilərə və təqaüdçülərə iyunun sonunda baş verəcək yaşayış minimumunu verməyə borcludur. Bundan əlavə, minimum əmək haqqı da bu tarifə uyğun olaraq müəyyən ediləcək. Ayın sonuna çox az vaxt qalıb Hökumətin yaşayış xərclərinin yalnız yarısını vermək məqsədi ilə hazırladığı qanun layihəsi aylardır TBMM-də gözləyir. Hakimiyyət bu məsələdə zamanla oynayır və işçilərin, həmkarlar ittifaqının reaksiyasından yayınmaq üçün bu məsələni gündəmə gətirmir Yəqin ki, ayın sonuna doğru, TBMM bağlanana qədər yaşayış xərcləri ilə bağlı qanun layihəsi Baş Assambleyanın gündəminə gələcək. Hökumətin etməli olduğu şey işçiləri, həmkarlar ittifaqını, müxalifəti və cəmiyyəti qıcıqlandırmadan iyunun sonunda baş verəcək bütün 6 aylıq yaşayış minimumunu maaşlara əks etdirməkdir Yaşayış xərci müavinətinin yarısını indi, qalan yarısının isə 6 aya gecikdirilməsi, yəni maaş artımının hissə-hissə verilməsi ictimaiyyətdən böyük reaksiya verəcək. Seçki tarixinin yaxınlaşdığı bu dövrdə maaş artımının hissə-hissə verilməsi Hökumətin edəcəyi ən böyük strateji səhv olacaq