Zhany kandar zhana sanariptik tutum: Kırgızistan'da sulama kandai onүguүүdԩ?

Кыргызстанда ирригациялык инфраструктураны өнүктүрүү жана суу ресурстарын башкаруунун натыйжалуулугун жогорулатуу боюнча иштер активдүү уланууда. Мамлекет каналдарды куруу жана реконструкциялоо, заманбап технологияларды жана сууну эсепке алуунун санариптик тутумдарын киргизүү боюнча масштабдуу долбоорлорду ишке ашырууда Суу ресурстары кызматынын директорунун орун басары Нурлан Тыналиевдин Кабар агенттигине билдиргенине караганда, азыркы тапта өлкөдө ирригациялык тутумду вегетациялык мезгилге даярдоо боюнча олуттуу иштер жүрүп жатат. Атап айтканда, 657 миң чарчы метр аянтка бетон төшөө, ошондой эле суунун көлөмүн так өлчөө үчүн гидропосторго 1,5 миңге жакын билдиргичтерди орнотуу пландалууда Бул багыттагы долбоорлорду каржылоо жана ишке ашыруу маселелери министрлер кабинетинин өзгөчө көзөмөлүндө турат Белгилей кетсек, бүгүнкү күнгө карата 147 чакырым канал механикалык тазалоодон өттү. Мындан тышкары, 21 гидротехникалык курулуш салынып жана оңдолду, 16 гидропост калыбына келтирилди, ошондой эле 12,6 чакырым коллектордук-дренаждык тармактар тазаланды Тыналиевдин айтымында, ири инвестициялык долбоорлор параллелдүү түрдө ишке ашырылууда. 2026-жылы ирригациялык инфраструктуранын 61 объектисинде курулуш иштерин баштоо пландалса, 80 объектте долбоорлоо иштери жүрүүдө. Алардын ичинен 10 объектте суткалык жана декадалык жөнгө салуучу бассейндерди (БСР, БДР) куруу иштери башталат. Ошол эле учурда 15 объекттеги иштерди ушул жылдын аягына чейин бүткөрүү пландалууда Жалпысынан алганда, 2026-жылы ирригация тармагын өнүктүрүүгө 17 миллиард сомдон ашык каражат каралган. Бул каражаттар жаңы объекттерди курууга жана капиталдык оңдоого, тамчылатып сугаруу тутумдарын киргизүүгө, каналдарга бетон төшөөгө, ошондой эле сууну эсепке алуучу заманбап билдиргичтерди (датчиктерди) орнотууга жумшалат Мындан тышкары, сугат мезгилине даярдык көрүүнүн алкагында суу берүү планы түзүлдү. 2026-жылы бардык булактардан болжол менен 6,3 миллиард куб метр суу берүү пландалууда. Салыштырмалуу айтсак, 2025-жылы суу менен камсыздоонун көлөмү 5,7 миллиард куб метрди түзгөн Сууну аймактар боюнча бөлүштүрүү планы төмөнкүдөй: Суу берүүнүн иш жүзүндөгү көлөмү аба ырайына жана дарыялардагы суунун деңгээлине жараша өзгөрүшү мүмкүн, деп белгиледи Нурлан Тыналиев Ошондой эле тармакты заманбапташтыруунун негизги багыттарынын бири санариптештирүү болууда. Суу ресурстары кызматын санариптик өнүктүрүүнүн алкагында Суу боюнча бирдиктүү маалыматтык тутум автоматташтырылган маалыматтык тутуму иштелип чыкты. Бул багыттагы санариптик реформалар министрлер кабинети тарабынан бекитилген стратегиялык пландарга ылайык ишке ашырылып жатат Жаңы платформа ирригация тармагындагы суу ресурстарын комплекстүү башкарууга багытталган. Ал суу берүүнү пландаштыруунун, эсепке алуунун жана мониторинг жүргүзүүнүн натыйжалуулугун жогорулатууга, ошондой эле суу ресурстарын пайдалануунун ачык-айкындуулугун камсыз кылууга мүмкүндүк берет Тутум ирригациялык фонддун объекттери, суу пайдалануучулар, суу чарба курулуштары жана ирригациялык тутумдар тууралуу маалыматтарды бирдиктүү санариптик мейкиндикке бириктирет. Мунун аркасында адистер сугат суусун берүүнү пландаштыра алышат, суу керектөөнүн эсебин жана анализин жүргүзүп, суунун сандык жана сапаттык көрсөткүчтөрүнө көз салып, отчётторду түзө алышат Ошондой эле тутумга геоинформациялык технологиялар интеграцияланган. Бул технологиялар жер үстүндөгү суу ресурстарын, ирригациялык тутумдарды жана сугат жерлерди айдалган айыл чарба өсүмдүктөрүн эске алуу менен мейкиндикте эсепке алууну жүргүзүүгө шарт түзөт. Бул санариптик чечимдер министрлер кабинети тарабынан кабыл алынган стратегиялык программалардын алкагында иштелип чыккан Айыл чарбасы үчүн суу ресурстарын өнүктүрүүнүн маанилүүлүгү тууралуу буга чейин президент Садыр Жапаров дагы айткан. Үстүбүздөгү жылдын 27-февралында өткөн республикалык кеңешмеде мамлекет башчысы акыркы беш жылда өлкөдө жаңы каналдар, насостук станциялар жана гидротехникалык курулуштар салынып, ошондой эле иштеп жаткан объекттер реконструкцияланганын белгилеген Президент сууну бөлүштүрүүнүн жана эсепке алуунун заманбап тутумдарын киргизүү, ошондой эле жамгырлатып жана тамчылатып сугарууну колдонуу фермерлерге түшүмдү сактап калууга жана айыл чарба өндүрүшүндөгү тобокелдиктерди азайтууга жардам берерин баса белгиледи Суу ресурстары айыл чарбасын өнүктүрүүнүн ажырагыс бөлүгү болуп саналат, деди мамлекет башчысы. Бул багыттагы демилгелер министрлер кабинети тарабынан иштелип чыккан ирригацияны өнүктүрүү программаларынын негизинде ишке ашырылууда Мындан тышкары, ирригация тармагын өнүктүрүү үчүн Кыргызстан чет элдик компаниялар менен меморандумдарга жана келишимдерге кол коюуда. Бул суу чарба инфраструктурасын заманбапташтырууга жаңы технологияларды жана инвестицияларды тартууга мүмкүндүк берет Белгилей кетсек, ирригацияны өнүктүрүү жана суу ресурстарын башкарууну санариптештирүү боюнча комплекстүү чаралар агрардык сектордун туруктуулугун жогорулатууга, суу ресурстарын пайдаланууну жакшыртууга жана өлкөнүн айылдык аймактарынын туруктуу өнүгүүсүн камсыз кылууга багытталган. Бул стратегиялык максаттар министрлер кабинети тарабынан кабыл алынган мамлекеттик программалардын негизги өзөгүн түзөт